Το ψηφιακό οικοσύστημα των παιδιών μετασχηματίζεται ταχύτατα και το «περιβάλλον» που διαμορφώνεται καλεί σε επαγρύπνηση και ανάληψη πρωτοβουλιών. Εφαρμογές, social media, βίντεο-sharing και συνομιλίες με AI αποτελούν πλέον την καθημερινότητά των νέων, πολύ περισσότερο των ανηλίκων.

Με την πρωτοβουλία 2025/2060(INI)  το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανοίγει μια κρίσιμη συζήτηση για το πώς θα προστατευθούν οι ανήλικοι,  όχι απλά με επιμέρους μέτρα, αλλά με οριζόντιο πλαίσιο μέτρων και ευθυνών.

Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία όχι μόνο για τις πλατφόρμες της ΕΕ, αλλά και για κάθε οικογένεια που αναζητά ασφαλή χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά της.

Ποιες οι βασικές προτάσεις της Έκθεσης

Η έκθεση, με εισηγήτρια την ευρωβουλευτή Christel Schaldemose (S&D), αποτελεί μια κρίσιμη προσπάθεια για να καλυφθούν τα κενά που παρατηρούνται στην εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, ιδίως του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA – Digital Services Act).

Τα κρίσιμα σημεία της αφορούν:

1. Αυστηρή Εφαρμογή του DSA

Η Έκθεση τονίζει την ανάγκη για άμεση και αποτελεσματική εφαρμογή των υφιστάμενων διατάξεων του DSA που αφορούν την προστασία των ανηλίκων.

• Οδηγίες για την Προστασία Ανηλίκων: Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει φιλόδοξες και ρεαλιστικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, οι οποίες θα καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι διαδικτυακές πλατφόρμες πρέπει να εφαρμόσουν υψηλά επίπεδα ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας για τους ανηλίκους.
• Μηχανισμοί Επαλήθευσης Ηλικίας: Ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει την ανάγκη για δεσμευτικές οδηγίες σχετικά με τους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας (age verification), ως πρώτο βήμα, και να παρουσιάσει κατάλληλα νομοθετικά μέτρα, εάν κριθεί απαραίτητο, για να διασφαλιστεί ότι οι ανήλικοι δεν εκτίθενται σε ακατάλληλο περιεχόμενο.

2. Αντιμετώπιση του Εθισμού και των Επιβλαβών Σχεδιασμών

Η έκθεση προτείνει τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των επιβλαβών σχεδιαστικών χαρακτηριστικών των πλατφορμών που ενθαρρύνουν τον εθισμό και την καταναγκαστική χρήση από ανηλίκους:

• Νέα Οριζόντια Νομοθεσία: Προτείνεται νέα οριζόντια νομοθεσία για την απαγόρευση χαρακτηριστικών που προκαλούν εθισμό, όπως η ατελείωτη κύλιση (infinite scrolling), η αυτόματη αναπαραγωγή (autoplay) και το «pull to refresh».
• Απαγόρευση Σκοτεινών Προτύπων: Καλεί σε απαγόρευση των «σκοτεινών προτύπων» (dark patterns), δηλαδή των σχεδιασμών διεπαφής που παραπλανούν τους χρήστες.

3. Ενίσχυση της Ιδιωτικότητας και της Διαφάνειας

Σημαντική έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και την προστασία των δεδομένων των ανηλίκων.

• Απαγόρευση Στοχευμένης Διαφήμισης: Προτείνει την επέκταση της απαγόρευσης της στοχευμένης διαφήμισης σε όλους τους εμπόρους, όταν απευθύνονται σε ανηλίκους.
• Διαφάνεια AI: Υπογραμμίζει την ανάγκη για ενίσχυση των υποχρεώσεων διαφάνειας και υδατογράφησης (watermarking) για περιεχόμενο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη (AI), ώστε να είναι σαφές πότε ένα περιεχόμενο δεν είναι ανθρώπινο.
• Ρύθμιση Influencer Marketing και Gambling-like Μηχανισμών: Προτείνεται η ρύθμιση του influencer marketing και των μηχανισμών που μοιάζουν με τζόγο (gambling-like mechanisms) στα βιντεοπαιχνίδια (loot boxes κ.ά.) λόγω των κινδύνων που εγκυμονούν για τους ανηλίκους.

Τι σηματοδοτεί η εφαρμογή της Έκθεσης

Η τελική υιοθέτηση της Έκθεσης θα σηματοδοτήσει μια νέα φάση στη ρύθμιση του ψηφιακού κόσμου των νέων, από το «ποιος ελέγχει το περιεχόμενο» έως το «πώς σχεδιάζεται η εμπειρία» και «ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη».

Ωστόσο, η επιτυχία της δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία αλλά και από τη συνεργασία πολιτών, θεσμών και επιχειρήσεων. Το στοίχημα που θα κερδηθεί είναι η ψηφιακή γενιά να μεγαλώνει ασφαλής, ενημερωμένη και ενεργή.