Τα σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches) εξελίσσονται με ταχύτητα σε μία από τις πιο δυναμικά αναπτυσσόμενες κατηγορίες προϊόντων νικοτίνης παγκοσμίως. Προωθούμενα ως “καθαρή”, “διακριτική” και “χωρίς καπνό” εναλλακτική, διεισδύουν ολοένα και περισσότερο – ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες – καλλιεργώντας την αντίληψη ενός λιγότερο επιβλαβούς προϊόντος.

Ωστόσο, η νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), με τίτλο “Exposing marketing tactics and strategies driving the global growth of nicotine pouches” προειδοποιεί ότι πίσω από την εκρηκτική ανάπτυξη της αγοράς βρίσκεται μια ιδιαίτερα επιθετική και εξελιγμένη στρατηγική μάρκετινγκ από τις πολυεθνικές καπνοβιομηχανίες.

Η μελέτη, που εκπονήθηκε σε συνεργασία με το Stanford Research into the Impact of Tobacco Advertising (SRITA), αποκαλύπτει ένα πολυεπίπεδο δίκτυο προώθησης μέσω social media, influencers, χορηγιών, ελκυστικών γεύσεων και ψηφιακής διαφήμισης, με σαφή στόχευση τη νεανική κατανάλωση.

Για τους ειδικούς δημόσιας υγείας, η αυξανόμενη χρήση αυτών των προϊόντων δεν αποτελεί απλώς νέα εμπορική τάση, αλλά ένα αναδυόμενο παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας που ενδέχεται να ανατρέψει δεκαετίες προόδου στον έλεγχο του καπνίσματος και της εξάρτησης από τη νικοτίνη.

Η έκθεση φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πολιτικής για τις κυβερνήσεις, αναδεικνύοντας τις τεχνικές μάρκετινγκ και προώθησης που αξιοποιεί η καπνοβιομηχανία. Ταυτόχρονα, καλεί κράτη, φορείς δημόσιας υγείας, οργανώσεις πολιτών και νέους να ενισχύσουν τη ρυθμιστική και κοινωνική αντίδραση απέναντι στη ραγδαία εξάπλωση των nicotine pouches.

Βασικά Μηνύματα της Έκθεσης του ΠΟΥ

Η έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σκιαγραφεί με σαφήνεια το πώς τα nicotine pouches εξελίσσονται σε μια ταχέως αναπτυσσόμενη παγκόσμια αγορά, αλλά και σε μια αναδυόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία.

Μέσα από στοιχεία για την επιθετική εμπορική προώθηση, την υψηλή περιεκτικότητα σε νικοτίνη και τη στόχευση νεαρών ηλικιών, προειδοποιεί ότι η εξάπλωση αυτών των προϊόντων μπορεί να υπονομεύσει δεκαετίες αντικαπνιστικής πολιτικής.

Βασικά συμπεράσματα:

• Η παγκόσμια αγορά nicotine pouches αναπτύσσεται με εκρηκτικούς ρυθμούς, με την αξία της να προσεγγίζει τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025

• Πολλά προϊόντα περιέχουν ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις νικοτίνης, ενώ ορισμένα έχουν σχεδιαστεί ώστε να επιταχύνουν και να ενισχύουν την απορρόφησή της, αυξάνοντας τον κίνδυνο εξάρτησης

• Η επισήμανση της περιεκτικότητας σε νικοτίνη παραμένει ανομοιογενής και συχνά ασαφής, γεγονός που μπορεί να παραπλανήσει τους καταναλωτές σχετικά με τη δύναμη και τους κινδύνους των προϊόντων.

• Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συσκευασίες παραπέμπουν αισθητικά σε ζαχαρώδη προϊόντα ή καραμέλες, ενώ περιέχουν υψηλά επίπεδα νικοτίνης, μια πρακτική που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για παιδιά, ακόμη και θανατηφόρους σε περίπτωση κατάποσης.

• Οι γεύσεις αποτελούν βασικό εργαλείο εμπορικής διείσδυσης, με φρουτώδεις, γλυκές, δροσιστικές ή ακόμη και εμπνευσμένες από αλκοολούχα ποτά επιλογές να στοχεύουν κυρίως νεαρές ηλικίες.

• Οι εταιρείες προωθούν προϊόντα “υψηλής έντασης” νικοτίνης με επιθετικά διαφημιστικά μηνύματα όπως “nicotine like never before” ή “faster, stronger nicotine release”.

• Η προώθηση βασίζεται σε ένα εκτεταμένο ψηφιακό οικοσύστημα: social media, influencers, χορηγίες, viral περιεχόμενο και δωρεάν δείγματα αξιοποιούνται συστηματικά για την προσέγγιση νέων καταναλωτών.

• Η ραγδαία εξάπλωση των nicotine pouches δεν αποτελεί απλώς μια νέα εμπορική τάση, αλλά μια σύνθετη πρόκληση δημόσιας υγείας με δυνητικά μακροχρόνιες κοινωνικές και υγειονομικές συνέπειες.

Η έκθεση κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου υπογραμμίζοντας ότι χωρίς αυστηρότερη ρύθμιση, διαφάνεια και αποτελεσματικό έλεγχο του μάρκετινγκ, τα nicotine pouches ενδέχεται να δημιουργήσουν μια νέα γενιά εξαρτημένων χρηστών νικοτίνης σε παγκόσμια κλίμακα.

Τι Είναι τα Nicotine Pouches

1. Τι περιέχουν και πώς λειτουργούν

Τα nicotine pouches, γνωστά και ως “σακουλάκια νικοτίνης”, είναι μικρά προμετρημένα φακελάκια που τοποθετούνται ανάμεσα στο χείλος και τα ούλα, απελευθερώνοντας νικοτίνη μέσω του στοματικού βλεννογόνου. Περιέχουν νικοτίνη – είτε συνθετική είτε προερχόμενη από εκχύλιση καπνού – μαζί με ουσίες όπως κυτταρίνη, αρωματικές ύλες, γλυκαντικά και αλκαλικούς παράγοντες που ενισχύουν την απορρόφησή της από τον οργανισμό.

Αν και εμφανισιακά θυμίζουν το παραδοσιακό σνους και χρησιμοποιούνται με παρόμοιο τρόπο, τα nicotine pouches συνήθως δεν περιέχουν φύλλα ή ίνες καπνού. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι ενδέχεται να περιέχουν υπολείμματα ουσιών που σχετίζονται με τον καπνό – όπως αλδεΰδες και ειδικές νιτροζαμίνες – οι οποίες μπορεί να προκύπτουν κατά τη διαδικασία εξαγωγής ή παραγωγής της νικοτίνης. Για τον λόγο αυτό, ο χαρακτηρισμός “χωρίς καπνό” που χρησιμοποιείται συχνά στη διαφήμιση των προϊόντων θεωρείται από ορισμένους παραπλανητικός.

2. Η νικοτίνη, η απορρόφηση και ο κίνδυνος εξάρτησης

Η πλειονότητα των nicotine pouches περιέχει άλατα νικοτίνης, μια μορφή που θεωρείται πιο “ήπια” στη χρήση και επιτρέπει υψηλότερες συγκεντρώσεις χωρίς έντονο ερεθισμό. Αυτό διευκολύνει παράλληλα τη χρήση γλυκών, φρουτωδών ή δροσιστικών γεύσεων, οι οποίες ενισχύουν την ελκυστικότητα των προϊόντων, ιδιαίτερα σε νεότερες ηλικίες.

Ορισμένες εταιρείες προωθούν προϊόντα με “συνθετική” νικοτίνη ή ακόμη και ανάλογα νικοτίνης, ουσίες που σε αρκετές χώρες παραμένουν εκτός σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου. Σύμφωνα με ειδικούς, αυτό δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στον έλεγχο και την εποπτεία της αγοράς.

Παράλληλα, οι εταιρείες επενδύουν σε τεχνολογίες που επιταχύνουν την αποδέσμευση νικοτίνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η λεγόμενη “pearls technology”, την οποία η Swedish Match παρουσιάζει ως τεχνολογία που αυξάνει τη διάλυση νικοτίνης κατά 77% μέσα σε πέντε λεπτά.

Αν και η νικοτίνη από ένα τσιγάρο φτάνει στον εγκέφαλο σχεδόν ακαριαία, τα nicotine pouches απελευθερώνουν τη δραστική ουσία πιο σταδιακά, με την κορύφωση να εμφανίζεται περίπου μέσα σε μία ώρα. Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις που επιτυγχάνονται μπορεί να είναι αντίστοιχες ή ακόμη και υψηλότερες από εκείνες του καπνίσματος, ενισχύοντας τον κίνδυνο εθισμού.

Αγορά & Στατιστικά: Η Εκρηκτική Άνοδος των Nicotine Pouches

1. Μια αγορά σε εκθετική ανάπτυξη

Τα nicotine pouches αποτελούν σήμερα μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες κατηγορίες προϊόντων νικοτίνης διεθνώς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η αγορά κατέγραψε αύξηση 125% την περίοδο 2019 – 2020, τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ όλων των προϊόντων που σχετίζονται με τον καπνό και τη νικοτίνη.

Η άνοδος αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στις παγκόσμιες πωλήσεις: από περίπου 292 εκατ. δολάρια το 2018, η αγορά εκτοξεύθηκε στα 6,83 δισ. το 2021 και έφτασε τα 23,46 δισ. το 2024, καταγράφοντας ετήσια αύξηση άνω του 50%.

Παράλληλα, η συνολική αξία της παγκόσμιας αγοράς υπολογίζεται ότι ανήλθε σε περίπου 5,2 δισ. δολάρια το 2022 και αναμένεται να αγγίξει τα 6,96 δισ. δολάρια το 2025. Η Βόρεια Αμερική – και κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες – κυριαρχεί στην αγορά, απορροφώντας σχεδόν το 80% των παγκόσμιων εσόδων.

Στην Ευρώπη, η διείσδυση των προϊόντων επιταχύνεται επίσης: έως το 2022 είχαν καταγραφεί 138 διαφορετικές μάρκες nicotine pouches στην ΕΕ, εκ των οποίων οι 40 εμφανίστηκαν μόνο μέσα σε ένα έτος. Η αγορά των λεγόμενων “modern oral nicotine” προϊόντων στην Ευρώπη εκτιμάται ότι ξεπέρασε τα 1,6 δισ. δολάρια το 2024.

Ενδεικτική της δυναμικής του κλάδου είναι και η στρατηγική στροφή των ίδιων των καπνοβιομηχανιών. Η Philip Morris International ανακοίνωσε ότι τα “smokeless products” αντιστοιχούσαν ήδη στο 40% των ακαθάριστων κερδών της στο τέλος του 2023, με ετήσια αύξηση 19%.

Στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη της αγοράς ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακή: μεταξύ 2016 και 2021 οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά περίπου 30.000%, δηλαδή σχεδόν 300 φορές. Το προϊόν ZYN, που κυριαρχεί στην αμερικανική αγορά, ξεπέρασε το 2025 τα 797 εκατ. συσκευασίες ετησίως και διατίθεται σε περισσότερα από 150.000 σημεία λιανικής.

2. Οι πολυεθνικές που κυριαρχούν στην αγορά

Παρά την εικόνα “νέας” και “καινοτόμου” κατηγορίας προϊόντων, η αγορά των nicotine pouches ελέγχεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις μεγάλες πολυεθνικές καπνοβιομηχανίες.

Η Swedish Match – που εξαγοράστηκε από την Philip Morris International το 2022 – διαθέτει το κυρίαρχο brand ZYN, καθώς και τις μάρκες Swave, G4, VOLT και Thunder. Η BAT προωθεί τα VELO και LYFT, η Altria το on!, η Imperial Brands τα Zone X και Skruf, ενώ η Japan Tobacco International επενδύει στο Nordic Spirit. Παρούσα στην αγορά είναι και η Swisher με το Rogue.

3. Η κυριαρχία του ZYN στις ΗΠΑ

Το ZYN αποτελεί τον αδιαμφισβήτητο ηγέτη της αμερικανικής αγοράς, συγκεντρώνοντας περίπου το 67% των συνολικών πωλήσεων nicotine pouches στις ΗΠΑ. Το προϊόν διατίθεται πλέον σε 55 χώρες, ενώ μόνο στα αμερικανικά convenience stores κατείχε το 2024 μερίδιο 63,4%. Ακολουθούν το on! με 23,4%, το Rogue με 7,5%, το VELO με 3,6% και το ZONE με 1,4%.

Η επιθετική εμπορική στρατηγική επεκτείνεται πλέον και στον χώρο του αθλητισμού και του lifestyle: η PMI ανακοίνωσε πρόσφατα συνεργασία με τη Ferrari στη Formula 1 για την προώθηση του brand ZYN, επιβεβαιώνοντας τη βαρύτητα που αποκτούν τα nicotine pouches στη νέα επιχειρηματική στρατηγική της καπνοβιομηχανίας.

Χρήση Μεταξύ Νέων: Η Νέα Εστία Ανησυχίας για τη Δημόσια Υγεία

Η ταχύτατη εξάπλωση των nicotine pouches στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της έκθεσης. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η νικοτίνη μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ανάπτυξη του εφηβικού εγκεφάλου, αυξάνοντας τον κίνδυνο μακροχρόνιας εξάρτησης και μελλοντικής χρήσης πολλαπλών καπνικών προϊόντων.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η διείσδυση των nicotine pouches στις νεαρές ηλικίες επιταχύνεται διεθνώς.

Στις ΗΠΑ, η χρήση μεταξύ νέων 13 έως 27 ετών σχεδόν τετραπλασιάστηκε την περίοδο 2022–2025. Παράλληλα, τα nicotine pouches εκτοξεύθηκαν από την 6η στη 2η θέση μεταξύ των πιο διαδεδομένων καπνικών προϊόντων στους εφήβους μέσα σε μόλις έναν χρόνο, με τον αριθμό των ανήλικων χρηστών να αυξάνεται από 400.000 σε 480.000 το 2024.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η χρήση τους σπάνια είναι “μεμονωμένη”. Περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις εφήβους χρήστες nicotine pouches στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν παράλληλα και άλλο προϊόν καπνού ή νικοτίνης. Αντίστοιχα, το 73% των νέων ηλικίας 15–25 ετών που κάνουν χρήση pouches δηλώνουν ότι καπνίζουν και συμβατικά τσιγάρα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η χρήση μεταξύ νέων 16–24 ετών αυξήθηκε από 0,7% στις αρχές του 2022 σε 4% το 2025, ενώ στις ηλικίες άνω των 35 ετών δεν καταγράφηκε αντίστοιχη μεταβολή, ένδειξη ότι η αγορά στοχεύει κυρίως τις νεότερες γενιές.

Τα στοιχεία δείχνουν επίσης έντονη διασύνδεση των nicotine pouches με άλλες μορφές νικοτίνης: στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 56% των χρηστών pouches εξακολουθούν να καπνίζουν, ενώ το 39% χρησιμοποιούν και ηλεκτρονικά τσιγάρα. Ένα σημαντικό ποσοστό – περίπου 16% – δηλώνει ότι δεν είχε καπνίσει ποτέ στο παρελθόν.

Στην Καλιφόρνια, τα nicotine pouches αποτελούν ήδη το δεύτερο πιο διαδεδομένο προϊόν νικοτίνης μεταξύ μαθητών λυκείου, πίσω μόνο από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Η στρατηγική στόχευση της νέας γενιάς

Η έκθεση επισημαίνει ότι η βιομηχανία αξιοποιεί συστηματικά εργαλεία marketing που απευθύνονται σε νεαρές ηλικίες: γεύσεις που θυμίζουν καραμέλες ή αναψυκτικά, έντονα χρώματα, lifestyle branding, influencers και ψηφιακές καμπάνιες στα social media.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις χορηγίες αθλητικών διοργανώσεων υψηλής προβολής, όπως η Formula 1. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότερα από 4 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 8–12 ετών σε ΕΕ και ΗΠΑ παρακολουθούν αγώνες Formula 1 και εκτίθενται σε branding σχετικό με προϊόντα νικοτίνης, ενώ η τηλεθέαση της F1 στις ηλικίες 12–17 ετών στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 49% μέσα σε έναν χρόνο.

