Νέες, εκσυγχρονισμένες ρυθμίσεις για την οδική ασφάλεια και την διαχείριση των αδειών οδήγησης τέθηκαν σε ισχύ από τις 25 Νοεμβρίου σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως αυτές εγκρίθηκαν από την Επιτροπή.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό όραμα “Vision Zero” για μηδενικούς θανάτους και σοβαρούς τραυματισμούς στους δρόμους έως το 2050 καθώς και τη μείωση της γραφειοκρατίας (διοικητικές διαδικασίες) για τους πολίτες.

Η Εποχή του Ψηφιακού Διπλώματος Οδήγησης

Από τις πλέον καινοτόμες αλλαγές που εισάγονται με το νέο νομοθετικό πλαίσιο είναι η εφαρμογή του πλήρως ψηφιακού διπλώματος οδήγησης, η οποία θα είναι αναγνωρισμένη σε όλες τι χώρες τις Ευρωπαικής Ένωσης.

Η χρήση του νέου διπλώματος συνοδεύεται από τις ακόλουθες ρυθμίσεις:

• Διαθεσιμότητα σε Ψηφιακές Συσκευές: Η νέα Οδηγία επιτρέπει την έκδοση διπλώματος οδήγησης που θα είναι διαθέσιμο σε κινητό τηλέφωνο ή άλλη ψηφιακή συσκευή, και θα ενσωματώνεται στο Ψηφιακό Πορτοφόλι Ταυτότητας της ΕΕ (EU Digital Identity Wallet)

• Διοικητική Απλοποίηση: Αυτή η καινοτομία αναμένεται να απλοποιήσει σημαντικά τις διαδικασίες αντικατάστασης, ανανέωσης και ανταλλαγής αδειών κατά τη μετακίνηση μεταξύ κρατών μελών.

• Φυσικό Δίπλωμα: Το φυσικό δίπλωμα θα συνεχίσει να εκδίδεται κατόπιν αιτήματος, ιδίως για όσους ταξιδεύουν σε τρίτες χώρες που δεν αναγνωρίζουν ακόμη την ψηφιακή μορφή.

Αυστηρότεροι Κανόνες για Νέους Οδηγούς & Οδήγηση από τα 17

Για να αντιμετωπιστεί το υψηλό ποσοστό ατυχημάτων στους νέους – 2 στους 5 θανάτους αφορούν οδηγούς κάτω των 30 ετών – εισάγονται αυστηρότερα μέτρα:

• Δοκιμαστική Περίοδος για Νέους Οδηγούς (Probationary Period)

– Καθιερώνεται μια δοκιμαστική περίοδος τουλάχιστον δύο ετών για τους αρχάριους οδηγούς

– Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι νέοι οδηγοί υπόκεινται σε πιο αυστηρούς κανόνες και πιθανές αυξημένες κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων, ιδίως για οδήγηση υπό επήρεια ή μη χρήση ζώνης

• Δυνατότητα “συνοδευόμενης οδήγησης“ για 17χρονους

– Οι νέες ρυθμίσεις επιτρέπουν, υπό όρους και μόνο, σε κράτη-μέλη που την υιοθετήσουν, την απόκτηση άδειας κατηγορίας Β από 17χρονους, υπό την προυπόθεση ότι το όχημα οδηγείται συνοδευόμενο από έμπειρο οδηγό

– Το μέτρο θεωρείται ότι μειώνει το “κενό εμπειρίας“ πριν κάποιοςαναλάβει πλήρη αυτονομία στην οδήγηση, ενισχύοντας την οδική ασφάλεια

– Τα κράτη μέλη θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να θεσπίσουν πρόγραμμα που θα επιτρέπει σε 17χρονους να οδηγούν φορτηγά κατηγοριών C1, C1E και C. Τα προγράμματα θα αναγνωρίζονται αμοιβαία μόνο μεταξύ των χωρών που τα εφαρμόζουν. Το μέτρο στοχεύει στη μείωση του «κενού από το σχολείο στο τιμόνι», διευκολύνοντας την προσέλκυση περισσότερων νέων στο επάγγελμα του οδηγού φορτηγού.

Αμοιβαία Αναγνώριση Αποκλεισμού Οδήγησης (EU-wide Disqualification)

Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές που επιφέρει το νέο νομοθετικό πλαίσιο αφορά τις κυρώσεις. Οι οδηγοί που διαπράττουν σοβαρά τροχαία παραπτώματα σε άλλο κράτος-μέλος θα αντιμετωπίζουν συνέπειες σε όλη την ΕΕ.

Ο αποκλεισμός από την οδήγηση που επιβάλλεται σε ένα κράτος-μέλος θα ισχύει πλέον σε ολόκληρη την ΕΕ για σοβαρά παραπτώματα όπως:

• Υπερβολική ταχύτητα (πάνω από 50 χλμ./ώρα από το όριο)

• Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών

• Πρόκληση θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού λόγω επικίνδυνης οδήγησης

Συστηματικότερος Έλεγχος της Ικανότητας Οδήγησης

Η νέα Οδηγία της Ευρωπαικής Επιτροπής εισάγει μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι οδηγοί διατηρούν την σωματική και ψυχική τους ικανότητα να οδηγούν καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της άδειάς τους.

