Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την νέα Ατζέντα για τις Πόλεις (EU Agenda for Cities), ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο που ενισχύει την πολιτική της βιώσιμης και ολοκληρωμένης αστικής ανάπτυξης και θωρακίζει τον ρόλο των πόλεων στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα.

Η Ατζέντα αναγνωρίζει τον ζωτικό ρόλο των πόλεων – συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων – ως κόμβων ανάπτυξης, καινοτομίας, απαλλαγής από τον άνθρακα και κοινωνικής ένταξης. Στόχος της είναι να βελτιώσει τις πολιτικές που επηρεάζουν τις πόλεις, να ενισχύσει τον διάλογο και να διευκολύνει την πρόσβασή τους στη χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ.

Γιατί χρειάζεται η Νέα Ατζέντα

Η ανάγκη για την υιοθέτηση της νέας αυτής στρατηγικής είναι επιτακτική, καθώς οι ευρωπαϊκές πόλεις βρίσκονται υπό έντονη αστική πίεση (urban pressure):

• 75% των Ευρωπαίων ζουν σε πόλεις, κωμοπόλεις και προάστια.

• 51% των κατοίκων των πόλεων και το 37% όσων κατοικούν σε κωμοπόλεις και προάστια θεωρούν την έλλειψη προσιτής στέγασης (unaffordable housing) ως άμεσο και επείγον πρόβλημα που ξεπερνά κάθε άλλη ανησυχία τους

• 33% των πολιτών (29% σε κωμοπόλεις και προάστια) χαρακτηρίζουν την ανεργία ή την έλλειψη ευκαιρίας εργασίας ως κρίσιμα ζητήματα για την περιοχή τους

• Υψηλό ποσοστό ανησυχίας εκφράζεται τόσο για την ανεπάρκεια δημοσίων υπηρεσιών (32%) όσο και για τη φτώχεια και την έλλειψη στέγης (30%)

• Οι πόλεις και οι περιφέρειες εφαρμόζουν περίπου το 70% της νομοθεσίας της ΕΕ. Αποτελούν τον κύριο χώρο εφαρμογής των ευρωπαικών πολιτικών μετατρέποντας τις αποφάσεις των ευρωπαικών θεσμών σε συγκεκριμένες δράσεις για τους πολίτες

Παράλληλα, οι αστικές περιοχές αποτελούν α) κέντρα ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης, β) κόμβους  καινοτομίας και ψηφιακού μετασχηματισμού, γ) κρίσιμους πυλώνες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, δ) χώρους κοινωνικής ένταξης, αλλά και κοινωνικών πιέσεων.

Παρότι αντιπροσωπεύουν το 59% του πληθυσμού, συγκεντρώνουν το 63% της απασχόλησης και παράγουν το εντυπωσιακό 68% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, επιβεβαιώνοντας τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην οικονομία της Ένωσης.

Οι 7 Κεντρικοί Τομείς Δράσης

Η νέα Ατζέντα εστιάζει σε επτά βασικούς τομείς δράσης για την αντιμετώπιση των αστικών προκλήσεων:

• Προσιτή Στέγαση: Προσιτή, βιώσιμη, αξιοπρεπούς ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς στέγαση και κτίρια.

• Ανταγωνιστικότητα: Ψηφιοποίηση, καινοτομία και επενδύσεις.

• Κλίμα: Δράση για το κλίμα, περιβάλλον και καθαρή ενέργεια.

• Κοινωνική Ένταξη: Κοινωνική ένταξη και ισότητα.

• Ασφάλεια: Ασφάλεια, προστασία και ετοιμότητα.

• Κινητικότητα: Βιώσιμη κινητικότητα.

• Διεθνής Συνεργασία: Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας.

Οι Πυλώνες Ενδυνάμωσης των Πόλεων

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενδυναμώνει τις πόλεις μέσα από τρεις αλληλένδετους πυλώνες:

1. Συνεχής Διάλογος

• Διενέργεια ετήσιου πολιτικού διαλόγου υψηλού επιπέδου και στοχευμένων διαβουλεύσεων σε τεχνικό επίπεδο.

• Τακτική κατάρτιση της Έκθεσης για την Κατάσταση των Ευρωπαϊκών Πόλεων (State of European Cities report).

2. Απλοποίηση και Ικανότητες

• Η διαδικτυακή πύλη EU Cities web Portal ενοποιεί τις πληροφορίες για τις τρέχουσες ευκαιρίες χρηματοδότησης.

• Μια νέα Πλατφόρμα Πόλεων της ΕΕ (EU Cities Platform) θα συσταθεί την περίοδο 2028-2034, συγκεντρώνοντας τις πρωτοβουλίες στήριξης.

• Η Ευρωπαϊκή Αστική Πρωτοβουλία (European Urban Initiative) θα παρέχει απευθείας χρηματοδότηση για καινοτόμα έργα και θα δημιουργήσει ένα «Cities helpdesk» το 2026.

3. Στήριξη Επενδύσεων

• Την περίοδο 2021-2027, περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ από την Πολιτική Συνοχής διατίθενται σε έργα σε πόλεις, εκ των οποίων περισσότερα από 24 δισεκατομμύρια ευρώ διαχειρίζονται απευθείας οι ίδιες οι πόλεις.

• Μετά το 2028, πόροι από ταμεία όπως το European Competitiveness Fund, το EU Facility, το Horizon Europe και το Global Europe μπορούν να υποστηρίξουν περαιτέρω τις αστικές προτεραιότητες της ΕΕ.

Τι αλλάζει μετά το 2028

Η Ε.Ε. καλεί τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες:

• να ενισχύσουν τη χρηματοδότηση των αστικών στρατηγικών τους

• να ενσωματώσουν τις ανάγκες των πόλεων στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια

• να αξιοποιήσουν τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για καινοτόμες αστικές λύσεις

Η μετάβαση σε ανθεκτικές, βιώσιμες, έξυπνες πόλεις αποτελεί προτεραιότητα για την επόμενη δεκαετία.

Εν κατακλείδι

Η νέα EU Agenda for Cities είναι μια από τις πιο φιλόδοξες αστικές στρατηγικές που έχει παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος της είναι να προσφέρει καλύτερες πόλεις για τους πολίτες, πόλεις πιο πράσινες, πιο προσιτές, πιο ανθεκτικές, πιο δίκαιες.

Με ισχυρότερο διάλογο, λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη χρηματοδότηση και ένα ενιαίο σύστημα στήριξης, η Ε.Ε. φιλοδοξεί να διαμορφώσει το αστικό μέλλον της Ευρώπης με τρόπο που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται σε αυτές.

Πηγή: European Commission