Η έμφυλη βία παραμένει το 2026 μια “ανοιχτή πληγή” για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με τα στατιστικά να προκαλούν ίλιγγο: μία στις τρεις γυναίκες παγκοσμίως έχει πέσει θύμα κακοποίησης. Παρά τη σοβαρότητα του φαινομένου, η διεθνής ειδησεογραφία επιλέγει τη σιωπή. Είναι εντυπωσιακό ότι μόλις το 1,6% του συνολικού περιεχομένου των ειδήσεων αφιερώνεται στη μισογυνία, με τα ΜΜΕ να στρέφουν συστηματικά το βλέμμα αλλού.

Αυτό το χάσμα μεταξύ πραγματικότητας και δημοσιογραφικής αποτύπωσης επιχειρεί να χαρτογραφήσει η πρώτη έκδοση του “Global Misogyny News Coverage Tracker”, που δημοσιεύθηκε από τη βρετανική εταιρεία ερευνών κοινού AKAS. Η μελέτη, που ανέλυσε περισσότερα από 1,14 δισεκατομμύρια ειδησεογραφικά άρθρα της περιόδου 2017–2025, αποκαλύπτει μια συστηματική υποεκπροσώπηση ενός ζητήματος με βαθύ κοινωνικό και πολιτικό αποτύπωμα και μάλιστα σε βαθμό που υπερβαίνει ακόμη και τις αρχικές εκτιμήσεις των ίδιων των ερευνητών.

Η έκθεση αποτελεί την πρώτη ετήσια καταγραφή ενός φαινομένου που μέχρι σήμερα παρέμενε αποσπασματικά μελετημένο. Συνδυάζοντας πολλαπλές μεθοδολογικές προσεγγίσεις – από μαζική ανάλυση δεδομένων μέσω της βάσης GDELT έως ποιοτική αποτίμηση της διεθνούς ειδησεογραφίας και ειδικές μελέτες περίπτωσης – επιχειρεί να φωτίσει όχι μόνο το “πόσο” αλλά και το “πώς” καλύπτεται η μισογυνία στα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης.

Το μέγεθος του προβλήματος: αριθμοί που δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης

Για να αποτιμηθεί το πραγματικό χάσμα ανάμεσα στην έκταση της βίας κατά των γυναικών και τη δημοσιογραφική της κάλυψη, αρκεί να εξεταστούν τα διαθέσιμα δεδομένα, και αυτά είναι αποκαλυπτικά. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η βία κατά των γυναικών δεν αποτελεί περιθωριακό φαινόμενο, αλλά μια διαρκή και εκτεταμένη πραγματικότητα με πολυεπίπεδες εκφάνσεις.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία μία στις τρεις γυναίκες θα υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία κατά τη διάρκεια της ζωής της, ενώ μία στις εννέα έχει βιώσει βία μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο. Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη στον ψηφιακό χώρο:, έξι στις δέκα γυναίκες έχουν δεχθεί κάποια μορφή διαδικτυακής κακοποίησης, με τα κορίτσια να πλήττονται επίσης σε ανησυχητικά ποσοστά.

Η βία διαπερνά και επαγγελματικούς χώρους υψηλής εξειδίκευσης. Έρευνα σε 5.200 επιστήμονες από 117 χώρες δείχνει ότι μία στις δύο γυναίκες στον χώρο της επιστήμης έχει βιώσει σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία. Σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις ή θεσμική αστάθεια – όπως η Papua New Guinea, η Sierra Leone ή το Afghanistan – τα ποσοστά βίας από σύντροφο φτάνουν ακόμη και το 40% – 45% μέσα σε έναν μόνο χρόνο.

Την ίδια στιγμή, τα περιστατικά γυναικοκτονιών αυξάνονται σε πολλές περιοχές του κόσμου, χωρίς, ωστόσο, να παρατηρείται αντίστοιχη ενίσχυση της δημοσιογραφικής κάλυψης ή της δημόσιας συζήτησης.

