Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) ανακοίνωσε μια παγκόσμια πρωτοβουλία στρατηγικής σημασίας: την κήρυξη του 2026 ως Διεθνούς Έτους της Γυναίκας Αγρότισσας (International Year of the Woman Farmer).

Βασικοί και άμεσα επιδιωκόμενοι στόχοι – στο πλαίσιο της αναλειφθείσας πρωτοβουλίας – η επιτάχυνση της ισότητας των φύλων, η αναγνώριση του κρίσιμου ρόλου των γυναικών στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και η ενδυνάμωσή τους στον αγροδιατροφικό τομέα.

Η πρωτοβουλία αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι γυναίκες στη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές. Παρά τη συμβολή τους, οι αγρότισσες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σημαντικές ανισότητες, όπως περιορισμένη πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση, τεχνολογία, κατάρτιση και λήψη αποφάσεων.

Οι αγρότισσες στο επίκεντρο της επισιτιστικής ασφάλειας

Οι γυναίκες αποτελούν βασικό πυλώνα των παγκόσμιων αγροδιατροφικών συστημάτων, καλύπτοντας σχεδόν σχεδόν το 43% του παγκόσμιου αγροτικού εργατικού δυναμικού. Πρόκειται για γυναίκες κάθε ηλικίας και προέλευσης: νέες και μεγαλύτερες σε ηλικία, αυτόχθονες, μέλη τοπικών κοινοτήτων, γυναίκες με αναπηρίες, πρόσφυγες και εκτοπισμένες.

Ωστόσο, παρά τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν στον αγροτικό τομέα, πρόσφατες εκθέσεις του FAO, αναδεικνύουν το εύρος των ανισοτήτων που αντιμετωπίζουν καθώς και τη δυσανάλογη έκθεσή τους στους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής. Οι μελέτες υπογραμμίζουν τα διαρθρωτικά εμπόδια που περιορίζουν την παραγωγικότητα, το εισόδημα, την πρόσβαση σε πόρους και την ανθεκτικότητα των γυναικών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία:

• Οι γυναίκες αγρότισσες καλλιεργούν συνήθως μικρότερες εκτάσεις γης σε σύγκριση με τους άνδρες. Ακόμη και όταν διαχειρίζονται εκμεταλλεύσεις ίδιου μεγέθους, η διαφορά στην παραγωγικότητα φτάνει το 24%.

• Κάθε ημέρα ακραίας ζέστης μειώνει τη συνολική αξία της παραγωγής των γυναικών αγροτών κατά 3% σε σχέση με τους άνδρες.

• Αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά 1°C συνδέεται με 34% μείωση του συνολικού εισοδήματος των νοικοκυριών που διοικούνται από γυναίκες, συγκριτικά με τα ανδρικά.

• Οι γυναίκες που εργάζονται με αμοιβή στα αγροδιατροφικά συστήματα κερδίζουν κατά μέσο όρο 78 σεντς για κάθε 1 δολάριο που λαμβάνουν οι άνδρες.

• Η απλήρωτη εργασία φροντίδας που προσφέρουν γυναίκες και κορίτσια συνεισφέρει τουλάχιστον 10,8 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στην παγκόσμια οικονομία.

• Η μείωση των έμφυλων ανισοτήτων σε εργασία, εκπαίδευση και εισόδημα θα μπορούσε να εξαλείψει έως και 52% του χάσματος επισιτιστικής ανασφάλειας, το οποίο πλήττει συστηματικά περισσότερο τις γυναίκες.

• Η στοχευμένη ενδυνάμωση των γυναικών της υπαίθρου θα μπορούσε να αυξήσει τα εισοδήματα για 58 εκατομμύρια ανθρώπους και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα 235 εκατομμυρίων.

Όπως επισημαίνει ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας, η άρση όλων αυτών των ανισοτήτων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστική αύξηση της αγροτικής παραγωγικότητας και σε σημαντική μείωση της παγκόσμιας πείνας.

Στόχοι του Διεθνούς Έτους 2026

Το «Διεθνές Έτος της Γυναίκας Αγρότισσας» θα επικεντρωθεί σε τέσσερις βασικούς τομείς δράσης:

• Άρση Νομικών και Κοινωνικών Φραγμών: Ενθάρρυνση των κρατών μελών να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν νομοθεσία που διασφαλίζει τις ίσες ιδιοκτησιακές σχέσεις στη γη και την ίση πρόσβαση σε πόρους.

• Πρόσβαση σε Χρηματοδότηση και Τεχνολογία: Διευκόλυνση της πρόσβασης των γυναικών σε μικροπιστώσεις, ψηφιακές τεχνολογίες και κλιματικά ανθεκτικές γεωργικές πρακτικές.

• Εκπαίδευση και Κατάρτιση: Ενίσχυση των προγραμμάτων κατάρτισης που είναι ειδικά σχεδιασμένα για τις γυναίκες αγρότισσες, ώστε να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους στη διαχείριση και την εμπορία.

• Αναγνώριση: Προώθηση της ορατότητας του ρόλου τους και καταπολέμηση των στερεοτύπων που υποβαθμίζουν τη συμβολή τους στην οικονομία και την κοινωνία.

Παγκόσμια δράση με τοπικό αντίκτυπο

Κατά τη διάρκεια του 2026, το Διεθνές Έτος της Γυναίκας Αγρότισσας θα μετατοπίσει το βάρος από την αφήγηση προσωπικών ιστοριών και τον δημόσιο διάλογο στην υλοποίηση συγκεκριμένων και μετρήσιμων δράσεων.

Η έμφαση θα δοθεί στην υλοποίηση εθνικών πολιτικών, στη δημιουργία κοινοτικών συνεργασιών, στην ενίσχυση της έρευνας και των επενδύσεων, καθώς και στην ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ αγροτών, συνεταιρισμών, κυβερνήσεων, χρηματοπιστωτικών οργανισμών, δικτύων νέων και πανεπιστημίων.

Ο στόχος της πρωτοβουλίας είναι σαφής: η μετατροπή της πολιτικής δέσμευσης σε πράξη και της πράξης σε μετρήσιμα αποτελέσματα, με πραγματικό αντίκτυπο στις ζωές των γυναικών της υπαίθρου και στα αγροδιατροφικά συστήματα παγκοσμίως.

Ένα μήνυμα για το μέλλον

Η ανακήρυξη του 2026 ως Διεθνούς Έτους της Γυναίκας Αγρότισσας στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα για το μέλλον: χωρίς τις γυναίκες στην πρώτη γραμμή της αγροτικής παραγωγής, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη γεωργία ούτε διασφαλισμένη επισιτιστική επάρκεια.

Η ισότητα στον αγροτικό τομέα δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιοσύνης, αλλά και προϋπόθεση για ένα ανθεκτικό και βιώσιμο μέλλον για όλους.

Πηγή: Food and Agriculture Organization of the United Nations