Το λειτούργημα της δημοσιογραφίας φαίνεται ότι τα τελευταία χρόνια έχει χάσει την αίγλη και το κύρος του ως αυτό διαμορφώθηκε από τις παλαιότερες γενιές των εκπροσώπων της αλλά και τα μέσα που την υπηρετούσαν στο παρελθόν.

Παρότι στην διαρκή εξέλιξη της κοινωνίας συμπορεύεται και η δημοσιογραφία, εντούτοις αναδεικνύεται ότι έχει χάσει το βηματισμό της, ιδιαίτερα με την επικράτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η σχέση που έχει αναπτυχθεί μεταξύ της Δημοσιογραφίας και των social media (πλατφόρμες όπως το X, το Instagram και το TikTok) διακρίνεται ως μια από τις πιο αμφιλεγόμενες της εποχής μας.

Από τη μια, η τεχνολογία και τα social media έχουν ανοίξει πρωτοφανείς δρόμους διάδοσης της πληροφορίας, από την άλλη όμως έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η ταχύτητα υπερισχύει της ακρίβειας, και το viral προηγείται του έγκυρου. Η ενημέρωση έχει μετατραπεί σε προϊόν στιγμιαίας κατανάλωσης με αποτέλεσμα η αλήθεια πολλές φορές να χάνεται μέσα στα φίλτρα της δημοφιλίας.

Η νέα «πλατεία» της ενημέρωσης

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν εξελιχθεί – ενδεχομένως με μια δόση υπερβολής – στη νέα δημόσια σφαίρα. Οι πολίτες δεν περιμένουν πλέον το δελτίο των 8, ενημερώνονται, σχολιάζουν και διαμορφώνουν απόψεις σε πραγματικό χρόνο, μέσα από το TikTok, το X (Twitter), το Instagram ή το Facebook.

Η δημοσιογραφία των πλατφορμών έχει πλεονεκτήματα: φέρνει την είδηση πιο κοντά, κάνει τη φωνή του πολίτη να ακούγεται, επιτρέπει τη διάδραση. Όμως, η ίδια δυναμική οδηγεί συχνά σε παραπληροφόρηση, υπεραπλούστευση και συναισθηματικό λόγο που αντικαθιστά την ανάλυση.

Ανάμεσα στην ταχύτητα και την ευθύνη

Στην εποχή του διαδικτύου η πίεση του  «πρώτος να το ανεβάσεις» έχει αλλοιώσει την ουσία του ρεπορτάζ. Οι δημοσιογράφοι καλούνται να ενημερώνουν πιο γρήγορα από ποτέ, συχνά με περιορισμένη επαλήθευση ή χωρίς το απαιτούμενο πλαίσιο.

Στον αγώνα για τα clicks, η εγκυρότητα υποχωρεί μπροστά στην απήχηση με όποιες επιπτώσεις φέρει αυτό μαζί του. Κι όμως, η ευθύνη της ενημέρωσης παραμένει ίδια, ίσως και μεγαλύτερη.

Σε έναν κόσμο όπου κάθε χρήστης μπορεί να γίνει «μέσο», ο ρόλος του επαγγελματία δημοσιογράφου είναι να ξεχωρίζει το γεγονός από τη γνώμη, την είδηση από το αφήγημα.

Δημοσιογραφία με αλγόριθμους και ανθρώπινο βλέμμα

Οι αλγόριθμοι καθορίζουν τι βλέπουμε, τι αγνοούμε, τι «ανεβαίνει» και τι εξαφανίζεται στο timeline.

Η είδηση πλέον δεν κρίνεται από τη σημασία της, αλλά από τη δυναμική της στο engagement.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ο δημοσιογράφος καλείται να επανεφεύρει τον ρόλο του: να συνδυάσει την τεχνολογική γνώση με την ανθρώπινη κρίση, να χρησιμοποιήσει τα μέσα χωρίς να παγιδεύεται από αυτά.

Η επόμενη μέρα – Δημοσιογραφία εμπιστοσύνης

Στο διακύβευμα ποια πρέπει να είναι η λύση, σίγουρα αυτή δεν βρίσκεται στην απόρριψη των social media. Αντίθετα, η πρόταση είναι η συνειδητή τους χρήση.

Η νέα δημοσιογραφία οφείλει να είναι πολυφωνική, διασταυρωμένη και διαφανής. Να αξιοποιεί την τεχνολογία για να φωτίζει την αλήθεια, όχι να την παραμορφώνει.

Οι δημοσιογράφοι δεν πρέπει να ανταγωνίζονται τις πλατφόρμες, αλλά να ξανακερδίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού μέσα από συνέπεια, τεκμηρίωση και αυθεντική φωνή.