Και όμως, παρά τη συντριπτική αυτή εικόνα, η προβολή του ζητήματος στα μέσα ενημέρωσης παραμένει δυσανάλογα περιορισμένη. Η έρευνα της AKAS, βασισμένη σε ανάλυση της διεθνούς βάσης δεδομένων GDELT – που καλύπτει ειδησεογραφία σε 65 γλώσσες – καταγράφει ότι την περίοδο 2017 – 2025 μόλις το 1,6% των ειδήσεων σχετιζόταν με βασικούς όρους που αφορούν τη μισογυνία και τη βία κατά των γυναικών. Ένα ποσοστό που, σε σύγκριση με την πραγματική διάσταση του προβλήματος, αποτυπώνει με σαφήνεια το εύρος της υποεκπροσώπησης.

Η έρευνα: τι μετρήθηκε και με ποια εργαλεία

Η μελέτη συνιστά την πιο συστηματική έως σήμερα προσπάθεια χαρτογράφησης της παρουσίας της μισογυνίας στη διεθνή ειδησεογραφία. Ταυτόχρονα, αποτελεί τον πρώτο ετήσιο δείκτη που επιχειρεί να παρακολουθεί διαχρονικά την κάλυψη ενός ζητήματος που μέχρι σήμερα παρέμενε αποσπασματικά καταγεγραμμένο.

Για την αποτύπωση της εικόνας, η μελέτη αξιοποίησε ένα πολυεπίπεδο μεθοδολογικό σχήμα, συνδυάζοντας ποσοτικές και ποιοτικές προσεγγίσεις μεγάλης κλίμακας. Στον πυρήνα της βρίσκεται η ανάλυση περιεχομένου 1,14 δισεκατομμυρίων ειδησεογραφικών άρθρων με τη χρήση 12 βασικών όρων – δεικτών που σχετίζονται με τη μισογυνία και τη βία κατά των γυναικών.

Η έρευνα συμπληρώνεται από ανάλυση της αναλογίας φύλου μέσω αντωνυμιών, ώστε να καταγραφεί ποια “φωνή” κυριαρχεί στην κάλυψη, καθώς και από στοχευμένη εξέταση των 50 μεγαλύτερων αγγλόφωνων ειδησεογραφικών ιστοτόπων παγκοσμίως. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε ποιοτική αποτίμηση των πιο πολυσυνδεδεμένων άρθρων διεθνώς, ενώ ξεχωριστή μελέτη περίπτωσης εστίασε σε σχεδόν ένα εκατομμύριο δημοσιεύματα γύρω από την υπόθεση Jeffrey Epstein, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα προσεγγίζουν υψηλού προφίλ υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης.

Οι 12 δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν – μεταξύ άλλων όροι όπως rape, sexual assault, domestic violence, sexism, femicide και MeToo – λειτουργούν ως εργαλείο αποτύπωσης όχι μόνο της συχνότητας, αλλά και του εύρους της κάλυψης.

Η μεθοδολογία της έρευνας δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφισβήτησης: όταν ένα τόσο εκτεταμένο και πολυδιάστατο dataset καταγράφει τόσο χαμηλή παρουσία ενός τόσο διαδεδομένου φαινομένου, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη δεδομένων αλλά η έλλειψη ορατότητας.

Κύρια ευρήματα της έρευνας: μια επίμονη υποεκπροσώπηση

Τα συμπεράσματα της έρευνας σκιαγραφούν μια σταθερά προβληματική εικόνα: η μισογυνία και η βία κατά των γυναικών παραμένουν στο περιθώριο της διεθνούς ειδησεογραφίας, παρά τη συστηματική τους παρουσία στην κοινωνική πραγματικότητα.

Πρώτον, η κάλυψη είναι όχι μόνο χαμηλή, αλλά και φθίνουσα.
Στο διάστημα 2017 – 2025, τα σχετικά θέματα καταλαμβάνουν κατά μέσο όρο μόλις το 1,6% της συνολικής ειδησεογραφίας. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το 2025 καταγράφεται το χαμηλότερο ποσοστό της περιόδου, παρά το γεγονός ότι η δημόσια σφαίρα κατακλύστηκε από υποθέσεις υψηλής προβολής – από τον Jeffrey Epstein έως τον Andrew Tate –  αλλά και από την αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε μορφές ψηφιακής κακοποίησης. Η μοναδική περίοδος ουσιαστικής ενίσχυσης της κάλυψης εντοπίζεται το 2018 (2,2%), στην κορύφωση του κινήματος MeToo.

