Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι παρούσα και αλλάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, ενημερωνόμαστε και επικοινωνούμε. Από τα εργαλεία δημιουργίας κειμένου και εικόνας έως τις εφαρμογές στην υγεία, την εκπαίδευση και τις επιχειρήσεις, η νέα τεχνολογία εξελίσσεται με ρυθμούς που μεταμορφώνουν την καθημερινότητα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στην Ελλάδα, όμως, πώς αντιμετωπίζουν οι πολίτες αυτή τη ραγδαία αλλαγή και την νέα πραγματικότητα που έχει αναδυθεί; Η νέα πανελλαδική έρευνα της διαΝΕΟσις, που πραγματοποιήθηκε από τη Metron Analysis, επιχειρεί να αποτυπώσει τις στάσεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη.

Τα ευρήματα σκιαγραφούν μια κοινωνία που βρίσκεται ανάμεσα στον ενθουσιασμό και την επιφυλακτικότητα. Οι περισσότεροι Έλληνες αναγνωρίζουν τις δυνατότητες προόδου που προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη – αρκετοί την χρησιμοποιούν στην καθημερινότητά τους –

την ίδια στιγμή όμως εκφράζουν έντονους προβληματισμούς για τις επιπτώσεις της στην εργασία, την ιδιωτικότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις.

Όλοι οι Έλληνες γνωρίζουν την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας αποτελεί το υψηλό επίπεδο εξοικείωσης των πολιτών με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σύμφωνα με τη μελέτη, το 95% των Ελλήνων δηλώνει ότι έχει ακούσει ή γνωρίζει τι είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Το μέγεθος της αναγνωρισιμότητας της τεχνολογίας έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την εμφάνιση των λεγόμενων “παραγωγικών” συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (generative AI), όπως εργαλεία που δημιουργούν κείμενα, εικόνες ή προγραμματιστικό κώδικα.

Η ταχύτητα με την οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη έγινε γνωστή στο ευρύ κοινό θεωρείται από πολλούς ειδικούς πρωτοφανής σε σχέση με προηγούμενες τεχνολογικές καινοτομίες, καθιστώντας την ένα από τα πιο συζητημένα θέματα στην ελληνική κοινωνία σήμερα.

Ραγδαία αύξηση στη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνη

Στον αστερισμό της τεχνολογίας δρα και κινείται η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών. Η έρευνα καταγράφει εντυπωσιακή αύξηση στη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 65% δηλώνει ότι έχει χρησιμοποιήσει εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, έστω και περιστασιακά. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 47% λίγους μήνες νωρίτερα, γεγονός που καταδεικνύει την εξαιρετικά γρήγορη διάδοση της τεχνολογίας.

Οι πολίτες που δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης είναι 10 μονάδες πιο πιθανό να είναι άνδρες, είναι σταθερά νεότεροι σε ηλικία, διαθέτουν τριτοβάθμια εκπαίδευση και υψηλότερο εισόδημα. Επιπρόσθετα, είναι λιγότερο πιθανό να υποστηρίζουν πολιτικά άκρα, υποδηλώνοντας ότι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης συνδέεται συχνά με πιο νεωτερικές και μετριοπαθείς κοινωνικοπολιτικές στάσεις.

Τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης εμφανίζουν ένα ευρύ πλαίσιο χρήσης καλύπτοντας διάφορες ανάγκες, όπως αναζήτηση πληροφοριών, σύνταξη κειμένων, μεταφράσεις, δημιουργία εικόνων, αλλά και για επαγγελματική ή εκπαιδευτική χρήση. Καθοριστικό ρόλο στην ταχεία εξάπλωσή τους φαίνεται να παίζουν η ευκολία χρήσης και η δωρεάν πρόσβαση που προσφέρουν πολλές από αυτές τις εφαρμογές.

Οι νέοι πρωτοστατούν στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Όπως συμβαίνει συχνά με τις νέες τεχνολογίες, οι νεότερες ηλικίες είναι οι ποιο γρήγορα εξοικειωμένες με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Στην ηλικιακή ομάδα 16 – 24 ετών, το 83,5% δηλώνει ότι χρησιμοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, ένα ποσοστό εντυπωσιακά υψηλό ακόμη και σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Οι νέοι αξιοποιούν τα εργαλεία αυτά κυρίως για εκπαιδευτικούς σκοπούς, δημιουργία περιεχομένου, αναζήτηση πληροφοριών και βοήθεια σε εργασίες ή σπουδές. Καθοριστικό ρόλο στην ταχεία εξοικείωση παίζει η έντονη παρουσία της Τεχνητής Νοημοσύνη στα κοινωνικά δίκτυα και την εκπαίδευση, καθιστώντας τη δεύτερη φύση της καθημερινότητάς τους.

