Κοινή παραδοχή και αδιαμφισβήτητη αλήθεια ότι η σημερινή γενιά μεγαλώνει μπροστά σε μια οθόνη. Τα παιδιά του 2025 δεν θυμούνται τον κόσμο πριν το διαδίκτυο. Το κινητό, τα social media και το gaming αποτελούν φυσικό κομμάτι της καθημερινότητάς τους.

Ο προβληματισμός που ανακύπτει – και ταυτόχρονα το ερώτημα – εύλογος. Πόσο ασφαλές είναι το ψηφιακό περιβάλλον για έναν ανήλικο; Και πώς μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία λειτουργεί ως εργαλείο μάθησης και όχι ως πηγή κινδύνου;

Οι Βασικές Απειλές: Από το Content στον Χρόνο

Το διαδίκτυο είναι μια «πηγή» με αναρίθμητες δυνατότητες. Προσφέρει απεριόριστη γνώση, δημιουργικότητα, επικοινωνία.

Ωστόσο, η πρόσβαση χωρίς καθοδήγηση μπορεί να μετατραπεί στην έκθεση σε πολλαπλούς κινδύνους που εξελίσσονται διαρκώς:

• Ακατάλληλο περιεχόμενο: έκθεση σε περιεχόμενο βίας, πορνογραφίας, αυτοτραυματισμού ή ρητορικής μίσους που επηρεάζει τη ψυχική υγεία και τη διαμόρφωση της προσωπικότητας

• Κυβερνοεκφοβισμός (Cyberbullying): το διαδίκτυο παρέχει ανωνυμία και αποστασιοποίηση καθιστώντας τον πιο έντονο και μόνιμο ενώ ταυτόχρονα τα παιδιά γίνονται στόχοι διαδικτυακής αποπλάνησης από ενήλικες

• Εθισμός και Ψυχική Υγεία: Η ακατάσχετη χρήση των social media συνδέεται άμεσα με την αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης και τη μείωση της αυτοεκτίμησης

• Παραπληροφόρηση ή υπερβολική εξάρτηση από την οθόνη

Οι ανήλικοι είναι ευάλωτοι όχι μόνο επειδή δεν έχουν πλήρως ανεπτυγμένη κριτική σκέψη, αλλά και γιατί το διαδίκτυο «μιλά» στη γλώσσα της περιέργειας και της ταύτισης.

Ο ρόλος των γονέων και των εκπαιδευτικών

Η ευθύνη για την ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο και την προστασία από κακόβουλες ενέργειες δεν μπορεί και δεν οφείλει να βαραίνει μόνο το παιδί.

Οι γονείς θα πρέπει να διαδραματίσουν τον σημαντικότερο ρόλο. Προς τούτο χρειάζονται εκπαίδευση,  όχι μόνο για το πώς να προστατεύουν αλλά και για το πώς να συνοδεύουν τον ανήλικο στον ψηφιακό κόσμο. Με ανοικτό διάλογο για τους κινδύνους, τη θέσπιση ξεκάθαρων ορίων και την κοινή χρήση ψηφιακών εμπειριών, θα κατανοήσουν το περιβάλλον που κινούνται τα παιδιά τους.

Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να συνδράμει ενεργά στην προσπάθεια για την ασφάλεια και την σωστή καθοδήγηση των παιδιών. Με την ενσωμάτωση στα σχολικά προγράμματα μαθημάτων όπως η Κριτική Σκέψη και ο Ψηφιακός Γραμματισμός τα παιδιά διδάσκονται να αναγνωρίζουν τη φερεγγυότητα των πηγών, να κατανοούν πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι και να διαχειρίζονται το ψηφιακό τους αποτύπωμα.

Εν κατακλείδι

Η απαγόρευση δεν είναι η λύση, το σωστό βήμα είναι η καθοδήγηση. Ένα παιδί που κατανοεί τους κινδύνους και τις δυνατότητες του διαδικτύου μπορεί να γίνει ενεργός και υπεύθυνος πολίτης του ψηφιακού κόσμου.

Για την κοινωνία η ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι ζήτημα παιδείας, εμπιστοσύνης και κοινής ευθύνης.