Με τη νέα χρονιά να φέρνει στο προσκήνιο το όραμα για μια πιο ανεξάρτητη και ανθεκτική Ευρώπη, η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στις επενδύσεις για τη «Δίκαιη Μετάβαση». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την έγκριση 19 έργων συνολικού ύψους €252 εκατομμυρίων σε 12 κράτη – μέλη, με την Ελλάδα να κατακτά κεντρικό ρόλο, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση για υποδομές που αλλάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.

Στο πλαίσιο του Public Sector Loan Facility (PSLF), ενός βασικού χρηματοδοτικού εργαλείου του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition Mechanism), επιλέχθηκαν για στήριξη τέσσερα ελληνικά έργα συνολικού ύψους περίπου €38,4 εκατ. που θα προωθήσουν την πράσινη ανάπτυξη και την ψηφιακή αναβάθμιση σε αντίστοιχες περιφέρειες της χώρας.

Τα ελληνικά έργα που έλαβαν χρηματοδότηση

Στο πλαίσιο του Public Sector Loan Facility, εγκρίθηκαν προς χρηματοδότηση τα ακόλουθα έργα στην Ελλάδα:

• Πελοπόννησος: ανάπτυξη νέων σχολικών υποδομών, ψηφιοποίηση υπηρεσιών δημόσιας διοίκησης και παρεμβάσεις ενεργειακής απόδοσης, με αιτούμενη χρηματοδότηση περίπου €11,48 εκατ.

• Κρήτη (Κίσσαμος): κατασκευή νέου σχολικού συγκροτήματος για την αντικατάσταση υποδομών που υπέστησαν ζημιές από σεισμούς, με αιτούμενη χρηματοδότηση περίπου €3,54 εκατ.

• Δυτική Μακεδονία: επενδύσεις σε υποδομές τουρισμού, μεταφορών, υγείας, εκπαίδευσης και αστικής αναγέννησης, στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης της περιοχής, συνολικού ύψους περίπου €19,8 εκατ.

• Βόρειο Αιγαίο: ολοκληρωμένο πακέτο τεσσάρων υποέργων που περιλαμβάνει δράσεις για ασφαλή τουρισμό, ενίσχυση της γαλάζιας οικονομίας, ψηφιοποίηση του πρωτογενούς τομέα και προώθηση της έρευνας και καινοτομίας στην αγροδιατροφή, με χρηματοδότηση περίπου €3,6 εκατ.

Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στη στήριξη περιοχών που επηρεάζονται από τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, διασφαλίζοντας ότι η πράσινη μετάβαση πραγματοποιείται με κοινωνική συνοχή και τοπικό όφελος.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα η χρηματοδότηση

Η ένταξη ελληνικών έργων στον μηχανισμό επιβεβαιώνει τη δυνατότητα της χώρας να αξιοποιεί ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για να χρηματοδοτήσει:

• πράσινες υποδομές και ενεργειακή απόδοση

• εκπαιδευτικές και ψηφιακές επενδύσεις

• ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης και της κοινωνικής υποστήριξης

• πράσινο και βιώσιμο τουρισμό και αγροτικές δραστηριότητες

Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τους ευρωπαϊκούς στόχους για κλιματική ουδετερότητα ως το 2050 και για δίκαιη, βιώσιμη ανάπτυξη που δεν αφήνει κανέναν πίσω.

Τα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του 2026 και αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό βήμα για την πράσινη μετάβαση στις ελληνικές περιφέρειες.

Επιλεγμένα έργα Δίκαιης Μετάβασης σε ευρωπαϊκά κράτη-μέλη

Στο πλαίσιο του Public Sector Loan Facility (PSLF), εγκρίθηκε η χρηματοδότηση σημαντικών έργων δημόσιων επενδύσεων σε σειρά κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής μετάβασης, των βιώσιμων υποδομών και της κοινωνικής συνοχής.

Μεταξύ των 19 έργων που επιλέχθηκαν περιλαμβάνονται:

• Βουλγαρία: Κατασκευή πέντε φωτοβολταϊκών σταθμών και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (BESS) στο ενεργειακό συγκρότημα Maritsa Iztok,  στην περιφέρεια Stara Zagora, με αιτούμενη χρηματοδότηση €88,4 εκατ.

• Κύπρος: Αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με αιτούμενη χρηματοδότηση €6,86 εκατ.

• Φιλανδία: Κατασκευή και εκσυγχρονισμός δημόσιων κοινωνικών και εκπαιδευτικών υποδομών στην πόλη Joensuu, στη Βόρεια Καρελία, με αιτούμενη χρηματοδότηση €18 εκατ.

• Γερμανία: Εκσυγχρονισμός του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή Sachsen-Lausitz, με αιτούμενη χρηματοδότηση €20,1 εκατ.

Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης: Ένα εργαλείο για μια δίκαιη, κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί ένα από τα κεντρικά εργαλεία του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου για να εξασφαλιστεί ότι η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία είναι δίκαιη και χωρίς να μένει κανείς πίσω.

Στόχος του Μηχανισμού είναι η υποστήριξη των περιοχών και των κοινοτήτων που πλήττονται περισσότερο από την αλλαγή της ενεργειακής και παραγωγικής βάσης, ειδικά εκεί όπου η οικονομία εξαρτάται έντονα από δραστηριότητες υψηλών εκπομπών άνθρακα.

Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει συνολικά περίπου €55 δισ. χρηματοδοτήσεις για την περίοδο 2021-2027, με στόχο την άμβλυνση των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της πράσινης μετάβασης και την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης.

Ο Μηχανισμός στηρίζεται σε τρείς συμπληρωματικούς πυλώνες που συνεργάζονται για να προσφέρουν ολοκληρωμένη στήριξη:

• Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition Fund). Υποστηρίζει την οικονομική διαφοροποίηση και την κατασκευή νέων βιώσιμων υποδομών.

• Το σχήμα InvestEU για τη δίκαιη μετάβαση. Δημιουργεί πρόσβαση σε επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων ιδιωτικών κεφαλαίων, για έργα που σχετίζονται με τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό.

• Το Public Sector Loan Facility (PSLF). Συνδυάζει δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIB) με επιχορηγήσεις της ΕΕ ώστε να στηρίζει δημόσιες επενδύσεις σε περιοχές με σημαντικές προκλήσεις μετάβασης.

Το PSLF αποτελεί μία από τις βασικές συνιστώσες του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης, καθώς συμβάλει αποτελεσματικά σε επενδύσεις που δεν θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν μόνο μέσω παραδοσιακών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Η μορφή αυτή στήριξης στοχεύει όχι μόνο στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της μετάβασης, αλλά και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, της παραγωγικότητας και της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών.

Πηγή: European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency