Την πραγματική εικόνα της Ευρώπης μέσα από το βλέμμα των τοπικών κοινωνιών καταγράφει η ετήσια έκθεση “The State of Regions and Cities 2025” της Επιτροπής των Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η έκθεση εξετάζει πώς οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αντιλαμβάνονται και αντιδρούν στις τρέχουσες κρίσεις, όπως η κλιματική και ενεργειακή κρίση, οι δημογραφικές αλλαγές, οι επενδυτικές ανάγκες και η ανταγωνιστικότητα ενόψει μελλοντικών προκλήσεων. Οι πόλεις και οι περιφέρειες αποτελούν την “καρδιά” της ευρωπαϊκής ανάπτυξης και αντιμετωπίζουν καθημερινά τις προκλήσεις της εποχής.

Βασικές Προκλήσεις – Σημεία Πίεσης στην ΕΕ

Η έκθεση αναδεικνύει κομβικά προβλήματα που απαιτούν άμεση και στοχευμένη υποστήριξη για τους πολίτες και τις περιφέρειες της ΕΕ:

• Πολυεπίπεδοι Φυσικοί Κίνδυνοι & Οικονομικό Κόστος

– Πάνω από το ένα πέμπτο (21,4%) των περιοχών της ΕΕ εκτίθενται ταυτόχρονα σε πολλαπλές φυσικές καταστροφές.

– Το οικονομικό αντίκτυπο είναι βαρύ: Μόνο οι πλημμύρες του 2024 προκάλεσαν ζημιές ύψους €18 δισ.

• Κρίση Ενεργειακής Φτώχειας & Στέγασης

– 47 εκατομμύρια Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν την ενεργειακή φτώχεια, αδυνατώντας να θερμάνουν επαρκώς τα σπίτια τους.

– Η κρίση στέγασης απαιτεί επείγουσες επενδύσεις: χρειάζονται 2,3 εκατ. νέες μονάδες ετησίως, με εκτιμώμενο κόστος €270 δισ. ετησίως.

• Ασφάλεια και Ανθεκτικότητα

– Η τοπική ασφάλεια δέχεται πιέσεις από κυβερνοεπιθέσεις και παραπληροφόρηση.

– Υπάρχει επιτακτική ανάγκη για ενίσχυση της πολιτικής ετοιμότητας και ανάπτυξη αμυντικών-βιομηχανικών κόμβων στις περιφέρειες.

• Μείωση της Ανταγωνιστικότητας:
• Σχεδόν τα δύο τρίτα (2/3) των περιφερειών της ΕΕ έχουν καταγράψει απώλεια ανταγωνιστικότητας σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης.

Αποκέντρωση και Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση: Το Κλειδί για την Πολιτική Συνοχής

Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει σαφή θέση κατά του κινδύνου εθνικοποίησης και συγκέντρωσης των πολιτικών της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότηση της Συνοχής. Η βασική της θέση εστιάζει σε τρεις άξονες:

• Διατήρηση του Μοντέλου Διακυβέρνησης: Η Πολιτική Συνοχής πρέπει να παραμείνει βασισμένη στη πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, την κοινή διαχείριση και την προσέγγιση βάσει τόπου (place-based approach). Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να είναι συν-δημιουργοί και όχι απλώς υλοποιητές του μέλλοντος της Ευρώπης.

• Ανθεκτικότητα από τα Κάτω προς τα Πάνω: Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαχειρίζονται πάνω από το 70% των πολιτικών της ΕΕ και τα δύο τρίτα των δημόσιων δαπανών. Η ενίσχυση του ρόλου τους είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των μεγάλων μακροπρόθεσμων μετασχηματισμών της Ευρώπης (π.χ. Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση).

• Αντιμετώπιση των Προκλήσεων: Η Πολιτική Συνοχής πρέπει να συνεχίσει να κατευθύνει κεφάλαια στην ενεργειακή απόδοση, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην υποστήριξη των ευάλωτων πληθυσμών, καθώς και στην ανάπτυξη βιομηχανικών κόμβων σχετικών με την άμυνα και την ασφάλεια.

Η Πολιτική Συνοχής ως Εγγύησης Ενότητας και Ανθεκτικότητας

Η έκθεση αναδεικνύει την κρίσιμη δέσμευση των τοπικών και περιφερειακών αρχών να συμβάλλουν στην οικοδόμηση μιας πιο συνεκτικής, ανθεκτικής και προσιτής Ένωσης.

Η Πολιτική Συνοχής ξεπερνά τον ρόλο του απλού οικονομικού εργαλείου, λειτουργεί ως συνεκτικό νήμα που συνδέει τους Ευρωπαίους, Εγγυάται ότι όλοι οι πολίτες και οι περιοχές συμμετέχουν, ενισχύοντας έτσι την εσωτερική ισχύ της Ευρώπης απέναντι σε κάθε πρόκληση.

Το μήνυμα είναι αδιαμφισβήτητο: Περισσότερη Πολιτικής Συνοχής με ισχυρότερη εξουσία στις περιφέρειες και τις πόλεις

Πηγή: Επιτροπή των Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης