Ο τομέας των μεταφορών αποτελεί έναν από τους πιο δυναμικούς, αλλά και πιο απαιτητικούς κλάδους της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ωστόσο βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιταχύνει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες για εξειδικευμένο και πολυδιάστατο ανθρώπινο δυναμικό.

Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα, ως προς την ισότητα των ευκαιριών, στον κλάδο παραμένει αμείλικτη: οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις το 22,7% των εργαζομένων στις μεταφορές, με ακόμη χαμηλότερα ποσοστά σε τεχνικές ή ηγετικές θέσεις.

Για να αντιμετωπίσει αυτές τις χρόνιες ανισορροπίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα, μέσω της “Πλατφόρμας της ΕΕ για την Αλλαγή: Οι Γυναίκες στις Μεταφορές“ (Women in Transport – EU Platform for Change), μια ολοκληρωμένη δέσμη 25 στρατηγικών συστάσεων με στόχο την προσέλκυση, την πρόσληψη και διατήρηση των γυναικών στον κλάδο.

Το Πρόβλημα: Υποεκπροσώπηση και Στερεότυπα

Όπως επισημαίνεται, χαρακτηριστικά, στην έκθεση της Επιτροπής, ο τομέας των μεταφορών παραμένει βαθιά ανδροκρατούμενος, με ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά γυναικών στις διευθυντικές και τεχνικές θέσεις. Αυτή η ανισορροπία συμβάλλει στη διεύρυνση του μισθολογικού χάσματος των φύλων (gender pay gap), στην εργασιακή ανασφάλεια και στη διαιώνιση των στερεοτύπων και των διακρίσεων.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από:

• δημογραφικές αλλαγές

• γήρανση του εργατικού δυναμικού

• χαμηλή ελκυστικότητα του κλάδου για νέες γυναίκες

• αυξανόμενες απαιτήσεις δεξιοτήτων λόγω τεχνολογικών εξελίξεων

• έλλειψη ευέλικτων ωραρίων

• έλλειψη ρόλων – προτύπων

• φαινόμενα παρενόχλησης

Έρευνες δείχνουν ότι 85% των γυναικών που εργάζονται στον χώρο των μεταφορών έχουν αντιμετωπίσει κάποιο εμπόδιο ή αρνητική εμπειρία στην καριέρα τους, ενώ η έλλειψη ποικιλομορφίας επιτείνει προβλήματα όπως οι μισθολογικές ανισότητες και η εργασιακή ανασφάλεια.

Ένας τομέας που χρειάζεται περισσότερη ποικιλομορφία

Η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών δεν είναι απλώς κοινωνική ανάγκη, είναι ζήτημα στρατηγικής σημασίας:

• Ενισχύει την καινοτομία και την ποιότητα των υπηρεσιών

• Βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα του κλάδου

• Δημιουργεί ένα σύστημα μεταφορών που αντανακλά καλύτερα τις ανάγκες όλων των χρηστών

Η Πλατφόρμα Women in Transport αναγνωρίζει ότι η ισότητα των φύλων αποτελεί βασικό μοχλό για ένα ασφαλές, βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο σύστημα μεταφορών.

Οι 25 συστάσεις: ένας οδικός χάρτης για αξιοκρατία, ισότητα και προσβασιμότητα

Οι προτάσεις της ΕΕ κατηγοριοποιούνται σε τρεις βασικούς άξονες:
(α) Προσέλκυση, (β) Διατήρηση, (γ) Αποχώρηση.

Προσέλκυση και Πρόσληψη (Recruitment)

• Ανώνυμα Βιογραφικά (CVs): Η χρήση ανώνυμων βιογραφικών διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις πρόσληψης βασίζονται μόνο στα προσόντα και την εμπειρία, εξαλείφοντας τις ασυνείδητες προκαταλήψεις.

• Θετική Διάκριση: Προτείνεται η εξέταση της θετικής διάκρισης ως εργαλείου, δίνοντας προτίμηση σε γυναίκες υποψήφιες όταν τα προσόντα και η εμπειρία είναι ισοδύναμα, για τη διόρθωση βαθιά ριζωμένων δομικών μειονεκτημάτων.

• Πληρωμένες Πρακτικές Ασκήσεις: Η προσφορά πληρωμένων πρακτικών δίνει σε νεαρές γυναίκες από όλα τα κοινωνικά στρώματα πρόσβαση στον κλάδο και αυξάνει την πιθανότητα να παραμείνουν.

• Προβολή Ρόλων: Προώθηση γυναικείων προτύπων σε ηγετικές και τεχνικές θέσεις για έμπνευση.

• Άρση Εμποδίων: Μείωση των αυστηρών κριτηρίων πρόσληψης και εστίαση στις μεταβιβάσιμες δεξιότητες και το κίνητρο

Διατήρηση (Retention)

• Ισορροπία Εργασίας-Ζωής: Προτεραιότητα σε πολιτικές όπως ευέλικτο ωράριο, τηλεργασία και στήριξη παιδικής μέριμνας (π.χ. παροχή εγκαταστάσεων ή αποζημιώσεις).

• Χώρος Χωρίς Παρενόχληση: Εφαρμογή σαφών πολιτικών και κωδίκων δεοντολογίας, παροχή τακτικής εκπαίδευσης και θέσπιση εμπιστευτικών συστημάτων αναφοράς για την προστασία από παρενόχληση.

• Ίση Αμοιβή: Διασφάλιση δίκαιων και ανταγωνιστικών μισθών και εφαρμογή διαφάνειας στις αμοιβές για την αποκάλυψη και διόρθωση των ανισοτήτων.

• Ευαισθησία στο Φύλο: Διασφάλιση ότι οι εγκαταστάσεις εντός του χώρου εργασίας ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των φύλων και των διαφορετικών ομάδων (π.χ. επαρκείς και κατάλληλες εγκαταστάσεις υγιεινής, ασφαλή αποδυτήρια).

• Mentoring και ERGs: Δημιουργία προγραμμάτων καθοδήγησης (Mentoring) και Ομάδων Πόρων Εργαζομένων (ERGs) για δικτύωση, ανάπτυξη δεξιοτήτων και υποστήριξη.

Αποχώρηση (Exit)

• Δομημένες Συνεντεύξεις Αποχώρησης: Χρήση συνεντεύξεων για τη συλλογή εποικοδομητικής ανατροφοδότησης για τη βελτίωση των πρακτικών του χώρου εργασίας και τη διατήρηση ανοιχτών ευκαιριών συνεργασίας.

Εν κατακλείδι

Όπως υπογραμμίζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεσή της, η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στον τομέα των μεταφορών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για έναν σύγχρονο, ανταγωνιστικό και κοινωνικά υπεύθυνο κλάδο.

Η αξιοποίηση του γυναικείου ταλέντου δεν είναι απλώς θέμα ισότητας, είναι κλειδί για την επιτυχία της πράσινης μετάβασης, της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας. Σε συνάρτηση με την ποικιλομορφία η οποία σε όλες της τις μορφές (φύλο, ηλικία, καταγωγή, ικανότητες) είναι κρίσιμη για να σχεδιαστούν μεταφορές που ανταποκρίνονται πραγματικά στις ανάγκες των ευρωπαίων πολιτών.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή