Με ένα φιλόδοξο ψήφισμα, που υιοθετήθηκε στις 27 Νοεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε μια νέα, αποτελεσματική φάση της Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία για την περίοδο 2025-2030.

Το Κοινοβούλιο τονίζει ότι, παρά την πρόοδο σε επίπεδο πολιτικής, εκτιμάται ότι το 27% του πληθυσμού της ΕΕ άνω των 16 ετών – ήτοι 101 εκατομμύρια άτομα – εξακολουθεί να αντιμετωπίζει «υπέρμετρα εμπόδια» στην πρόσβαση στην απασχόληση, την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη, την κοινωνική προστασία και τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Οι δυσκολίες αυξάνονται ακόμα περισσότερο λαμβανομένου υπόψιν ότι στον ενεργό πληθυσμό (20-64 ετών) οι ανισότητες μεταξύ των φύλων παραμένουν σημαντικές, καθώς το 46,8% των γυναικών με αναπηρία είναι οικονομικά ανενεργό, σε σύγκριση με το 42,9% των ανδρών με αναπηρία.

Για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά και με δικαιοσύνη όλες αυτές οι επίμονες προκλήσεις, οι Ευρωβουλευτές ζητούν νομοθετικές πράξεις, συγκεκριμένους στόχους και εμβληματικές πρωτοβουλίες.

Οι Τρεις Βασικές Αξιώσεις του Ψηφίσματος

Το ψήφισμα, το οποίο έχει ως στόχο να μετατρέψει την πολιτική πρόθεση σε «απτή δράση», επικεντρώνεται σε τρία καίρια σημεία:

1. Πανευρωπαϊκός Ορισμός της «Αναπηρίας» & Αυστηρές Κυρώσεις

Το Κοινοβούλιο θεωρεί επιτακτική την ανάγκη η Επιτροπή να προτείνει έναν ενιαίο ορισμό της «αναπηρίας» σε επίπεδο ΕΕ. Τούτο θα διασφαλίσει ότι όλοι οι πολίτες της ΕΕ με αναπηρία απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα και ίση μεταχείριση, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος διαμονής τους.

Επιπρόσθετα, ζητείται η επιβολή σαφών κυρώσεων και ποινών στις δημόσιες και ιδιωτικές αρχές που δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους για την προσβασιμότητα ως αυτές απορρέουν από την ευρωπαϊκή νομοθεσία (όπως η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα).

2. Προτεραιότητα στην Ανεξάρτητη Διαβίωση και την Εργασία

Το Ψήφισμα θέτει στο επίκεντρο την ανεξάρτητη διαβίωση και την ένταξη στην αγορά εργασίας:

• Από-Ιδρυματοποίηση: Ζητείται από το προσεχές Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) να συνεχίσει να δίνει προτεραιότητα στη μετάβαση από την ιδρυματική φροντίδα στη φροντίδα σε επίπεδο τοπικής κοινότητας.

• Εγγύηση Απασχόλησης: Προτείνεται η θέσπιση Εγγύησης Απασχόλησης και Δεξιοτήτων χρηματοδοτούμενης από την ΕΕ, με στόχο την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των ΑμεΑ και τη βελτίωση της πρόσβασης στην κατάρτιση και την εκπαίδευση μέσω αντίστοιχων ενεργειών.

• Υποστηριζόμενη Λήψη Αποφάσεων: Καλούνται τα κράτη μέλη να μεταβούν από την «υποκατάστατη» (substitute) στην «υποστηριζόμενη» (supported) λήψη αποφάσεων, ενισχύοντας την άσκηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας των ατόμων με αναπηρία.

3. Προτεραιότητα στις Γυναίκες και τα Κορίτσια με Αναπηρία

Το ψήφισμα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διπλή διάκριση που υφίστανται οι γυναίκες και τα κορίτσια με αναπηρία. Ζητείται η λήψη μέτρων για την:

• Αντιμετώπιση των πολλαπλών διακρίσεων

– Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειες τους για να θέσουν επί τάπητος τις διακρίσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες οι γυναίκες με αναπηρία, που εξακολουθούν να πλήττονται από υψηλά ποσοστά ανεργίας και χαμηλότερες αμοιβές

– Η Επιτροπή να δρομολογήσει μελέτη για την αξιολόγηση της εφαρμογής του άρθρου 30 της ΣΗΕΔΑΑ ώστε να συνδράμει τα κράτη μέλη στην ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών για τη βελτίωση της συμμετοχής και στήριξης των ατόμων με αναπηρία σε αθλητικές, πολιτιστικές, καλλιτεχνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες·

• Βελτίωση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη

– Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν, σε ενωσιακό επίπεδο, τους φραγμούς στην πρόσβαση των γυναικών, συμπεριλαμβανομένων και των γυναικών με αναπηρία, σε ποιοτική υγειονομική περίθαλψη και υπηρεσίες φροντίδας

– Η Επιτροπή να σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τη δέσμευσή της να παράσχει καθοδήγηση στα κράτη μέλη σχετικά με την ίση πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην υγειονομική περίθαλψη, μεταξύ άλλων στην σεξουαλική αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη, την ψυχική υγεία, τη γυναικολογική περίθαλψη, την περιγεννητική υποστήριξη και την υποστήριξη σε καταστάσεις κρίσης, όπως η ενδοοικογενειακή βία

• Διασφάλιση των δικαιωμάτων τους στη συμμετοχή και την προστασία από τη βία
• Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στην πρόληψη της έμφυλης βίας κατά των γυναικών με αναπηρία, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου, σε μελλοντικές νομοθετικές πράξεις και στρατηγικές

• Τα κράτη μέλη της ΕΕ να επικυρώσουν τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας

• Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίζουν πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της πρόσβασης των γυναικών με αναπηρία σε ηγετικούς ρόλους και ρόλους λήψης αποφάσεων σε όλους τους τομείς

Άρση Νομικών Φραγμών και Πολιτική Συμμετοχή

Το ΕΚ εκφράζει έντονη ανησυχία διότι σε πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να ισχύουν νομικές διατάξεις που εισάγουν διακρίσεις, εμποδίζοντας τα άτομα με αναπηρία να ασκήσουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι.

Το Ψήφισμα ζητά από την Επιτροπή να αξιολογήσει τα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών εκλογών του 2024 και να αναλάβει τις αναγκαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την άρση όλων των νομικών και πρακτικών φραγμών στην πολιτική συμμετοχή.

Τέλος, οι Ευρωβουλευτές χαιρετίζουν την απόφαση της Επιτροπής να μην αποσύρει από το πρόγραμμα εργασίας της για το 2025 την οριζόντια οδηγία για την ίση μεταχείριση, ώστε να καλυφθούν τα κενά προστασίας κατά των διακρίσεων σε όλους τους τομείς της ζωής.

Ένα ευρωπαϊκό μέλλον χωρίς αποκλεισμούς

Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου στέλνει ένα σαφές και καθαρό μήνυμα: η Ευρώπη οφείλει να κάνει ένα βήμα παραπέρα, διασφαλίζοντας ότι η ισότητα και η προσβασιμότητα θα αποτελούν όχι μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και ουσιαστική πραγματικότητα για κάθε πολίτη.

Η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη καλούνται τώρα να μετατρέψουν τις συστάσεις σε πράξη, υλοποιώντας ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα προστατεύει και θα ενισχύει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλη την Ένωση.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο