Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εδραιώνονται ως η πρωταρχική πηγή ενημέρωσης στην Ελλάδα, με ποσοστά που υπερβαίνουν κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σύμφωνα με νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που μελετά τις συνήθειες και τις προτιμήσεις των πολιτών στον τομέα της ενημέρωσης.

Όπως αναδεικνύουν τα ευρήματα της έρευνας, το 68% των Ελλήνων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης («πρωταγωνιστές» το Facebook, το Instagram και το TikTok) για να ενημερώνεται για κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, έναντι του 58% του μέσου όρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).

Ωστόσο, η αυξημένη έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθιστά όλο και περισσότερο αναγκαία την ενίσχυση της κριτικής σκέψης των πολιτών για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης που συνδέεται με την λειτουργία των συγκεκριμένων πηγών ενημέρωσης.

Η νέα πραγματικότητα της ενημέρωσης στην Ελλάδα είναι ψηφιακή, άμεση, αλλά και απαιτητική σε κριτική σκέψη.

Τα Social Media Εκθρονίζουν την Τηλεόραση

Η έρευνα καταγράφει μια σαφή μετατόπιση των συνηθειών των Ελλήνων πολιτών:

• Ενώ η τηλεόραση παραμένει δημοφιλής (56%), τα social media την ξεπερνούν (68%), αποτελώντας την πρώτη επιλογή

Στις ηλικίες 15 – 24 ετών το ποσοστό αγγίζει το 65%

• Ακολουθούν οι μηχανές αναζήτησης (49%), οι πλατφόρμες βίντεο όπως το YouTube (41%), και η ενημέρωση μέσω φίλων/οικογένειας (39%)
• Αντίθετα, μόλις το 34% των πολιτών αναφέρει ότι ενημερώνεται από παραδοσιακές εφημερίδες ή τις ψηφιακές τους εκδόσεις

Ποιες πλατφόρμες κυριαρχούν

Στην κορυφή της λίστας με τις πιο δημοφιλείς πηγές ενημέρωσης παραμένει το Facebook (68%), ακολουθούμενο από το YouTube (56%), το Instagram (46%), το TikTok (35%) και το X (27%).

Αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το TikTok καταγράφει τη μεγαλύτερη ραγδαία αύξηση, ιδίως στις ηλικίες 15–24 ετών, όπου το 76% των νέων δηλώνει ότι το χρησιμοποιεί για ενημέρωση, καθιστώντας το πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ενημέρωσης της νεότερης γενιάς.

Οι μορφές περιεχομένου που προτιμούν οι Έλληνες

Οι Έλληνες χρήστες δείχνουν σαφή προτίμηση σε σύντομες και οπτικές μορφές ενημέρωσης:

• 48% προτιμούν σύντομες δημοσιεύσεις (εικόνες με μικρό κείμενο).
• 40% επιλέγουν σύντομα βίντεο (π.χ. Reels, TikTok).
• 39% παρακολουθούν βίντεο μεσαίας διάρκειας (1–5 λεπτών).

Η προτίμηση αυτή επιβεβαιώνει τη στροφή προς την «εύπεπτη» και άμεση ενημέρωση, χαρακτηριστικό της νέας ψηφιακής κουλτούρας.

Η ισχυρή επιρροή των influencers στην Ελλάδα

Η επιρροή των influencers και δημιουργών περιεχομένου παρουσιάζει έντονα χαρακτηριστικά στην Ελλάδα. Περισσότεροι από ένας στους δύο Έλληνες (51%) που χρησιμοποιούν social media δηλώνουν ότι τους ακολουθούν για ενημέρωση σε κοινωνικά ή πολιτικά θέματα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (37%).

Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στις ηλικίες 15–39 ετών, όπου οι influencers αναδεικνύονται σε σημαντικούς παράγοντες διαμόρφωσης απόψεων, υποδεικνύοντας τη μετάβαση από την παραδοσιακή δημοσιογραφία σε πιο προσωποποιημένες πηγές πληροφόρησης.

Αντιμέτωποι με την παραπληροφόρηση

Οι Έλληνες εμφανίζονται πιο ευάλωτοι στην παραπληροφόρηση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο:

• Το 42% δηλώνει ότι εκτίθεται «συχνά» ή «πολύ συχνά» σε ψευδείς ειδήσεις, έναντι 35% στην ΕΕ.
• Ενώ το 62% πιστεύει ότι μπορεί να αναγνωρίσει τη λάθος πληροφορία, μόνο οι μισοί δηλώνουν ότι ελέγχουν τακτικά την πηγή ή διασταυρώνουν τα δεδομένα.

Η έρευνα τονίζει την επιτακτική ανάγκη για εκπαίδευση στα μέσα (media literacy), καθώς μεγάλο μέρος της ενημέρωσης προέρχεται από περιεχόμενο που δεν υπόκειται σε επαγγελματικό έλεγχο.

Στάση απέναντι στην ΕΕ και Εμπιστοσύνη

Παρά τις ανησυχίες για την αξιοπιστία των πηγών, οι Έλληνες διατηρούν θετική στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

• Το 67% θεωρεί σημαντική τη συμμετοχή της χώρας στην ΕΕ.
• Το 63% δηλώνει θετική ή μάλλον θετική γνώμη για τον ρόλο της.

Όσον αφορά την εμπιστοσύνη, αυτή επικεντρώνεται κυρίως σε επιστήμονες και το προσωπικό περιβάλλον (45%), ενώ παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένη προς πολιτικούς (5%) ή influencers (4%).