Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στην 158^η επέτειο από την γέννηση της Marie Sklodowska–Curie, μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στην ιστορία της επιστήμης που διακρίθηκε για τα επιτεύγματα της στους τομείς της φυσικής και της χημείας αλλά και την έρευνα για τον καρκίνο.

Γεννημένη στην Βαρσοβία στις 7 Νοεμβρίου 1867, η Marie Curie παραμένει μέχρι σήμερα ένα σύμβολο γνώσης, αφοσίωσης και υπέρβασης των κοινωνικών περιορισμών, καθώς ήταν η πρώτη γυναίκα που κέρδισε Νόμπελ αλλά και η μοναδική που τιμήθηκε με δύο Νόμπελ σε διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους.

Η συνεισφορά της Marie Curie υπερβαίνει και επεκτείνεται πέρα από τις επιστημονικές της ανακαλύψεις. Ως πρωτοπόρος των γυναικών στην επιστήμη, κατάφερε να «σπάσει» την διάκριση των φύλων και να ξεπεράσει τα εμπόδια σε μια εποχή όπου οι γυναίκες συχνά αποκλείονταν από ακαδημαϊκές και επαγγελματικές ευκαιρίες. Παραμένει σύμβολο επιμονής, διανόησης και θάρρους, καθώς εργάστηκε σε δύσκολες συνθήκες, χωρίς να αναγνωρίζεται πλήρως κατά τη διάρκεια της ζωής της.

Μια ζωή αφιερωμένη στην επιστήμη

Η Curie αντιμετώπισε εξαρχής εμπόδια λόγω του φύλου της. Αυτό δεν αποτέλεσε εμπόδιο στο να ακολουθήσει το όνειρο της, συνεχίζοντας τις σπουδές της στο Παρίσι και εν συνεχεία να διαγράψει μια κορυφαία επιστημονική καριέρα.

Το αποτύπωμα που άφησε ως γυναίκα και ως επιστήμονας παραμένει μοναδικό έως σήμερα εάν αναλογιστεί κάποιος τα επιτεύγματά της:

• Δύο Βραβεία  Νόμπελ: Είναι ο μοναδικός άνθρωπος που έχει κερδίσει Βραβείο Νόμπελ σε δύο διαφορετικές επιστημονικές κατηγορίες

– Το 1903 στην Φυσική για την έρευνα σχετικά με τα φαινόμενα της ακτινοβολίας σε συνεργασία με τον σύζυγό της Pierre Curie και τον φυσικό Antoine Henri Becquerel

– Το 1911 στην Χημεία σε αναγνώριση της ανακάλυψης των στοιχείων ραδίου και πολωνίου

• Πρώτη Γυναίκα Καθηγήτρια στη Σορβόννη: Ανέλαβε την έδρα του συζύγου της μετά τον θάνατό του, ανοίγοντας τον δρόμο για τις γυναίκες στην ανώτατη εκπαίδευση

• Πρωτοπόρα εφαρμογή της ακτινοβολίας στην ιατρική, ειδικά στη θεραπεία καρκίνου

• Ίδρυση του Ινστιτούτου Curie, ενός από τα κορυφαία κέντρα έρευνας παγκοσμίως

Η συνεισφορά της στη γνώση, στην υγεία και στην τεχνολογική πρόοδο παραμένει ανεκτίμητη.

Κληρονομιά που εμπνέει έως σήμερα

Το άστρο της Marie Curie λάμπει φωτεινό στο πέρασμα των αιώνων. Εξακολουθεί να αποτελεί πρότυπο για γυναίκες και άνδρες στην επιστήμη. Η αποφασιστικότητά της και η επιμονή της σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο έφεραν επανάσταση, ανοίγοντας δρόμους για τις επόμενες γενιές.

Η κληρονομιά της σήμερα τιμάται:

• Με υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων όπως τα Marie Skłodowska-Curie Actions της ΕΕ

• Με την χορήγηση σημαντικών επιστημονικών υποτροφιών

• Με συνεχή αναφορά στο έργο της ως ορόσημο στη σύγχρονη φυσική και ιατρική

Λίγα λόγια για τα Marie Sktodowska-Curie Actions

To Marie Skłodowska-Curie Actions είναι ένα από τα πιο σημαντικά προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ για έρευνα και καινοτομία. Βρίσκεται υπό την ευθύνη και την εποπτεία του European Research Executive Agency (REA) για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στοχεύει στην βελτίωση της καριέρας των ερευνητών σε όλα τα στάδια (διδακτορικοί, μεταδιδακτορικοί, πιο έμπειροι) μέσω κινητικότητας (χώρες, τομείς, επιστημονικά πεδία. Έχει «bottom-up» προσέγγιση, δηλαδή οι ερευνητές μπορούν να ορίζουν ελεύθερα το δικό τους επιστημονικό θέμα.

Οι κυριότερες δράσεις του συνίστανται ως ακολούθως:

• Doctoral Networks (Διδακτορικά Δίκτυα): Προγράμματα που εκπαιδεύουν υποψήφιους διδάκτορες σε συνεργασία πανεπιστημίων και άλλων ιδρυμάτων (ακόμη και βιομηχανικών)

• Postdoctoral Fellowships (Μεταδιδακτορικές Υποτροφίες): Υποστήριξη ερευνητών με διδακτορικό για κινητικότητα, ανάπτυξη δεξιοτήτων, διεθνή και διεπιστημονική συνεργασία.

• Staff Exchanges (Ανταλλαγές Προσωπικού): Ανταλλαγές μεταξύ ακαδημαϊκών και μη ακαδημαϊκών οργανισμών, προώθηση συνεργασιών έρευνας & καινοτομίας.

• COFUND: Συγχρηματοδότηση (co-funding) για προγράμματα διδακτορικών ή υποτροφιών, ώστε να επεκταθούν καλές πρακτικές των MSCA

• MSCA & Citizens: Δράσεις επικοινωνίας της έρευνας στο ευρύ κοινό, όπως η Ευρωπαϊκή Νύχτα Ερευνητών (European Researchers’ Night) και το “Researchers at Schools” (δραστηριότητες με σχολεία).

Από την ίδρυσή τους το 1996 έως τώρα, πάνω από 150.000 ερευνητές έχουν συμμετάσχει στο πλαίσιο των MSCA ενώ περισσότερα από 8.700 ιδρύματα από 130 χώρες έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμμα.

Τα προγράμματα MSCA λειτουργούν και ως αρωγός για την ισότητα των φύλων καθώς περίπου το 45% των ερευνητών είναι γυναίκες, ποσοστό πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πηγή: European Research Executive Agency, Marie-Sklodowska Curie Actions, European Union