Αφήνοντας πίσω τα σενάρια περί μελλοντικών απειλών, η Τεχνητή Νοημοσύνη αναδεικνύεται σήμερα σε κεντρικό πυλώνα που επιταχύνει την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Μια νέα μελέτη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ) εξετάζει πώς επηρεάζει την παραγωγικότητα και την απασχόληση στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Η μελέτη, με τίτλο “AI adoption, productivity and employment: Evidence from European firms”, παρέχει τα πρώτα αιτιώδη τεκμήρια (causal evidence) για το πώς η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης επηρεάζει την παραγωγικότητα και την απασχόληση στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αξιοποιώντας χρηματοοικονομικά δεδομένα από την ετήσια έρευνα EIBIS, η οποία εξετάζει 12.800 επιχειρήσεις σε ΕΕ και ΗΠΑ.

Στο πλαίσιο της μελέτης το ενδιαφέρον εστιάζεται σε δύο άξονες. Αρχικά, εντοπίζονται τα ιδιαίτερα γνωρίσματα που ωθούν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επενδύσουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στοιχείο καθοριστικό για την κατανόηση των κριτηρίων επιλογής αυτών των τεχνολογιών. Στη συνέχεια, αναλύεται ο αντίκτυπος αυτής της υιοθέτησης στην αποδοτικότητα και τις θέσεις εργασίας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στις Επιχειρήσεις: Τρία Βασικά Δεδομένα

Από την ανάλυση των δεδομένων προκύπτουν τρία βασικά συμπεράσματα, τα οποία εξηγούν πώς οι επιχειρήσεις υιοθετούν την Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τη βάση για την απόδειξη της άμεσης σχέσης αιτίας και αποτελέσματος στις μεταβολές που παρατηρούνται.

1. Έντονη στρωματοποίηση βάσει μεγέθους: Η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης συνδέεται άμεσα με το μέγεθος της επιχείρησης. Το 45% των μεγάλων επιχειρήσεων (άνω των 250 εργαζομένων) χρησιμοποιεί ήδη AI, σε αντίθεση με μόλις το 24% των μικρών επιχειρήσεων (10-49 εργαζόμενοι), επιβεβαιώνοντας τις θεωρίες περί διάχυσης της τεχνολογίας.

• Γεωγραφικές αποκλίσεις: Οι αναδυόμενες οικονομίες της ΕΕ (π.χ. Ρουμανία, 22%) παρουσιάζουν ποσοστά υιοθέτησης σημαντικά χαμηλότερα από τις πιο αναπτυγμένες χρηματοοικονομικά χώρες (π.χ. Σουηδία, 52%) και τις ΗΠΑ (34%).

• Προφίλ καινοτομίας και περιορισμοί: Οι εταιρείες που επενδύουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι γενικά πιο καινοτόμες, πραγματοποιούν εντατικότερες επενδύσεις, αλλά έρχονται αντιμέτωπες με μεγαλύτερες ελλείψεις σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.

Τα κεντρικά συμπεράσματα της μελέτης

Τα κύρια ευρήματα της μελέτης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων προσφέρουν μια τεκμηριωμένη εικόνα για τις αλλαγές που ήδη συντελούνται στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Τι προκύπτει από την επεξεργασία των δεδομένων:

• Άνοδος της Παραγωγικότητας: Οι εταιρείες που ενσωματώνουν τεχνολογίες AI παρουσιάζουν αύξηση 4% στην παραγωγικότητα της εργασίας. Η άνοδος αυτή δεν οφείλεται στην αντικατάσταση ανθρώπων από μηχανές, αλλά στην ενίσχυση της απόδοσης των ίδιων των εργαζομένων.

• Η Εργασία Παραμένει Σταθερή: Αντίθετα με τους φόβους για μαζική ανεργία, η έρευνα δεν διαπίστωσε αρνητικές επιπτώσεις στο επίπεδο απασχόλησης των επιχειρήσεων. Το AI λειτουργεί συμπληρωματικά, αυξάνοντας το “output” του κάθε εργαζόμενου.

