Η νέα έκδοση του Δείκτη Γυναικών, Ειρήνης και Ασφάλειας (Women, Peace and Security – WPS Index) για το 2025-2026, που συντάχθηκε από το Georgetown Institute for Women, Peace and Security σε συνεργασία με το Oslo Peace Research Institute, αποτυπώνει μία πολυδιάστατη εικόνα των γυναικών παγκοσμίως: σε 181 χώρες, σε τρεις βασικές διαστάσεις – ένταξη (inclusion), δικαιοσύνη (justice) και ασφάλεια (security).

Στην κορυφή της κατάταξης εξακολουθεί να βρίσκεται η Δανία ενώ στη βάση συναντάται το Αφγανιστάν. Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο οι θέσεις αλλά η στασιμότητα και η υποχώρηση: οι βαθμολογίες των περισσότερων χωρών έχουν μείνει ουσιαστικά αμετάβλητες, σε ορισμένες δε περιπτώσεις χειροτέρευσαν.

Η πρόοδος για τις γυναίκες εμφανίζει στασιμότητα στις Αναπτυγμένες Χώρες

Τα ευρήματα της νέας έκθεσης του Georgetown Institute for Women, Peace & Security (GIWPS) αποκαλύπτουν ένα παγκόσμιο τοπίο άνισων ρυθμών προόδου. Παρά τις μεμονωμένες βελτιώσεις, το συνολικό επίπεδο ισότητας και ασφάλειας των γυναικών παραμένει στάσιμο, με ορισμένες περιοχές να παρουσιάζουν ακόμη και οπισθοδρόμηση.

Στην κορυφή του δείκτη κυριαρχούν οι Σκανδιναβικές και Βορειοευρωπαικές χώρες, όπως η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φιλανδία και η Ισλανδία. Τα κοινά χαρακτηριστικά τους δεν περιορίζονται σε υψηλά εισοδήματα ή προηγμένα κοινωνικά κράτη, αλλά στη συστηματική ενσωμάτωση της ισότητας των φύλων στις δημόσιες πολιτικές.

Οι χώρες αυτές:

• Διασφαλίζουν ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων, με σημαντικά ποσοστά σε κοινοβούλια, κυβερνήσεις και ανώτατες διοικητικές θέσεις.

• Επενδύουν σε συστήματα κοινωνικής προστασίας και μηχανισμούς ασφάλειας που μειώνουν την έμφυλη βία και προάγουν την εργασιακή ισότητα.

• Προωθούν ενεργά τη συμμετοχή των γυναικών στην οικονομία, επιτυγχάνοντας υψηλά ποσοστά απασχόλησης και χαμηλά χάσματα αμοιβών.

• Έχουν αναπτύξει μια ισχυρή κουλτούρα διαφάνειας, εμπιστοσύνης στους θεσμούς και κοινωνικής συνοχής, στοιχεία τα οποία συνδέονται ευθέως με το υψηλό επίπεδο «ασφάλειας» για τις γυναίκες.

Ο μέσος όρος βαθμολογίας των πέντε πρώτων χωρών κυμαίνεται μεταξύ 0,92 και 0,94, επιβεβαιώνοντας ότι η πρόοδος είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιων επενδύσεων στην ισότητα, όχι αποσπασματικών παρεμβάσεων.

Οι χώρες της χαμηλής βαθμολογίας

Στο αντίθετο άκρο της κατάταξης διακρίνονται χώρες που πλήττονται από πολιτική αστάθεια, συγκρούσεις, θεσμική αδυναμία ή εκτεταμένες ανισότητες, όπως το Αφγανιστάν, το Σουδάν, η Συρία, η Υεμένη και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό

Στις περιοχές αυτές:

• Περισσότερες από 60% των γυναικών ζουν σε ακτίνα που επηρεάζεται από ένοπλη σύγκρουση.

• Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη είναι εξαιρετικά περιορισμένη, με τοπικά συστήματα που βασίζονται σε έθιμα ή θρησκευτικούς κανόνες αντί για νομοθετικά πλαίσια ισότητας.

• Η εργασιακή συμμετοχή των γυναικών παραμένει κάτω από το 25%, με μεγάλο μέρος του πληθυσμού εγκλωβισμένο στην άτυπη οικονομία ή χωρίς εισόδημα.

• Οι δείκτες εκπαίδευσης και πολιτικής εκπροσώπησης παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, επιτείνοντας τον φαύλο κύκλο ανισότητας.

Οι χώρες αυτές συγκεντρώνουν βαθμολογίες κάτω του 0,35, καταδεικνύοντας ότι η απουσία ειρήνης και θεσμικής σταθερότητας είναι ο σημαντικότερος παράγοντας υπονόμευσης της ισότητας.

Ενδείξεις προόδου, αλλά με αργό ρυθμό

Η έκθεση εντοπίζει και θετικά παραδείγματα χωρών που έχουν σημειώσει αξιοσημείωτες βελτιώσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα, όπως η Αρμενία, η Κόστα Ρίκα και η Νότια Κορέα.

Η πρόοδος αυτή συνδέεται κυρίως με:

• Μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση και στην αγορά εργασίας

• Αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική,

• Νέες νομοθεσίες για την πρόληψη της έμφυλης βίας.

Ποια η εικόνα της Ελλάδος στο παγκόσμιο τοπίο

Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 60^η θέση στην παγκόσμια κατάταξη του Δείκτη Γυναικών, Ειρήνης και Ασφάλειας (WPS) για το 2025, με συνολική βαθμολογία 0.752.

Ειδικότερα, η Ελλάδα κατατάσσεται στο δεύτερο πέμπτο (Second Quintile) των 181 χωρών, γεγονός που την τοποθετεί σε μια μέτρια έως καλή θέση παγκοσμίως, αλλά σαφώς πίσω από τις περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης και την κορυφαία Δανία (0.939).

Ως προς τις βασικές επιδόσεις η Ελλάδα παρουσιάζει:

• Υψηλή Χρηματοοικονομική Ένταξη (Inclusion): Η πρόσβαση των γυναικών σε τραπεζικούς λογαριασμούς και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες είναι πολύ υψηλή (άνω του 90%).

• Χαμηλό Ποσοστό Μητρικής Θνησιμότητας (Justice): Οι δείκτες υγείας, όπως η μητρική θνησιμότητα, είναι εξαιρετικοί (περίπου 7.7 ανά 100.000 γεννήσεις), φτάνοντας τα επίπεδα των καλύτερων ευρωπαϊκών χωρών.

• Χαμηλή Εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο (Inclusion): Παραδοσιακά, η εκπροσώπηση των γυναικών στο Κοινοβούλιο παραμένει σε μέτρια επίπεδα σε σχέση με τις χώρες της κορυφής (περίπου 21% στην τελευταία καταμέτρηση του 2023).

• Αντίληψη Ασφάλειας (Security): Η αίσθηση ασφάλειας των γυναικών κατά τη διάρκεια περπατήματος τη νύχτα είναι χαμηλότερη σε σχέση με τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων χωρών, αν και η χώρα έχει πολύ χαμηλή βαθμολογία σε Πολιτική Βία κατά των Γυναικών

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η Ελλάδα κατατάσσεται χαμηλότερα από τις περισσότερες χώρες, όπως η Ιταλία (39^η), η Ισπανία (25^η) και η Γερμανία (21^η).

Παρότι η Ελλάδα έχει υψηλές επιδόσεις στους δείκτες ασφάλειας και δικαιοσύνης, υστερεί ακόμα σημαντικά στους δείκτες Ένταξης (Inclusion), ιδίως στην πολιτική συμμετοχή και σε ορισμένους δείκτες απασχόλησης των γυναικών.

Πηγή: Georgetown Institute for Women, Peace and Security