Εξαιρετικού ενδιαφέροντος ευρήματα περιλαμβάνει η έκθεση με τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης λειτουργίας της πλατφόρμας καινοτομίας για το ψηφιακό ευρώ που δημοσιεύτηκε σήμερα. Μια πρωτοβουλία που εγκαινίασε τον Οκτώβριο του 2024 η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα προκειμένου να συνεργαστεί και να πειραματιστεί μαζί με φορείς του έργου για το ψηφιακό ευρώ.

Σύμφωνα με την έκθεση η χρήση ενός ψηφιακού ευρώ θα μπορούσε να ενισχύσει την καινοτομία στο ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών αλλά και την οικονομική συμπερίληψη. Ο πειραματισμός με σχεδόν 70 συμμετέχοντες της αγοράς αναδεικνύει την δυναμική αυτή. Έμποροι, fintech εταιρείες, startups, εκπρόσωποι από τον ακαδημαϊκό χώρο, τράπεζες και άλλους πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών, ενώθηκαν με σκοπό τη διερεύνηση πιθανών εφαρμογών του ψηφιακού ευρώ.

Οι συμμετέχοντες συμμετείχαν σε έναν ή και τους δύο τομείς εργασίας: «visionaries» και «pioneers». Οι visionaries επικεντρώθηκαν στη συγκέντρωση καινοτόμων ιδεών και στο μακροπρόθεσμο δυναμικό του ψηφιακού ευρώ, ενώ οι pioneers εστίασαν σε τεχνικούς πειραματισμούς. Και οι δύο τομείς εργασίας ανέδειξαν τη σημασία των εναρμονισμένων προτύπων, μιας κοινής υποδομής και της συνεχούς συνεργασίας με τους συμμετέχοντες της αγοράς, για να διασφαλιστούν η επεκτασιμότητα, η αξιοπιστία και η ευχρηστία του ψηφιακού ευρώ σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Οι υπογεγραμμένες πληρωμές (conditional payments), δηλαδή πληρωμές που ενεργοποιούνται αυτόματα όταν πληρούνται προϊσχυρές συνθήκες, αναδείχθησαν ως πιθανός βασικός μοχλός καινοτομίας.  ‘Ενα παράδειγμα του πώς το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να βελτιώσει την καθημερινή ζωή των Ευρωπαίων πολιτών.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ένα ψηφιακό ευρώ θα προσέφερε βασικές τεχνικές δυνατότητες, όπως η λειτουργία κράτησης κεφαλαίων (reservation of funds), η οποία θα επέτρεπε τη δέσμευση χρημάτων κατά τη διάρκεια μιας πληρωμής που βρίσκεται σε εξέλιξη. Για παράδειγμα, στις συναλλαγές ηλεκτρονικού εμπορίου τα χρήματα θα μπορούσαν να απελευθερωθούν στον πωλητή μόνο αφού ο αγοραστής επιβεβαιώσει ότι το προϊόν έχει παραδοθεί, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη προστασία για τον καταναλωτή.

Οι αποζημιώσεις από ασφαλιστικές εταιρείες θα μπορούσαν να αυτοματοποιηθούν και, σε περιπτώσεις καθυστερημένων υπηρεσιών, οι επιστροφές θα μπορούσαν να απλοποιηθούν. Στις υπηρεσίες κοινής κινητικότητας και στις δημόσιες συγκοινωνίες, οι υπογεγραμμένες πληρωμές θα μπορούσαν να επιτρέψουν συναλλαγές tap‑and‑go και αυτόματο υπολογισμό της καλύτερης διαθέσιμης τιμής. Αυτές οι έννοιες δοκιμάστηκαν με επιτυχία σε προσομοιωμένο περιβάλλον ψηφιακού ευρώ.

Οι υπογεγραμμένες πληρωμές δοκιμάστηκαν επίσης στο πλαίσιο των συναλλαγών επιχειρήσεων προς επιχειρήσεις (B2B). Διαπιστώθηκε ότι ένα ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της κατακερματισμού και των κόστους για τις πληρωμές B2B, ενώ θα προσέφερε αυξημένη τυποποίηση και ρευστότητα.

Η ενσωματωμένη ψηφιακή απόδειξη (e‑receipt) στο οικοσύστημα του ψηφιακού ευρώ θα μπορούσε να προσφέρει στους καταναλωτές δομημένη πρόσβαση στα στοιχεία των αγορών τους, απλοποιώντας διαδικασίες όπως επιστροφές, αξιώσεις εγγύησης, αναφέρεις εξόδων και προσωπικό προϋπολογισμό. Για τους εμπόρους, οι e‑αποδείξεις θα μπορούσαν να μειώσουν σημαντικά τα λειτουργικά τους έξοδα και να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα. Θα είναι ισχυρά κρυπτογραφημένες, πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούν να οραθούν μόνο από τον αγοραστή και τον πωλητή.

Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε επίσης να βελτιώσει την ενσωμάτωση και την προσβασιμότητα. Επί παραδείγματι, με ειδικά πορτοφόλια για παιδιά που θα τα βοηθούν να μάθουν πώς να ξοδεύουν και να αποταμιεύουν υπεύθυνα από μικρή ηλικία, ενώ οι φοιτητές θα μπορούσαν να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε ειδικά ωφελήματα και εκπτώσεις με δωρεάν ψηφιακά πορτοφόλια ευρώ.

Για να εξασφαλιστεί η προσβασιμότητα, η διεπαφή του ψηφιακού ευρώ θα μπορούσε να ενσωματώνει λειτουργίες φιλικές προς τον χρήστη, όπως φωνητικές συναλλαγές, εμφάνιση με μεγάλες γραμματοσειρές και καθοδηγούμενες διαδικασίες εισαγωγής.