Δεύτερον, η “φωνή” της κάλυψης παραμένει ανδροκεντρική.
Ακόμη και στα άρθρα που αφορούν άμεσα τη βία κατά των γυναικών, οι άνδρες εξακολουθούν να κυριαρχούν ως πηγές, πρωταγωνιστές ή αναφορές. Στη γενική ειδησεογραφία, η αναλογία φτάνει σχεδόν 4 προς 1 υπέρ των ανδρών, ενώ στα ειδικά θέματα μισογυνισμού περιορίζεται αλλά δεν εξισορροπείται, περίπου 1,5 προς 1. Παρά τη σχετική ισορροπία που είχε καταγραφεί το 2021, η τάση αντιστράφηκε, με το 2025 να επιστρέφει σε επίπεδα σαφούς ανισότητας.

Τρίτον, η κάλυψη δεν αντανακλά την πραγματική έκταση του φαινομένου.
Η ανάλυση σε 126 χώρες αποκαλύπτει σχεδόν ανύπαρκτη συσχέτιση μεταξύ της συχνότητας της βίας και της δημοσιογραφικής της προβολής. Σε χώρες με εξαιρετικά υψηλά ποσοστά κακοποίησης, όπως η Papua New Guinea (45,3% των γυναικών δηλώνουν βία από σύντροφο τον τελευταίο χρόνο), η κάλυψη περιορίζεται μόλις στο 1,65% των ειδήσεων. Αντίστοιχα, στη Sierra Leone (41%) φτάνει το 2,38%, ενώ στο Afghanistan (39,7%) υποχωρεί ακόμη περισσότερο, στο 1,16%.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: η δημοσιογραφική ατζέντα δεν καθοδηγείται από τη σοβαρότητα ή την έκταση του προβλήματος, αλλά από άλλες προτεραιότητες, συχνά συγκυριακές ή εμπορικές.

Τα ευρήματα της έρευνας δεν καταγράφουν απλώς ένα κενό στην ενημέρωση· αποτυπώνουν ένα δομικό έλλειμμα ορατότητας, που τελικά διαμορφώνει και περιορίζει τη δημόσια κατανόηση ενός από τα πιο εκτεταμένα φαινόμενα ανισότητας παγκοσμίως.

Το “σκανδιναβικό παράδοξο”: υψηλή ισότητα, υψηλή βία

Ένα από τα πιο σύνθετα – και λιγότερο συζητημένα – ευρήματα της έρευνας αφορά τις χώρες της Σκανδιναβίας. Παρά το γεγονός ότι η Σκανδιναβία συγκαταλέγεται διαχρονικά στις πρώτες θέσεις των διεθνών δεικτών ισότητας των φύλων, την ίδια στιγμή καταγράφει συγκριτικά υψηλά ποσοστά σεξουαλικής και ενδοοικογενειακής βίας. Το φαινόμενο αυτό έχει αποτυπωθεί στη διεθνή βιβλιογραφία ως “σκανδιναβικό παράδοξο”, μια αντίφαση που εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα.

Μελέτες που συγκεντρώνουν εκατοντάδες ακαδημαϊκές αναφορές δείχνουν ότι χώρες όπως η Σουηδία, η Νορβηγία, η Δανία, η Φιλανδία και η Ισλανδία εμφανίζουν από τα υψηλότερα ποσοστά σωματικής ή σεξουαλικής βίας από ερωτικό σύντροφο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, καταγράφονται αυξημένα επίπεδα σεξουαλικών επιθέσεων σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η συνύπαρξη υψηλής ισότητας και υψηλής βίας μοιάζει εκ πρώτης όψεως αντιφατική, ωστόσο φαίνεται να συνιστά μια υπαρκτή πραγματικότητα. Οι εξηγήσεις που έχουν προταθεί ποικίλλουν: από την αυξημένη καταγραφή και αναφορά περιστατικών έως βαθύτερες κοινωνικές και πολιτισμικές δυναμικές που δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί. Παρά το ερευνητικό ενδιαφέρον, το ζήτημα παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανοιχτό.

Ενδεικτικό της περιορισμένης δημόσιας συζήτησης είναι και το γεγονός ότι η ίδια η έννοια του “σκανδιναβικού παραδόξου” απουσιάζει σχεδόν πλήρως από την ειδησεογραφία. Σε ανάλυση 59,3 εκατομμυρίων άρθρων από τις πέντε σκανδιναβικές χώρες για την περίοδο 2016 – 2025, μόλις 58 δημοσιεύματα περιείχαν τον σχετικό όρο. Ακόμη και σε υποθέσεις υψηλού ενδιαφέροντος, όπως αυτή του Marius Borg Høiby, δεν καταγράφηκε καμία αναφορά στο συγκεκριμένο πλαίσιο.

Ποιος καλύπτει τι: άνιση κατανομή στη διεθνή ειδησεογραφία

Η έρευνα φωτίζει και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη διάσταση: την άνιση κατανομή της κάλυψης μεταξύ των ίδιων των μέσων ενημέρωσης. Αναλύοντας τους 50 δημοφιλέστερους αγγλόφωνους ειδησεογραφικούς ιστότοπους παγκοσμίως, αποκαλύπτεται μια έντονη συγκέντρωση της σχετικής θεματολογίας σε περιορισμένο αριθμό εκδοτικών οργανισμών.

Συγκεκριμένα, οι δέκα πρώτοι ιστότοποι συγκεντρώνουν το 78% των άρθρων που περιλαμβάνουν όρους όπως “misogyny”, “sexism”, “MeToo” και “violence against women” στους τίτλους τους. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι μόλις πέντε μέσα – μεταξύ αυτών οι BBC και The Guardian – καλύπτουν πάνω από το 50% της συνολικής σχετικής αρθρογραφίας. Ταυτόχρονα, έξι από τα δέκα κορυφαία μέσα έχουν έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, γεγονός που αναδεικνύει και γεωγραφικές ανισορροπίες.

Στον αντίποδα, μεγάλα διεθνή μέσα εμφανίζουν σχεδόν μηδενική παρουσία στο συγκεκριμένο πεδίο. Πλατφόρμες και οργανισμοί όπως οι Fox News, Politico και CNBC καταγράφουν ελάχιστα ή καθόλου σχετικά δημοσιεύματα, ενώ ακόμη και εμβληματικά μέσα όπως η The Washington Post ή το Reuters εμφανίζουν ποσοστά κάτω από το 0,5%.

Παρά τη γενική απαισιόδοξη εικόνα, υπάρχουν και εξαιρέσεις που αναδεικνύουν καλές πρακτικές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του project CNN As Equals, το οποίο έχει παράξει εκατοντάδες ρεπορτάζ για την έμφυλη ανισότητα, συμβάλλοντας στη συστηματική ανάδειξη του ζητήματος. Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2026 ανέδειξε ακόμη και διεθνή δίκτυα οργανωμένης κακοποίησης, υπογραμμίζοντας τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η στοχευμένη δημοσιογραφία.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι διττή: από τη μία, ακόμη και κοινωνίες με υψηλούς δείκτες ισότητας δεν είναι απαλλαγμένες από τη βία· από την άλλη, η ίδια η δημοσιογραφία αντιμετωπίζει το ζήτημα με άνισο και αποσπασματικό τρόπο. Και αυτό το διπλό έλλειμμα – κατανόησης και κάλυψης – είναι ίσως το πιο ανησυχητικό εύρημα από όλα.

Πώς αφηγούνται οι ειδήσεις: τι δείχνει η ποιοτική ανάλυση

Εκτός από τα αριθμητικά δεδομένα, η έρευνα στρέφεται και στον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης αφηγούνται τη βία κατά των γυναικών. Και εδώ τα ευρήματα είναι εξίσου αποκαλυπτικά. Από τα δεκάδες χιλιάδες σχετικά δημοσιεύματα του 2025, αναλύθηκαν εις βάθος 22 από τα πιο “ισχυρά” άρθρα, δηλαδή εκείνα με τη μεγαλύτερη αναπαραγωγή και διασύνδεση στο διαδίκτυο. Πρόκειται για το περιεχόμενο που διαμορφώνει περισσότερο από κάθε άλλο τη δημόσια αντίληψη.

Η κυρίαρχη τάση είναι η εστίαση στο μεμονωμένο περιστατικό, εις βάρος της συνολικής εικόνας. Μόλις περίπου το ένα τέταρτο των άρθρων εντάσσει τα γεγονότα σε ένα ευρύτερο, συστημικό πλαίσιο, ενώ η πλειονότητα περιορίζεται σε περιγραφές συμβάντων, απομονώνοντάς τα από τις κοινωνικές τους ρίζες. Παράλληλα, σε μεγάλο ποσοστό καταγράφεται υπερβολική χρήση γραφικών λεπτομερειών, που συχνά αγγίζουν τα όρια της εντυπωσιοθηρίας, χωρίς να προσθέτουν ουσιαστική κατανόηση.

Ιδιαίτερα προβληματική αναδεικνύεται και η απουσία της φωνής των επιζωσών. Σε λιγότερο από το ένα τρίτο των περιπτώσεων καταγράφεται άμεσα η οπτική του θύματος, ενώ οι δράστες εμφανίζονται συχνά πιο ορατοί – ακόμη και οπτικά – καθώς οι φωτογραφίες τους κυριαρχούν. Ταυτόχρονα, η δημοσιογραφία σπάνια προσφέρει διέξοδο ή πρακτική πληροφόρηση: μόνο ένα μικρό ποσοστό άρθρων περιλαμβάνει αναφορές σε λύσεις, πολιτικές ή διαθέσιμες δομές υποστήριξης.

Εξίσου αποκαλυπτική είναι η έλλειψη στατιστικού πλαισίου. Λιγότερα από δύο στα δέκα άρθρα παραθέτουν δεδομένα που να αναδεικνύουν την έκταση του φαινομένου, ενώ και η επιλογή “ειδικών” παραμένει ανισοβαρής, με τους άνδρες να υπερεκπροσωπούνται.

Μελέτη περίπτωσης: η υπόθεση Jeffrey Epstein

Η υπόθεση Epstein λειτουργεί ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των ορίων – και των αποτυχιών – της διεθνούς δημοσιογραφίας στην κάλυψη της έμφυλης βίας. Παρά τον τεράστιο όγκο δημοσιότητας – περίπου 808.000 άρθρα παγκοσμίως μεταξύ 2017 και Φεβρουαρίου 2026 – η ανάλυση δείχνει ότι η ουσία της υπόθεσης συχνά παραγκωνίστηκε.

Συγκεκριμένα, περισσότερο από το ένα τέταρτο των δημοσιευμάτων (26,1%) εστίασε κυρίως σε ζητήματα ισχύος, χρήματος, ελίτ και διαφθοράς, μετατοπίζοντας το βάρος της αφήγησης μακριά από τα ίδια τα θύματα. Μόλις το 25,3% των άρθρων έκανε σαφή αναφορά σε αυτά, ενώ οι επιζώσες εμφανίζονταν ακόμη πιο σπάνια (4,9%). Την ίδια στιγμή, οι έννοιες που θα μπορούσαν να εντάξουν την υπόθεση σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο – όπως “συστημικό” ή “δομικό” πρόβλημα – απουσιάζουν σχεδόν πλήρως, με ποσοστά κάτω του 1%. Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι ότι η φράση “βία κατά γυναικών” εμφανίζεται σχεδόν ανύπαρκτη (0,1%).

Το περιστατικό αυτό συμπυκνώνει μια βαθύτερη τάση: την αδυναμία ή απροθυμία τμημάτων της δημοσιογραφίας να αντιμετωπίσουν τέτοιες υποθέσεις ως αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή ως εκφράσεις μιας ευρύτερης και δομικής μορφής βίας.

H περίπτωση Epstein δεν αποκαλύπτει μόνο ένα δίκτυο κακοποίησης, αλλά και ένα κενό στον τρόπο που αυτό παρουσιάστηκε: μια ιστορία που ειπώθηκε σε εκατοντάδες χιλιάδες άρθρα αλλά σπάνια ειπώθηκε από τη σκοπιά εκείνων που τη βίωσαν.

Ο ρόλος της αντι-φεμινιστικής εκστρατείας

Την ώρα που η δημοσιογραφική κάλυψη της βίας κατά των γυναικών συρρικνώνεται, μια αντίρροπη τάση ενισχύεται με ταχείς ρυθμούς: η άνοδος του λεγόμενου κινήματος “αντι-ιδεολογίας του φύλου”.