• Υψηλότεροι Μισθοί: Οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν AI τείνουν να έχουν υψηλότερες απολαβές, καθώς η τεχνολογία απαιτεί και ανταμείβει τις ανώτερες δεξιότητες.

• Tο Χάσμα των Μικρομεσαίων: Τα οφέλη συγκεντρώνονται κυρίως σε μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Οι μικρότερες εταιρείες αντιμετωπίζουν εμπόδια υιοθέτησης, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για διεύρυνση των ανισοτήτων στην παραγωγικότητα και στην ανταγωνιστικότητα εντός της ΕΕ.

Το “κλειδί” της επιτυχίας: Λογισμικό και Εκπαίδευση

Η εγκατάσταση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Όπως υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων η πραγματική υπεραξία προκύπτει μόνο όταν συνδυάζεται με παράλληλες επενδύσεις σε:

• Υποδομές δεδομένων: Εκσυγχρονισμός λογισμικού και διακυβέρνηση δεδομένων

• Ανθρώπινο κεφάλαιο: Διαρκής επανεκπαίδευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων (upskilling) των εργαζομένων.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ευκαιρία ανάπτυξης για όλους: Προκλήσεις για την ΕΕ

Το συμπέρασμα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δύναται να ενισχύσει την παραγωγικότητα χωρίς να προκαλεί άμεσες απώλειες θέσεων εργασίας αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα για τον σχεδιασμό πολιτικών απασχόλησης στην ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο της συζήτησης για το «μέλλον της εργασίας».

Τα δεδομένα κατατείνουν στο. γεγονός ότι η συνύπαρξη τεχνολογικής προόδου και απασχόλησης είναι εφικτή στην Ευρώπη. Ωστόσο, τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Συγκεντρώνονται κυρίως σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις, σε οικονομικά πιο ανεπτυγμένες περιοχές και σε κλάδους υψηλής τεχνολογικής έντασης, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο ενίσχυσης των οικονομικών ανισοτήτων εντός της Ευρώπης.

Υπό το πρίσμα τούτο η μελέτη αναδεικνύει δύο βασικές κατευθύνσεις πολιτικής. Πρώτον, η ανάγκη για στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν και να αποκτήσουν το κρίσιμο μέγεθος που απαιτείται για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πιο ώριμες και ανεπτυγμένες χρηματοπιστωτικές αγορές εμφανίζονται καλύτερα προετοιμασμένες να επενδύσουν σε Τεχνητή Νοημοσύνη, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ενίσχυσης της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της ΕΕ, ιδίως για ταχέως αναπτυσσόμενες και καινοτόμες εταιρείες.

Δεύτερον, κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Η πολιτική εστίαση οφείλει να μετατοπιστεί προς την ενίσχυση της συμπληρωματικότητας ανθρώπου και Τεχνητής Νοημοσύνης, μέσα από προγράμματα επανακατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων. Επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση, την ανώτατη εκπαίδευση και τη διά βίου μάθηση κρίνονται απαραίτητες, ώστε οι εργαζόμενοι να αποκτήσουν τεχνικές και γνωστικές δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να συνεργάζονται αποτελεσματικά με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Εν κατακλείδι

Τα ευρήματα της μελέτης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων σκιαγραφούν μια σύνθετη αλλά σαφή εικόνα για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη σύγχρονη οικονομία.

Η αύξηση της παραγωγικότητας δεν προκύπτει αυτόματα, αλλά προϋποθέτει συμπληρωματικές επενδύσεις σε δεξιότητες, οργανωτικές αλλαγές και ψηφιακές υποδομές.

Για την Ευρώπη, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ταχύτητα υιοθέτησης της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και η δίκαιη κατανομή των οφελών της.

Πηγή: European Investment Bank