Η ψηφιακή εκπαίδευση αποτελεί πλέον – για την σύγχρονη εποχή – θεμέλιο λίθο για την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την πρόσβαση στη μάθηση και τη συμμετοχή στην κοινωνία.

Υπό το πρίσμα τούτο και σύμφωνα με την νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου “Future Needs in Digital Education”, οι Ευρωπαίοι πολίτες θεωρούν επιτακτική την ανάγκη για ενιαία ευρωπαϊκή δράση για τη διασφάλιση της ποιότητας και της ηθικής στην ψηφιακή μάθηση.

Στην νέα έρευνα, που διεξήχθη για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποκαλύπτεται ξεκάθαρα ότι οι πολίτες της ΕΕ αναγνωρίζουν τη σημασία των ψηφιακών δεξιοτήτων, αλλά και τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν για την ισότιμη πρόσβαση όλων στην σύγχρονη εκπαίδευση.

Οι πολίτες ζητούν κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα για Τεχνητή Νοημοσύνη & Προστασία Δεδομένων

Το βασικό εύρημα του Ευρωβαρόμετρου είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό: σχεδόν ένας στους δύο Ευρωπαίους (49%) θεωρεί ότι η αποτελεσματικότερη στήριξη για την ψηφιακή εκπαίδευση στα κράτη μέλη είναι η θέσπιση ενιαίων ευρωπαϊκών προτύπων για τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην εκπαίδευση.

Η ανάγκη αυτή συνδέεται άμεσα με δύο από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της ψηφιακής εποχής:

• Την προστασία των προσωπικών δεδομένων

• Τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στον εκπαιδευτικό χώρο

Η αυξανόμενη απαίτηση για ξεκάθαρους και ενιαίους κανόνες – ιδίως σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη διαχείριση δεδομένων – αποτυπώνει τη βαθιά ανησυχία των πολιτών για τις ηθικές, νομικές και πρακτικές προκλήσεις που συνοδεύουν την ταχεία ψηφιοποίηση της εκπαίδευσης. Δεν ζητούν απλώς περισσότερη τεχνολογία στα σχολεία αλλά ασφάλεια, διαφάνεια και υπευθυνότητα στη χρήση της.

Η καθολική αναγνώριση της σημασίας των ψηφιακών δεξιοτήτων

Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν μια εντυπωσιακά ευρεία κοινωνική συναίνεση: οι ψηφιακές δεξιότητες θεωρούνται πλέον απαραίτητο εφόδιο για μια ενεργή, αποτελεσματική και ασφαλή ζωή στον 21ο αιώνα.

Οι πολίτες της ΕΕ αναγνωρίζουν τον καθοριστικό τους ρόλο σε όλους τους τομείς:

• 89% δηλώνουν ότι είναι απαραίτητες για την ενεργή συμμετοχή στην κοινωνία

• 85% τις θεωρούν κρίσιμες για τη μάθηση και την εκπαίδευση

• 80% πιστεύουν ότι αποτελούν βασικό παράγοντα για την επαγγελματική τους πορεία

• 80% εκτιμούν ότι βοηθούν στην προστασία από την παραπληροφόρηση

• 85% τονίζουν τη σημασία της γνώσης για την ασφαλή χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης

Οι ως άνω διαπιστώσεις καταδεικνύουν ότι οι Ευρωπαίοι δεν βλέπουν τις ψηφιακές δεξιότητες ως μια εξειδικευμένη γνώση, αλλά ως θεμέλιο συμμετοχής, προστασίας και προόδου στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα.

Ψηφιακές δεξιότητες: η νέα βασική γνώση που απαιτεί η κοινωνία

Η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών ζητά ισχυρότερη παρουσία των ψηφιακών δεξιοτήτων στα σχολεία:

• 92% υποστηρίζουν ότι πρέπει να διδάσκονται σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης

• 76% θεωρούν ότι η εκμάθηση πρέπει να ξεκινά από μικρή ηλικία

• 78% εκτιμούν ότι πρέπει να έχουν την ίδια βαρύτητα με τα Μαθηματικά και τη Γλώσσα

Τι εμποδίζει τους μαθητές να αποκτήσουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες

Σε ευθεία αντίθεση με τη γενική αναγνώριση της σημασίας τους, ένα ανησυχητικό 44% των μαθητών ηλικίας 13-14 ετών στην ΕΕ δεν διαθέτει ούτε τις βασικές ψηφιακές δεξιότητες.

Οι πολίτες αναδεικνύουν μια σειρά από αιτίες οι οποίες τροφοδοτούν αυτό το ψηφιακό χάσμα:

• 47% θεωρούν ότι τα σχολεία δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένα [ελλιπείς συσκευές, αργές συνδέσεις στο διαδίκτυο, κλπ.]

• 41% επισημαίνουν ότι οι εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν την απαιτούμενη κατάρτιση

• 38% πιστεύουν ότι οι γονείς δεν διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις για να υποστηρίξουν τα παιδιά στο σπίτι

• 37% υπογραμμίζουν ότι πολλές οικογένειες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τον αναγκαίο εξοπλισμό

• 35% αναφέρουν πως τα σχολικά προγράμματα δεν αφιερώνουν αρκετό χρόνο στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων

Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την πρόσβαση στην τεχνολογία, αλλά και την εκπαίδευση, την οικονομική δυνατότητα, την οικογενειακή υποστήριξη και τον σχεδιασμό των σχολικών προγραμμάτων, ένα πολυεπίπεδο πρόβλημα που απαιτεί ολοκληρωμένες λύσεις.

Ο ρόλος των ψηφιακών τεχνολογιών στην εκπαίδευση

Οι Ευρωπαίοι πολίτες αναγνωρίζουν ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες:

• 87% πιστεύουν ότι κάνουν τη μάθηση πιο καινοτόμα

• 87% εκτιμούν ότι επιτρέπουν πραγματική εξατομίκευση του εκπαιδευτικού περιεχομένου

• 85% δηλώνουν ότι ενισχύουν τη δια βίου μάθηση μέσα από online προγράμματα

• 84% θεωρούν πως διευκολύνουν σημαντικά την πρόσβαση για μαθητές με αναπηρίες.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο,  αναγνωρίζονται και ανισότητες:

• 67% δηλώνουν ότι οι τεχνολογίες είναι υπερβολικά ακριβές για πολλές οικογένειες

• 64% θεωρούν ότι αυξάνουν τις ανισότητες στην εκπαίδευση

Ανησυχίες για τα προσωπικά δεδομένα

Γονείς και μαθητές εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες αναφορικά με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων στην εκπαίδευση:

• 53% φοβούνται τον κίνδυνο παραβίασης δεδομένων και κλοπής ταυτότητας

• 49% ανησυχούν για τη χρήση προσωπικών δεδομένων χωρίς επαρκή ενημέρωση

• 46% θεωρούν πιθανό τον διαμοιρασμό των δεδομένων με τρίτους χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Πέρα από τους κανόνες: Χρηματοδότηση και Δεξιότητες

Εκτός από την ανάγκη για νομική θωράκιση, οι Ευρωπαίοι υποδεικνύουν δύο ακόμα βασικούς τομείς όπου η στήριξη της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας:

• Υποδομές και Εξοπλισμός:  Το 36% θεωρεί ότι η ΕΕ πρέπει να παρέχει χρηματοδότηση για εξοπλισμό και υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των συνδέσεων στο διαδίκτυο

• Βελτίωση Δεξιοτήτων: Το 35% ζητά από την ΕΕ να προσφέρει ευκαιρίες για να βοηθήσει τους πολίτες να βελτιώσουν τις ψηφιακές τους δεξιότητες.

Στην Ελλάδα, ειδικότερα, τα ποσοστά είναι εμφανώς υψηλότερα. Το 46% ζητά χρηματοδότηση για εξοπλισμό και υποδομές ενώ αντίστοιχα το 41% ζητά ευκαιρίες βελτίωσης ψηφιακών δεξιοτήτων.

Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα

Τα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου θα αποτελέσουν βασικό εργαλείο για τη χάραξη των επόμενων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα της ψηφιακής εκπαίδευσης.

Το 2026, στο πλαίσιο της Ένωσης Δεξιοτήτων, η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για την εκπαίδευση, η οποία θα περιλαμβάνει έναν αναλυτικό χάρτη πορείας για το μέλλον της ψηφιακής εκπαίδευσης και των ψηφιακών δεξιοτήτων με ορίζοντα το 2030.

Εν κατακλείδι

Τα αποτελέσματα του Ευρωβαρόμετρου ηχούν ένα ισχυρό μήνυμα με αποδέκτες την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Η επιτυχής μετάβαση στην ψηφιακή εκπαίδευση απαιτεί ένα συνδυασμό καθοδήγησης (μέσω προτύπων), υλικών πόρων (μέσω χρηματοδότησης) και ενδυνάμωσης (μέσω εκπαίδευσης).

Η θέσπιση ενιαίων προτύπων για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την προστασία δεδομένων αναδεικνύεται ως η κορυφαία προτεραιότητα για τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης και της ποιότητας στο μέλλον της ευρωπαϊκής εκπαίδευσης.

Πηγή: European Commission