• Αυτοαξιολόγηση: Ως ελάχιστη απαίτηση, οι οδηγοί θα καλούνται να συμπληρώνουν δήλωση αυτοαξιολόγησης τόσο πριν από την έκδοση της άδειας οδήγησης όσο και σε κάθε ανανέωσή της

• Εθνικά Συστήματα: Τα κράτη μέλη θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να εφαρμόζουν τα δικά τους συστήματα αξιολόγησης (π.χ. ιατρικές εξετάσεις), προκειμένου να διαπιστώνεται εάν ο οδηγός είναι ακόμη κατάλληλος για την οδήγηση (physically and mentally fit to drive)

Στόχος είναι η συστηματικότερη παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας των οδηγών, η οποία κρίνεται απαραίτητη για τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων που οφείλονται σε ιατρικά ζητήματα ή νοητική κόπωση.

Ενισχυμένη Προστασία των Ευάλωτων Χρηστών

Οι νέοι κανόνες προσδίδουν για πρώτη φορά μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια των χρηστών του δρόμου που δεν προστατεύονται από όχημα (vulnerable road users).

• Αλλαγές στην Εκπαίδευση: Για την καλύτερη προστασία ευάλωτων ομάδων όπως οι πεζοί, οι ποδηλάτες και οι χρήστες ηλεκτρονικών σκούτερ (e-scooters) και άλλων συσκευών μικροκινητικότητας, οι νέες διατάξεις προσαρμόζουν τις απαιτήσεις εκπαίδευσης και εξέτασης.

• Εστίαση στην Ασφάλεια: Οι οδηγοί θα εκπαιδεύονται και θα εξετάζονται με τρόπο που να ενισχύει την ευαισθητοποίησή τους και τις δεξιότητές τους για την ασφαλή συνύπαρξη με αυτούς τους χρήστες στους δρόμους.

Προώθηση της χρήσης οχημάτων εναλλακτικής ισχύος και άλλων ειδικών οχημάτων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσαρμόζει τους κανόνες οδήγησης για να διευκολύνει τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση και να ενισχύσει την αγορά ειδικών οχημάτων.

Στην νέα Οδηγία περιλαμβάνονται ρυθμίσεις που προωθούν τη χρήση οχημάτων εναλλακτικών καυσίμων και βελτιώνουν την κινητικότητα για τους οδηγούς ορισμένων ειδικών κατηγοριών:

• Δίπλωμα Β για Βαρύτερα Ηλεκτρικά Οχήματα

Αύξηση του μέγιστου επιτρεπόμενου βάρους για τα οχήματα που οδηγούνται με άδεια κατηγορίας Β (επιβατικό αυτοκίνητο).

Επιτρέπεται η οδήγηση οχημάτων εναλλακτικών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των οχημάτων έκτακτης ανάγκης, με μέγιστο βάρος έως 4,25 τόνους, αντί του παραδοσιακού ορίου των 3,5 τόνων.

Η προσαρμογή λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι τα οχήματα εναλλακτικών καυσίμων, λόγω του βάρους των συσσωρευτών (μπαταριών) ή άλλων συστημάτων, είναι συχνά βαρύτερα από τα συμβατικά.

Στόχος της άρσης του περιορισμού είναι να διευκολύνει τη διάδοση των οχημάτων μηδενικών εκπομπών στην αγορά, καθώς δεν θα απαιτείται δίπλωμα οδήγησης ανώτερης κατηγορίας για την οδήγησή τους.

• Πρόσθετα Δικαιώματα για Βαριά Αυτοκινούμενα Τροχόσπιτα

Θεσπίζονται νέοι κανόνες που επιτρέπουν στους κατόχους άδειας οδήγησης κατηγορίας Β να αποκτήσουν πρόσθετα δικαιώματα για την οδήγηση βαρέων αυτοκινούμενων τροχόσπιτων (heavy motor caravans).

Τα πρόσθετα δικαιώματα θα αποκτώνται μετά από στοχευμένη εκπαίδευση ή εξέταση, η οποία θα καθορίζεται από κάθε κράτος μέλος.

Η ρύθμιση αποσκοπεί στη διευκόλυνση της χρήσης ειδικών οχημάτων αναψυχής, χωρίς να υπονομεύεται η οδική ασφάλεια.

Γιατί αυτές οι αλλαγές — Στόχοι της ΕΕ

Οι νέες ρυθμίσεις εντάσσονται στο ευρύτερο πρόγραμμα οδικής ασφάλειας της ΕΕ, με αφορμή τα υψηλά ποσοστά θανατηφόρων τροχαίων. Πέρυσι, περίπου 19.940 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε δρόμους της ΕΕ.

Με τα νέα μέτρα η ΕΕ υπόσχεται:

• Μείωση των τροχαίων και των θανάτων στο δρόμο προς τον στόχο “Vision Zero” (μηδενικά θύματα έως το 2050).

• Εκσυγχρονισμό της διαδικασίας έκδοσης και διαχείρισης αδειών σε ψηφιακή εποχή, με απλούστευση και ευκολότερη μετακίνηση πολιτών ανάμεσα σε κράτη-μέλη.

• Ενίσχυση της ασφάλειας για νέους, μεικτές & “ειδικές” κατηγορίες οδηγών (εναλλακτικά καύσιμα, μεγάλα οχήματα, μελλοντικές μορφές μετακίνησης).

Πηγή: European Commission