Τα νέα για την παγκόσμια αγορά ελαιολάδου είναι θετικά, σύμφωνα με την έκθεση Food Outlook – Νοεμβρίου 2025 του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).

Ο Οργανισμός αναμένει ιστορικό ρεκόρ στον όγκο του διεθνούς εμπορίου ελαιολάδου για την προσεχή περίοδο, χάρη στην ανάκαμψη της παραγωγής και τη μείωση των τιμών.

Μετά από δύο χρόνια ακραίων ξηρασιών και ιστορικά υψηλών τιμών, η παραγωγή ανακάμπτει και οι τιμές υποχωρούν, δίνοντας ανάσα στους καταναλωτές αλλά όχι πάντα στους παραγωγούς.

Τιμές ελαιολάδου: Από τα ιστορικά ρεκόρ στην απότομη αποκλιμάκωση

Οι διεθνείς τιμές του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου κατέγραψαν σημαντική πτώση από τις αρχές του 2024 έως τον Σεπτέμβριο του 2025.

• Στην Ισπανία, η οποία παραμένει ο κορυφαίος παραγωγός παγκοσμίως, οι τιμές υποχώρησαν από σχεδόν 9.000 €/τόνο σε 4.180 €/τόνο, 13,9% χαμηλότερα από τον μέσο όρο πενταετίας.

• Στην Ελλάδα, η αποκλιμάκωση ήταν επίσης συνεχής, από 8.460 €/τόνο σε 4.100 €/τόνο στο τέλος της σεζόν 2024/25.

• Στην Ιταλία, ωστόσο, οι τιμές κινήθηκαν αντίθετα: λόγω μειωμένης παραγωγής εξαιτίας έντονης ξηρασίας, εκτινάχθηκαν πάνω από 9.500 €/τόνο, 40,6% πάνω από τον μέσο όρο πενταετίας.

Παραγωγή 2025/26: Σταθερή εικόνα – Ισχυρή άνοδος στην Τυνησία

Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι η παγκόσμια παραγωγή θα φτάσει τα 3,4 εκατ. τόνους, ελαφρώς μειωμένη σε σχέση με πέρυσι αλλά πάνω από τον μέσο όρο των τελευταίων πέντε ετών.

Κύριες εξελίξεις ανά χώρα:

• Ισπανία: Ελαφρώς χαμηλότερη παραγωγή από πέρυσι, αλλά παραμένει στο 40% της παγκόσμιας παραγωγής.

• Τυνησία: Αναμένεται ρεκόρ παραγωγής άνω των 400.000 τόνων, γεγονός που μπορεί να την αναδείξει στη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα παγκοσμίως.

• Ιταλία: Ανάκαμψη μετά τη σοβαρή πτώση του 2024/25, με βελτιωμένες κλιματικές συνθήκες.

• Ελλάδα & Τουρκία: Πτωτική πορεία λόγω ξηρασίας και φυσικής «εναλλαγής» παραγωγικών κύκλων των ελαιόδεντρων.

Κατανάλωση & Εμπόριο: Ανάκαμψη με φόντο χαμηλότερες τιμές

Με τις τιμές να υποχωρούν και την παραγωγή να σταθεροποιείται, η παγκόσμια κατανάλωση ελαιολάδου αναμένεται να συνεχίσει την ανοδική της πορεία. Παρότι δεν θα αγγίξει τα ιστορικά υψηλά προ του 2022/23, η ζήτηση έχει επανέλθει σημαντικά από τις αρχές του 2025.

Στο διεθνές εμπόριο προβλέπεται άνοδος άνω των 1,3 εκατ. τόνων, πιθανότατα σε νέο ιστορικό υψηλό.

• Η ΕΕ θα παραμείνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, χάρη στη διαθεσιμότητα προϊόντος από την Ισπανία.

• Η Τυνησία ενδέχεται να αυξήσει σημαντικά το μερίδιό της στη διεθνή αγορά.

• Η Τουρκία αναμένεται να περιορίσει τις εξαγωγές λόγω μικρότερης παραγωγής.

• Από την πλευρά των εισαγωγών, ΗΠΑ, Βραζιλία, Κίνα και ΕΕ αναμένεται να αυξήσουν τις αγορές τους χάρη στις πιο προσιτές τιμές.

Μακροπρόθεσμες προκλήσεις: Κλιματική κρίση, κόστος παραγωγής και ανάγκη σταθερότητας

Παρά τη θετική βραχυπρόθεσμη εικόνα, ο κλάδος συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα:

• Ακραία καιρικά φαινόμενα

Ξηρασίες, ακανόνιστα μοτίβα βροχών και καύσωνες μειώνουν αποδόσεις και υποβαθμίζουν την ποιότητα του ελαιολάδου. Η κλιματική κρίση αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο παράγοντα αβεβαιότητας.

• Αύξηση κόστους παραγωγής

Η ελαιοκαλλιέργεια είναι ιδιαίτερα απαιτητική σε εργασία και εισροές. Τα αυξημένα εργατικά και τα υψηλά κόστη ενέργειας και υλικών συμπιέζουν το εισόδημα των μικρών παραγωγών.

• Προβλήματα υγείας φυτών

Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν ασθένειες όπως η Xylella fastidiosa, που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές.

• Ανάγκη για σταθερό εμπορικό περιβάλλον

Οι παραγωγοί και οι εξαγωγείς χρειάζονται προβλέψιμες πολιτικές, σαφείς κανονισμούς ποιότητας και πιο αποτελεσματικούς μηχανισμούς για την αντιμετώπιση φαινομένων νοθείας και απάτης.

Άλλα βασικά ευρήματα της έκθεσης Food Outlook

Οι συνολικές εκτιμήσεις του FAO δείχνουν ευρεία αύξηση στην παραγωγή βασικών διατροφικών προϊόντων, η οποία, σε συνδυασμό με την ισχυρή αύξηση της κατανάλωσης, αναμένεται να υποστηρίξει την ανάκαμψη των αποθεμάτων.

• Αλιεία και Υδατοκαλλιέργεια: Η παγκόσμια παραγωγή αλιείας και υδατοκαλλιέργειας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,7% το 2025, φτάνοντας τους 197 εκατομμύρια τόνους.

• Γαλακτοκομικά: Η παγκόσμια παραγωγή γάλακτος αναμένεται να αυξηθεί.

• Σιτάρι: Αναμένεται παγκόσμια «ισχυρή συγκομιδή», αν και τα αποθέματα ενδέχεται να είναι χαμηλότερα από τις αρχικές προσδοκίες.

Συμπερασματικά

Η αγορά ελαιολάδου φαίνεται να ανακάμπτει μετά την πρωτοφανή κρίση των προηγούμενων ετών. Οι τιμές μειώνονται, η κατανάλωση αυξάνεται και η παραγωγή σταθεροποιείται.

Ωστόσο, οι διαρκείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, το υψηλό κόστος παραγωγής και οι ανάγκες για αυστηρότερη εποπτεία στον τομέα καθιστούν τον κλάδο ευάλωτο.

Η πορεία της σεζόν 2025/26 θα αποτελέσει κρίσιμη δοκιμασία για τη βιωσιμότητα των παραγωγικών χωρών και τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς.

Πηγή: Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)