Τα δεδομένα της βάσης GDELT Project καταγράφουν μια εντυπωσιακή μετατόπιση στον δημόσιο λόγο: οι αναφορές στον όρο “gender ideology” αυξήθηκαν παγκοσμίως κατά 42 φορές την περίοδο 2020–2025, με τα μέσα των Ηνωμένων Πολιτειών να λειτουργούν ως βασικός επιταχυντής αυτής της τάσης, σημειώνοντας αύξηση 79 φορές.

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι συγκυριακή. Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλευτικού Φόρουμ για τα Σεξουαλικά και Αναπαραγωγικά Δικαιώματα αποκαλύπτει ότι μόνο στην Ευρώπη, την περίοδο 2019 – 2023, διοχετεύθηκαν πάνω από 1,18 δισ. δολάρια από εκατοντάδες φορείς σε οργανωμένες αντι-φεμινιστικές πρωτοβουλίες. Πρόκειται για μια καλά χρηματοδοτημένη και στρατηγικά συντονισμένη προσπάθεια που δεν περιορίζεται στην πολιτική σφαίρα, αλλά επηρεάζει άμεσα και τη γλώσσα των μέσων ενημέρωσης, μετατοπίζοντας την προσοχή από τα θύματα προς ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.

Γιατί συμβαίνει: οι δομικές αιτίες μέσα στα ίδια τα ΜΜΕ

Η έρευνα δεν εντοπίζει το πρόβλημα μόνο στο περιεχόμενο της κάλυψης, αλλά και στον τρόπο παραγωγής της είδησης. Οι δομικές ανισότητες εντός των ίδιων των newsroom διαμορφώνουν καθοριστικά το τι θεωρείται “είδηση” και ποια θέματα προτεραιοποιούνται.

Oι βασικοί τομείς της ενημέρωσης – πολιτική, διεθνή, οικονομία – παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανδροκρατούμενοι, συχνά με κυριαρχία λευκών ανδρών σε πολυεθνικά περιβάλλοντα. Το αποτέλεσμα είναι μια οπτική που δεν αντανακλά την εμπειρία του συνόλου της κοινωνίας.

Τα ίδια τα δεδομένα για τις γυναίκες δημοσιογράφους είναι αποκαλυπτικά: το 41% έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας, ενώ τρεις στις τέσσερις έχουν δεχθεί διαδικτυακή βία στο πλαίσιο της δουλειάς τους. Σε αυτό το περιβάλλον, η παραγωγή ειδήσεων δεν είναι ουδέτερη διαδικασία, αλλά διαμορφώνεται μέσα από σχέσεις ισχύος.

Έτσι, η ενημέρωση συχνά κατασκευάζεται από άνδρες, αφηγείται ιστορίες με ανδρικούς πρωταγωνιστές και απευθύνεται – συνειδητά ή ασυνείδητα – σε ένα ανδρικό κοινό. Φαινόμενα όπως το λεγόμενο “missing white woman syndrome”, δηλαδή η δυσανάλογη προβολή υποθέσεων που αφορούν λευκές γυναίκες εις βάρος γυναικών άλλων εθνοτικών ομάδων, αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτές τις βαθύτερες ανισότητες.

Συνολικά, η υποεκπροσώπηση της βίας κατά των γυναικών δεν είναι απλώς αποτέλεσμα δημοσιογραφικής επιλογής, είναι αντανάκλαση ενός συστήματος παραγωγής ειδήσεων που εξακολουθεί να λειτουργεί με άνισους όρους.

