Με μια σαφή και αποφασιστική τοποθέτηση υπέρ της έμφυλης ισότητας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απευθύνει έκκληση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη της ΕΕ να επισπεύσουν τις δράσεις για τη γεφύρωση του μισθολογικού χάσματος (Gender Pay Gap) και του χάσματος στις συντάξεις (Gender Pension Gap) για την ουσιαστική προώθηση της ισότητας των φύλων.

Οι ευρωβουλευτές των Επιτροπών Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων και Δικαιωμάτων των Γυναικών κάλεσαν σε ένα συνεκτικό και αυστηρό σχέδιο δράσης, καθώς και σε μια φιλόδοξη πολιτική ισότητας των φύλων, με έμφαση στην ορθή αποτίμηση και τη δίκαιη αμοιβή της εργασίας σε τομείς με υψηλή γυναικεία εκπροσώπηση, αλλά και στην άρση κάθε μορφής διάκρισης σε ολόκληρη την αγορά εργασίας.

Παρότι έχουν σημειωθεί πρόοδοι, οι γυναίκες στην Ευρώπη συνεχίζουν να λαμβάνουν χαμηλότερες αποδοχές από τους άνδρες για ισοδύναμη εργασία, με την ανισότητα αυτή να εντείνεται ακόμη περισσότερο στη φάση της συνταξιοδότησης. Η βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας και των συνθηκών εργασίας τους θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη στην ΕΕ.

Φιλόδοξη στρατηγική για την ισότητα των φύλων ζητούν οι ευρωβουλευτές

Στο πλαίσιο του ψηφίσματος που ενέκριναν οι ευρωβουλευτές, σημειώνεται ότι το σχέδιο δράσης της Επιτροπής θα πρέπει να περιλαμβάνει στοχευμένα μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και τη δίκαιη αμοιβή σε κλάδους όπου κυριαρχούν οι γυναίκες.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα σε επενδύσεις στο πλαίσιο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ), με στόχο την ενίσχυση της ισορροπίας επαγγελματικής και προσωπικής ζωής των γυναικών και τη δημιουργία ενός αξιόπιστου και προσβάσιμου τομέα φροντίδας.

Η στρατηγική για την ισότητα των φύλων οφείλει επίσης να περιλαμβάνει ουσιαστική στήριξη της γυναικείας επιχειρηματικότητας και των επιχειρήσεων που διοικούνται από γυναίκες.

Η αθέατη ανισότητα της φροντίδας

Σύμφωνα με την εγκριθείσα έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται δυσανάλογο μερίδιο μη αμειβόμενης φροντίδας και οικιακής εργασίας, γεγονός που περιορίζει τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας και μειώνει τις συνταξιοδοτικές τους απολαβές. Η άνιση αυτή κατανομή αναγνωρίζεται ως ένας από τους βασικούς παράγοντες που συντηρούν και διευρύνουν το μισθολογικό και το συνταξιοδοτικό χάσμα.

Την ίδια στιγμή, η έλλειψη επαρκών δημόσιων επενδύσεων, το υψηλό κόστος και οι ανεπαρκείς υπηρεσίες παιδικής και μακροχρόνιας φροντίδας λειτουργούν αποτρεπτικά για την πλήρη και ισότιμη ένταξη των γυναικών στην απασχόληση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την επιβράδυνση της επαγγελματικής εξέλιξης των γυναικών και, σε πολλές περιπτώσεις, την αναγκαστική επιλογής της μερικής απασχόλησης ή την αποχώρηση από την εργασία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στο γεγονός ότι τα διαστήματα απουσίας από την εργασία λόγω φροντιστικών υποχρεώσεων δεν προσμετρώνται στη θεμελίωση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, παρά το ότι εξοικονομούν σημαντικούς πόρους για το κράτος.

