Σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που «κατακλύζεται» από την τεχνολογία οι Ευρωπαίοι, και κυρίως οι νεότερες γενιές, επιλέγουν, με γεωμετρική πρόοδο, ολοένα και περισσότερο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως βασική πηγή ενημέρωσης για κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, όπως αποκαλύπτει η έρευνα «Social Media Survey 2025» του Ευρωβαρόμετρου.

Η νέα έρευνα καταγράφει τις στάσεις των πολιτών απέναντι στα social media, για παράδειγμα, στον τρόπο που ενημερώνονται, την έκθεση στην παραπληροφόρηση και το ρόλο των influencers. Αναδεικνύει, δε, ότι οι νέοι χρησιμοποιούν τα ψηφιακά μέσα με άλλον τρόπο απ’ ό,τι οι προηγούμενες γενιές και ότι η έκθεσή τους σε επικίνδυνα ή παραπλανητικά περιεχόμενα είναι συχνή.

Τα social media κερδίζουν έδαφος απέναντι στα παραδοσιακά μέσα

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξακολουθούν σταθερά να αυξάνουν την επιρροή τους, ωστόσο τα παραδοσιακά μέσα κρατούν ακόμη ισχυρές θέσεις.

Σύμφωνα με την έρευνα περίπου έξι στους δέκα Ευρωπαίους (59%) επιλέγουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις διαδικτυακές πύλες και τα blogs ως κύρια μέσα ενημέρωσης για κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, ενώ το 66% εξακολουθεί να στρέφεται στα παραδοσιακά μέσα, όπως η τηλεόραση, το ραδιόφωνο και ο έντυπος Τύπος. Η τηλεόραση παραμένει η πιο δημοφιλής πηγή ενημέρωσης (71%), ενώ τα social media, οι μηχανές αναζήτησης και οι προσωπικές επαφές συγκεντρώνουν ίσο ποσοστό (40%) ως βασικές πηγές ενημέρωσης.

Οι πιο δημοφιλείς πλατφόρμες στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, οι Ευρωπαίοι πολίτες αξιοποιούν μια ευρεία γκάμα κοινωνικών πλατφορμών για την ενημέρωσή τους σε κοινωνικά και πολιτικά θέματα.

Το Facebook και το YouTube παραμένουν σταθερά τα πιο δημοφιλή μέσα, συγκεντρώνοντας 58% και 57% αντίστοιχα της προτίμησης των χρηστών. Αντίστοιχα,

Το Instagram προσελκύει σημαντικό ποσοστό (46%), ενώ το TikTok έχει καθιερωθεί ως βασικό μέσο για σύντομη ενημέρωση, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ηλικιών.

Το WhatsApp (27%), το X (25%), καθώς και οι πλατφόρμες Telegram (13%) και LinkedIn (10%), συμπληρώνουν το τοπίο της ψηφιακής ενημέρωσης στην ΕΕ, αντικατοπτρίζοντας τις διαφορετικές ανάγκες και προτιμήσεις του κοινού.

Περισσότεροι από τους μισούς χρήστες δηλώνουν ότι συχνά «πέφτουν» πάνω σε ενημερωτικό περιεχόμενο τυχαία, ενώ τα δύο τρίτα αναζητούν ενεργά πληροφορίες.

Οι μορφές περιεχομένου που προτιμούνται

Η γρήγορη ενημέρωση είναι το «κλειδί» στη νέα ψηφιακή εποχή.

Οι σύντομες αναρτήσεις με κείμενο ή εικόνα (46%) και τα σύντομα βίντεο – διάρκειας έως ενός λεπτού, όπως στο TikTok ή στα Reels του Instagram, προσελκύουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον (39%).

Ακολουθούν τα βίντεο μεσαίας διάρκειας (1–5 λεπτών) και μεγάλης διάρκειας βίντεο (άνω των 5 λεπτών) συγκεντρώνουν επίσης σημαντικά ποσοστά προτίμησης (39% και 35% αντίστοιχα), ιδιαίτερα όταν πρόκειται για θέματα που απαιτούν ανάλυση.

Αντίθετα, τα stories, τα άρθρα, τα live videos και τα podcasts, αν και λιγότερο δημοφιλή προσελκύουν ένα πιο στοχευμένο και πιστό κοινό που αναζητά βάθος και αξιοπιστία.

Η επιρροή των influencers

Τα δεδομένα της έρευνας αναδεικνύουν τον αυξανόμενο ρόλο των influencers και των content creators στην ενημέρωση των πολιτών.

Περίπου 37% των Ευρωπαίων ακολουθούν τέτοιους λογαριασμούς, με κύριες θεματολογίες τις προϊόντικές αξιολογήσεις (39%), τα κοινωνικά και πολιτικά σχόλια (38%) και τα εκπαιδευτικά ή επεξηγηματικά βίντεο (38%).
Επιπλέον, το 36% των πολιτών ενδιαφέρεται για πιο προσωπικό περιεχόμενο, που δίνει «παρασκήνιο» από την καθημερινότητα των δημιουργών, ενώ 31% προτιμούν περιεχόμενο έμπνευσης ή παρακίνησης.

Το ενδιαφέρον για πιο προσωπικό ή ψυχαγωγικό περιεχόμενο παραμένει επίσης υψηλό, ενώ η προτίμηση για καθαρά διαφημιστικές αναρτήσεις περιορίζεται σημαντικά (19%). Η τάση αυτή υποδηλώνει ότι οι χρήστες αναζητούν αξιόπιστη, ανθρώπινη και συμμετοχική προσέγγιση στην ενημέρωση.

Παραπληροφόρηση και εμπιστοσύνη στις πηγές

Η παραπληροφόρηση εξακολουθεί να αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Όπως καταγράφεται στην έρευνα, 12% των πολιτών αναφέρουν ότι εκτίθενται «πολύ συχνά» και 23% «συχνά» σε ψευδείς ειδήσεις, ενώ 31% δηλώνουν ότι αυτό συμβαίνει «μερικές φορές».

Σε περίπτωση αμφιβολίας για την αξιοπιστία της είδησης, το 61% δηλώνουν ότι αισθάνονται σε κάποιον βαθμό ικανοί να αναγνωρίσουν τη λανθασμένη πληροφορία, έναντι 32% που δεν έχουν εμπιστοσύνη στην κρίση τους.

Η πλειονότητα των χρηστών που αμφιβάλλουν για την αξιοπιστία μιας είδησης επιλέγει να τη διασταυρώσει με άλλες πηγές (49%), να ελέγξει την προέλευση (40%) ή την ημερομηνία δημοσίευσης (34%). Λιγότεροι χρήστες καταφεύγουν σε εργαλεία επαλήθευσης (14%) ή ζητούν τη γνώμη τρίτων (18%).

Ανησυχητική είναι, δε, η διαπίστωση ότι ένας στους δέκα (10%) δηλώνει πως δεν κάνει καμία ενέργεια επαλήθευσης.

«Στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και εμπιστοσύνη στους θεσμούς»

Παρά τις προκλήσεις της εποχής, οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να βλέπουν θετικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το 66% αξιολογεί θετικά τη συμμετοχή της χώρας του στην ΕΕ, ενώ 16% κρατά πιο ουδέτερη στάση και 15% τη θεωρεί λιγότερο σημαντική.

Η πλειονότητα (64%) παραμένει υπέρ της Ένωσης, έστω και αν επιθυμεί μεταρρυθμίσεις στον τρόπο λειτουργίας της. Αντίστοιχα, το 21% διατηρούν επιφυλακτική στάση

Όσον αφορά την εμπιστοσύνη, οι επιστήμονες και οι στενοί κοινωνικοί κύκλοι αποτελούν τις πλέον αξιόπιστες πηγές για τους πολίτες (45%), σε αντίθεση με τους πολιτικούς (5%), τους influencers (4%) και τα παραδοσιακά μέσα (10%).

Τα αποκαλυπτικά στοιχεία της έρευνας καταδεικνύουν τη μετατόπιση των πολιτών προς την προσωπική αξιοπιστία και τεχνογνωσία, έναντι των θεσμικών μορφών εξουσίας και επικοινωνίας.