Πρακτικές διαστάσεις: τι δείχνει και τι ζητά η κοινωνία

Τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι η απόσταση ανάμεσα στη δημοσιογραφική κάλυψη και την κοινωνική πραγματικότητα δεν είναι αφηρημένη, αντίθετα έχει μετρήσιμο αντίκτυπο. Η αυξανόμενη ανάγκη για υποστήριξη αποτυπώνεται καθαρά στη συμπεριφορά των πολιτών: οι παγκόσμιες αναζητήσεις για όρους όπως “domestic abuse support” αυξήθηκαν κατακόρυφα, φτάνοντας έως και πενταπλάσια επίπεδα την περίοδο 2017 – 2025. Σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες, η αύξηση ήταν επίσης εντυπωσιακή, καταγράφοντας τετραπλασιασμό.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνική κινητοποίηση εντείνεται. Από τη Νότια Αφρική -που το 2025 χαρακτήρισε την έμφυλη βία “εθνική καταστροφή” – έως το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου αναγνωρίστηκε ως “εθνική έκτακτη ανάγκη”, οι κυβερνήσεις αρχίζουν να αντιμετωπίζουν το ζήτημα ως κρίση δημόσιας ασφάλειας. Παράλληλα, γυναίκες σε δεκάδες χώρες βγαίνουν στους δρόμους, διεκδικώντας ορατότητα, προστασία και δικαιοσύνη.

Στο μεταξύ, νέες απειλές αναδύονται: εκθέσεις καταγράφουν την ταχεία ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε μορφές έμφυλης βίας, με εργαλεία όπως τα AI chatbots να χρησιμοποιούνται πλέον ακόμη και για τη διευκόλυνση εγκληματικών συμπεριφορών.

Τι πρέπει να αλλάξει: από τη διάγνωση στη δράση

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η έκθεση της AKAS δεν περιορίζεται στην καταγραφή του προβλήματος, αλλά προτείνει ένα σαφές πλαίσιο αλλαγών για τα μέσα ενημέρωσης, από την οργάνωση των newsroom έως τη γλώσσα των ρεπορτάζ.

Σε επίπεδο σύνταξης, προτείνεται η θεσμοθέτηση ειδικών ενοτήτων για τη βία κατά των γυναικών, η ενίσχυση της παρουσίας γυναικών σε θέσεις ευθύνης και η υιοθέτηση μετρήσιμων στόχων για την κάλυψη του θέματος. Στη συλλογή πληροφοριών, δίνεται έμφαση στη δημιουργία προσβάσιμων βάσεων δεδομένων και στην ισότιμη συμμετοχή γυναικών ως ειδικών πηγών, ενώ τα ίδια τα θύματα καλούνται να αποκτήσουν κεντρική θέση στην αφήγηση.

Παράλληλα, η δημοσιογραφία καλείται να υπερβεί το αποσπασματικό, “επεισοδιακό” ρεπορτάζ και να εντάσσει κάθε περιστατικό σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο, αξιοποιώντας δεδομένα και αναδεικνύοντας λύσεις που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές. Η αλλαγή αφορά και τη γλώσσα: από την αποφυγή παθητικών διατυπώσεων και σενσασιοναλισμού έως τη χρήση εικόνων που αποδίδουν αξιοπρέπεια και όχι αδυναμία.

Μια “κλειδαριά” που απαιτεί το σωστό κλειδί

Στην κατακλείδα της η έκθεση χρησιμοποιεί έναν ισχυρό συμβολισμό: τα μέσα ενημέρωσης κρατούν στα χέρια τους το “κλειδί” για την ανάδειξη των εμπειριών εκατομμυρίων γυναικών. Αν αυτό το κλειδί παραμείνει ανενεργό, η πολιτική πίεση για ουσιαστικές αλλαγές θα παραμείνει περιορισμένη.

Σε μια συγκυρία όπου οι αντι-φεμινιστικές αφηγήσεις ενισχύονται, η τεχνολογία δημιουργεί νέους κινδύνους και τα δεδομένα για τη βία σκιαγραφούν μια ολοένα πιο ανησυχητική εικόνα, η απουσία επαρκούς δημοσιογραφικής κάλυψης δεν μπορεί να εκληφθεί ως ουδέτερη στάση.

H ετήσια επανάληψη του δείκτη της AKAS θα λειτουργήσει ως βαρόμετρο: θα αποτυπώσει αν τα μέσα ενημέρωσης ανταποκρίνονται στην πρόκληση ή αν εξακολουθούν να αφήνουν στη σκιά μία από τις πιο εκτεταμένες κρίσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων της εποχής μας.

Το άρθρο βασίστηκε σε τεκμήρια από: AKAS, Women in Academia, World Health Organization, UN Women, Global Media Monitoring Project, IPSOS, WAN-IFRA, European Parliamentary Forum for Sexual and Reproductive Rights, Social Science & Medicine, RESIST Project Team