Μείωση του χάσματος στη φροντίδα και ενίσχυση της γονικής άδειας

Οι ευρωβουλευτές υπογραμμίζουν ότι η κάλυψη του κενού στις υπηρεσίες παιδικής φροντίδας θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τη ζωή των νέων γονέων σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενισχύοντας έτσι τη δυνατότητά τους να παραμείνουν ενεργοί στην αγορά εργασίας.

Υπό το πρίσμα τούτο, το Κοινοβούλιο ζητά από τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των ανδρών στη γονική άδεια ως επίσης να θεσπίσουν αμεταβίβαστη και επαρκώς αμειβόμενη άδεια πατρότητας, ως βασικό εργαλείο για την επίτευξη της ισότιμης κατανομής των ευθυνών φροντίδας.

Εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα δικαιώματα των γυναικών

Η έκθεση ζητά την άμεση μεταφορά και πλήρη εφαρμογή των Οδηγιών για:

• τη Διαφάνεια στις Αμοιβές

• την Ισορροπία Επαγγελματικής και Προσωπικής Ζωής

• την Ισορροπία των Φύλων στα Διοικητικά Συμβούλια των Εταιρειών.

Σημειώνεται ότι η τελευταία από τις ανωτέρω Οδηγίες δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο από 10 κράτη μέλη της ΕΕ, γεγονός που καθυστερεί την πλήρη εφαρμογή των δικαιωμάτων των γυναικών στην εργασία.

Η σημερινή κατάσταση στην ΕΕ

Παρά το ότι η αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία αποτελεί θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι άνισες αποδοχές και συντάξεις παραμένουν σοβαρό κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα.

Το 2023, το κόστος του μισθολογικού χάσματος για την Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε σε 390 δισ. ευρώ. Την ίδια χρονιά, οι γυναίκες εργάστηκαν κατά μέσο όρο 54 έως 67 ημέρες ετησίως χωρίς αμοιβή σε σύγκριση με τους άνδρες. Αντίστοιχα, το 2024, το 16,9% των συνταξιούχων γυναικών στην ΕΕ βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας,  ποσοστό σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με τους άνδρες.

Σύμφωνα με άλλα στοιχεία, οι γυναίκες στην ΕΕ πληρώνονται κατά μέσο όρο περίπου 12% λιγότερο από τους άνδρες για την ίδια εργασία, ενώ το χάσμα στις συντάξεις φτάνει σχεδόν το 24,5%.

Το συνταξιοδοτικό χάσμα αντανακλά βαθύτερες διαρθρωτικές ανισότητες: οι γυναίκες εργάζονται συχνότερα μερικώς, κάνουν μεγαλύτερες διακοπές από την εργασία λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων και, ως αποτέλεσμα, συγκεντρώνουν χαμηλότερα συνολικά συνταξιοδοτικά δικαιώματα.

Επιπτώσεις για την κοινωνία και την οικονομία

Οι διαφορές στις αμοιβές και τις συντάξεις δεν αφορούν μόνο την ισότητα και τη δικαιοσύνη, αλλά έχουν σημαντικό οικονομικό κόστος. Η άνιση κατανομή της αμειβόμενης και μη αμειβόμενης εργασίας περιορίζει τη συμμετοχή των γυναικών στην πλήρη απασχόληση και οδηγεί σε χαμηλότερες συντάξεις στο μέλλον, καθιστώντας μεγάλο μέρος των γυναικών πιο ευάλωτο στη φτώχεια στην τρίτη ηλικία.

Σε μια περίοδο συνεχών μετασχηματισμών, η εφαρμογή στοχευμένων πολιτικών για διαφάνεια στους μισθούς, η αναβάθμιση των κοινωνικών υποδομών και η ενίσχυση των δικαιωμάτων των εργαζομένων θεωρούνται καθοριστικές για τη διαμόρφωση μιας πιο δίκαιης, ισότιμης και παραγωγικής Ευρώπης.

Πηγή: European Parliament, Council of Europe, OECD