Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υιοθέτησε στην ολομέλειά της, που πραγματοποιήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου, με μεγάλη πλειοψηφία μια νέα γνωμοδότηση – σταθμό με την οποία ζητά άμεση δράση για την ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων των δημοσιογράφων και των επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Το μήνυμα της Επιτροπής – ως αυτό αποτυπώνεται στην γνωμοδότησή της “Labour rights for journalists and media professionals as a safeguard for independence and truthful information” – είναι ξεκάθαρο. Αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας είναι απαραίτητες όχι μόνο για την ευημερία των δημοσιογράφων, αλλά κυρίως για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δημοσιογραφίας και του δημοκρατικού δικαιώματος των πολιτών στην αξιόπιστη, πλουραλιστική και αληθή πληροφόρηση.

Η Ευρώπη σε Σταυροδρόμι: Ανασφάλεια και Απειλές

Η  Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προειδοποιεί ότι το εργασιακό περιβάλλον για τους δημοσιογράφους είναι ολοένα και πιο εχθρικό. Η αυξανόμενη ανασφάλεια, οι χαμηλές αμοιβές και η επιδείνωση των συνθηκών απειλούν έναν από τους πυλώνες της δημοκρατίας.

Βασικές Προκλήσεις

• Οικονομική Ανασφάλεια: Υψηλά επίπεδα ανασφάλειας εργασίας (κακοπληρωμένες συμβάσεις, έλλειψη συλλογικών συμβάσεων ειδικά για freelancers), άγχους και επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout)

• Ψευδής Αυτοαπασχόληση: Μείωση των συλλογικών συμβάσεων και αύξηση της ψευδούς αυτοαπασχόλησης (bogus self-employment), με αποτέλεσμα πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες να μην έχουν επαρκή κοινωνική ασφάλιση

• Ψυχοκοινωνικοί Κίνδυνοι: Αντιμετώπιση διαδικτυακής παρενόχλησης και της ανάγκης για προστασία από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο εργασίας

Οι Κεντρικές Συστάσεις της ΕΟΚΕ

Η Γνωμοδότηση περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο σύνολο συστάσεων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και τη στήριξη του πλουραλισμού:

• Πλήρης Εφαρμογή του European Media Freedom Act (EMFA)

Εφαρμογή της νέας νομοθεσίας σε όλα τα κράτη μέλη καθώς θεωρείται κρίσιμη για τη νομική διασφάλιση της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης και την προστασία από πολιτικές ή οικονομικές παρεμβάσεις

• Κοινωνικός Διάλογος

Έμφαση στη σημασία του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων για όλους τους δημοσιογράφους, συμπεριλαμβανομένων των freelancers

• Κατώτατοι Μισθοί

Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς και εφαρμογή κατευθυντηρίων γραμμών για τις συλλογικές συμβάσεις στους αυτοαπασχολούμενους

• Βιώσιμη Χρηματοδότηση

Αυξημένη χρηματοδότηση για τη στήριξη θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας στον τομέα και προστασία ανεξάρτητων μέσων (π.χ., μέσω μείωσης του ΦΠΑ), ώστε να αποφευχθεί η κυριαρχία των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών

• Μέτρα προστασίας από φυσικούς και διαδικτυακούς κινδύνους

Παρεμβάσεις κατά της παρενόχλησης, ψυχολογικής πίεσης, burnout, αλλά και νομικές και ψηφιακές εγγυήσεις για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

• Στήριξη της ασφάλειας και υγείας στον χώρο εργασίας

Ενίσχυση της προστασίας απέναντι σε φυσικές, νομικές και ψηφιακές απειλές και ανάπτυξη μηχανισμών υποστήριξης θυμάτων επιθέσεων και παρενόχλησης.

• Κατάρτιση και εκπαίδευση

Ενθάρρυνση υλοποίησης προγραμμάτων κατάρτισης για νέες τεχνολογίες, αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και ενίσχυση δεξιοτήτων που απαιτούνται στο σύγχρονο δημοσιογραφικό περιβάλλον.

Τεχνητή Νοημοσύνη, Παραπληροφόρηση και Πολυφωνία

Αντιμετωπίζοντας τις νέες προκλήσεις, η Επιτροπή καλεί την Κομισιόν να παρακολουθεί την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) ώστε να διασφαλιστεί μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ καινοτομίας και προστασίας των δημοσιογράφων.

Τονίζεται η ανάγκη για κατάρτιση σε θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης και την αντιμετώπιση της συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης, η οποία απειλεί τη βιωσιμότητα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.

Γιατί έχει σημασία η απόφαση της ΕΟΚΕ

Η γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής είναι εξαιρετικά σημαντική καθώς δείχνει ότι η Ευρώπη αναγνωρίζει πως η ποιότητα της δημοσιογραφίας εξαρτάται από τις συνθήκες εργασίας των δημοσιογράφων. Η προστασία τους δεν αφορά μόνο τα εργασιακά τους δικαιώματα, αφορά την ίδια τη δημοκρατία.

Η ανεξάρτητη, πλουραλιστική και αξιόπιστη ενημέρωση είναι αναγκαία για την ελεύθερη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και την ανάδειξη της αλήθειας. Χωρίς επαρκείς εγγυήσεις για τους επαγγελματίες των ΜΜΕ, η δημοκρατική ζωή και η κοινωνική συνοχή τίθενται σε κίνδυνο.

Σε εποχές όπου οι δημοσιογράφοι δέχονται πίεση, εκφοβισμό, οικονομική ανασφάλεια αλλά και ψηφιακές απειλές, η απόφαση της Επιτροπής δεν είναι απλώς συμβολική, είναι προειδοποίηση: ή προστατεύουμε την ανεξάρτητη ενημέρωση και το δικαίωμα στην αλήθεια, ή θέτουμε σε κίνδυνο τη δημοκρατία μας.

Πηγή: European Economic and Social Committee