Ένα νέο ψηφιακό χάσμα στην Ελλάδα

Η έρευνα της διαΝΕΟσις αναδεικνύει την εμφάνιση ενός νέου ψηφιακού χάσματος στην ελληνική κοινωνία. Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι σημαντικά υψηλότερη μεταξύ πολιτών που διαθέτουν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, καλή εξοικείωση με τις ψηφιακές τεχνολογίες και καλύτερη οικονομική κατάσταση. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες ηλικίες και όσοι έχουν περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά χρήσης.

Με δεδομένο ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη καθίσταται ολοένα και πιο σημαντική για την εργασία και την οικονομία, οι διαφορές, ως αυτές αναδεικνύονται μέσα από την έρευνα, υποδηλώνουν τον κίνδυνο να προκύψει μια νέα μορφή ανισότητας: ανάμεσα σε όσους μπορούν να αξιοποιήσουν τη τεχνολογία και σε όσους μένουν πίσω.

Προσδοκίες αλλά και ανησυχίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Η έρευνα καταγράφει μια σαφή αντίφαση στις στάσεις των πολιτών: από τη μία πλευρά αναγνωρίζουν τα σημαντικά οφέλη της Τεχνητής Νοημοσύνης για την επιστήμη και την οικονομία, από την άλλη όμως εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τις επιπτώσεις της στην κοινωνική και δημοκρατική ζωή.

Οι θετικές προσδοκίες επικεντρώνονται κυρίως σε τομείς που σχετίζονται με την επιστήμη και την τεχνολογία. Οι ερωτώμενοι εκτιμούν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα ωφελήσει ιδιαίτερα τις επιστήμες (85%), τη λειτουργία των επιχειρήσεων (81%), την παραγωγικότητα της εργασίας (67%), την εκπαίδευση (65%) και την προστασία του περιβάλλοντος (64%). Θετική, αν και πιο οριακή, είναι και η αξιολόγηση για την άμυνα και ασφάλεια (57%) και την υγεία και ψυχική υγεία (53%).

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, καταγράφονται ισχυροί προβληματισμοί σε ζητήματα που αφορούν θεσμούς και δικαιώματα. Σχεδόν οι μισοί ερωτώμενοι εκφράζουν αρνητικές εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Δικαιοσύνη (47%), ενώ η ανησυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη για τη Δημοκρατία (58%) και ιδιαίτερα για την προστασία προσωπικών δεδομένων (72%).

Παρά τους προβληματισμούς, ωστόσο, μια πολύ μεγάλη πλειοψηφία – 8 στους 10 πολίτες – πιστεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να βελτιώσει τη λειτουργία του δημόσιου τομέα, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία.

Στον τομέα της ενημέρωσης και της ειδησεογραφίας, που βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο των συζητήσεων για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης, μια καθαρή πλειοψηφία των ερωτηθέντων (58%) θεωρεί ότι η τεχνολογία θα έχει θετική επίδραση.

Αντίθετα, οι πολίτες εμφανίζονται ιδιαίτερα απαισιόδοξοι για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στις ανθρώπινες σχέσεις. Όπως προκύπτει από την έρευνα, το 72% εκτιμά ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης θα κάνει πιο δύσκολη την εύρεση ερωτικού συντρόφου, στοιχείο που αντανακλά ευρύτερους φόβους για την επίδραση της τεχνολογίας στη συναισθηματική σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων.

Προτίμηση στον ανθρώπινο παράγοντα στην εξυπηρέτηση

Αποκαλυπτικό είναι το εύρημα στο ερώτημα αναφορικά με το πως προτιμούν οι πολίτες να εξυπηρετούνται σε καθημερινές συναλλαγές με οργανισμούς όπως τράπεζες, υπηρεσίες υγείας και υπηρεσίες κοινής ωφελείας, όταν τα ζητήματα δεν είναι επείγοντα ή ιδιαίτερα σημαντικά. Τα αποτελέσματα δείχνουν μια σαφή προτίμηση στον ανθρώπινο παράγοντα, καθώς το 87% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι προτιμά να εξυπηρετείται από άνθρωπο.

Όσοι χρησιμοποιούν ήδη εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης εμφανίζονται πιο ανοιχτοί στην ιδέα της αυτοματοποιημένης εξυπηρέτησης: περίπου 17% των χρηστών – σχεδόν ένας στους έξι – δηλώνει ότι θα προτιμούσε να συνομιλεί με ένα σύστημα ΑΙ.

Ποιους εμπιστεύονται οι πολίτες για ενημέρωση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη

Η έρευνα εξετάζει ποιοι φορείς θεωρούνται πιο αξιόπιστοι για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις ευκαιρίες αλλά και τους κινδύνους της.  Στην κορυφή της εμπιστοσύνης βρίσκονται με σαφή διαφορά τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα με ποσοστό 74%. Ακολουθούν, αλλά με σημαντική απόσταση 19 ποσοστιαίων μονάδων, τα μέλη της οικογένειας και οι φίλοι.

Σε μια ενδιάμεση “ζώνη” εμπιστοσύνης, που κυμαίνεται από 38% έως 49%, τοποθετούνται διάφοροι θεσμικοί φορείς, όπως οι εταιρείες τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης, οι επαγγελματικές οργανώσεις, οι Ανεξάρτητες Αρχές, η Ευρωπαϊκή Ένωση και διεθνείς οργανισμοί.

Σημαντικά χαμηλότερα, με ποσοστά γύρω στο 30%, βρίσκονται οι εργοδότες, η κυβέρνηση και τα μέσα ενημέρωσης, φορείς που καταγράφουν γενικά χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης στην ελληνική κοινωνία, όχι μόνο σε ζητήματα που αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Πώς αντιλαμβάνονται οι χρήστες την Τεχνητή Νοημοσύνη

Παρά το γεγονός ότι η επικοινωνία με τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης συχνά μοιάζει ανθρώπινη, η πλειονότητα των χρηστών φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για γλωσσικά υπολογιστικά μοντέλα και όχι για ανθρώπους.

Οι περισσότεροι τη βλέπουν ως “βοηθό” (58%), ενώ αρκετοί την αντιμετωπίζουν ως “απλό συνομιλητή” (37%) ή “δάσκαλο/σύμβουλο” (30%). Πρόκειται για ρόλους που υποδηλώνουν μια σαφή λειτουργική σχέση με την τεχνολογία και όχι προσωπική ή συναισθηματική σύνδεση.

Η ίδια ρεαλιστική στάση καταγράφεται και στο ζήτημα της εμπιστοσύνης προς τα αποτελέσματα που παρέχει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Μόλις το 5% των χρηστών δηλώνει ότι τα εμπιστεύεται απόλυτα, αν και το ποσοστό αυτό είναι περίπου διπλάσιο στους νέους ηλικίας 17 έως 24 ετών. Η μεγάλη πλειοψηφία δηλώνει ότι τα εμπιστεύεται αρκετά (64%) ή λίγο (28%).

Όταν οι χρήστες δεν είναι βέβαιοι για μια απάντηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι περισσότεροι αναζητούν επιπλέον επιβεβαίωση. Το 87% δηλώνει ότι επιμένει μέχρι να βρει μια πιο πειστική απάντηση, ενώ το 84% διασταυρώνει την πληροφορία με άλλες διαδικτυακές πηγές. Παράλληλα, περίπου ένας στους τρεις αναφέρει ότι ζητά επιπλέον επιβεβαίωση ή τεκμηρίωση από το ίδιο το σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, διατυπώνοντας νέες ή πιο συγκεκριμένες εντολές.

Η επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία

Ένα από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν την κοινή γνώμη είναι το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επηρεάσει τον κόσμο της εργασίας. Πολλοί πολίτες εκτιμούν ότι τα επόμενα χρόνια η τεχνολογία θα μεταβάλει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε.

Ορισμένες επαγγελματικές δραστηριότητες ενδέχεται να αυτοματοποιηθούν, την ίδια στιγμή όμως αναμένεται να δημιουργηθούν νέες ειδικότητες και επαγγέλματα που θα σχετίζονται με την ανάπτυξη και τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών.

Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η Τεχνητή Νοημοσύνη καθιστά τη σημερινή μετάβαση ιδιαίτερα έντονη, ενισχύοντας τόσο τις προσδοκίες όσο και τις ανησυχίες για το μέλλον της εργασίας.

Ισχυρή στήριξη στη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η έρευνα καταγράφει μια σχεδόν καθολική απαίτηση των πολιτών για ρύθμιση των εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στην ερώτηση αν θα πρέπει να υπάρξουν περιορισμοί στη χρήση της, 9 στους 10 ερωτώμενους τάσσονται υπέρ της επιβολής κανόνων.

Η στάση αυτή αντανακλά την αίσθηση ότι οι κοινωνίες δεν είναι ακόμη πλήρως προετοιμασμένες να διαχειριστούν τις αλλαγές που φέρνει η νέα τεχνολογία χωρίς την ύπαρξη ισχυρών και αποτελεσματικών θεσμικών πλαισίων.

Ένα μικρό αλλά αισθητά μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ των χρηστών θεωρεί ότι η τεχνολογία θα πρέπει να αφεθεί χωρίς περιορισμούς: 11% έναντι 5% των μη χρηστών.

Εν κατακλείδι

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική καμπή, καθώς η  Τεχνητή Νοημοσύνη ανοίγει νέες δυνατότητες για την οικονομία, την παραγωγικότητα και τη λειτουργία των θεσμών. Το αν η χώρα θα μπορέσει να αξιοποιήσει αυτές τις ευκαιρίες θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων, αλλά και από την ικανότητα της πολιτείας να διασφαλίσει ότι η τεχνολογική μετάβαση θα γίνει με όρους κοινωνικής ισορροπίας.

Όπως επισημαίνει η διαΝΕΟσις, το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα ενσωματωθεί στην καθημερινότητά μας, αλλά με ποιους κανόνες και με ποιες προτεραιότητες θα αξιοποιηθεί, ώστε τα οφέλη της να διαχυθούν στο σύνολο της κοινωνίας.

Πηγή: διαΝΕΟσις