“Gateway product” για τη νέα γενιά

Κρίσιμο συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι τα nicotine pouches ενδέχεται να λειτουργούν ως “πύλη εισόδου” στη νικοτίνη για μια νέα γενιά χρηστών. Η έναρξη χρήσης κατά την εφηβεία συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα χρόνιας εξάρτησης, διπλής ή πολλαπλής χρήσης προϊόντων νικοτίνης και μελλοντικής μετάβασης σε άλλα καπνικά προϊόντα.

Η δυναμική αυτή καθιστά τα nicotine pouches όχι απλώς μια νέα καταναλωτική τάση, αλλά ένα αναδυόμενο ζήτημα δημόσιας υγείας με σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Γεύσεις: Το Ισχυρότερο “Δόλωμα” για τη Νέα Γενιά

Οι γεύσεις αποτελούν έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς εμπορικής προώθησης των nicotine pouches, με σαφή στόχο την προσέλκυση νεαρών καταναλωτών.

Αναλύσεις διαφημιστικού υλικού από το SRITA δείχνουν ότι οι εταιρείες επενδύουν συστηματικά σε προϊόντα με έντονα γευστικά και αισθητικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν περισσότερο σε καραμέλες, αναψυκτικά ή lifestyle προϊόντα παρά σε προϊόντα νικοτίνης.

Οι διαθέσιμες γεύσεις καλύπτουν ένα τεράστιο φάσμα: από φρουτώδεις επιλογές όπως Cherry Punch, Watermelon και Frosted Apple, μέχρι γεύσεις που θυμίζουν ζαχαρωτά  όπως Bubble Gum, Gummy Bears και Cotton Candy.

Ιδιαίτερα δημοφιλείς παραμένουν οι εκδοχές μέντας και μινθόλης, με ονομασίες όπως Arctic Mint, Spearmint και Freeze, ενώ δεν λείπουν ούτε οι “premium” ή lifestyle εκδοχές με αναφορές σε κοκτέιλ και αλκοολούχα ποτά, όπως η σειρά “After Dark”.

Παράλληλα, οι εταιρείες δημιουργούν προϊόντα που συνδέονται με συγκεκριμένες κουλτούρες ή κοινότητες ενδιαφέροντος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα προϊόντα gaming αισθητικής της Buff 1UP με pixel-art συσκευασίες και συνθήματα “made by gamers for gamers”, αλλά και οι συνεργασίες με τον μηχανοκίνητο αθλητισμό, όπως η καμπάνια VELO–McLaren Formula 1.

Σημαντικό μέρος του branding βασίζεται επίσης στην έννοια της “έντασης” και της “ενέργειας”, με ονομασίες όπως Thunder, Boost, Rush ή Ultra Strong να προωθούν την εικόνα ενός πιο δυνατού και “ακραίου” προϊόντος νικοτίνης.

Συσκευασίες που θυμίζουν παιδικά γλυκά

Η έκθεση εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για το γεγονός ότι ορισμένα nicotine pouches κυκλοφορούν σε συσκευασίες που μοιάζουν με δημοφιλή παιδικά ζαχαρώδη προϊόντα. Τα έντονα χρώματα, τα γραφικά και οι ονομασίες δημιουργούν σοβαρό κίνδυνο σύγχυσης για μικρά παιδιά.

Δεδομένου ότι αρκετά από τα προϊόντα περιέχουν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις νικοτίνης, πιθανή κατάποσή τους από παιδιά μπορεί να αποδειχθεί ακόμη και θανατηφόρα, μετατρέποντας το ζήτημα από θέμα marketing σε ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.

Διαφήμιση: Η Ψυχολογία πίσω από το Μάρκετινγκ

Η ανάλυση της SRITA εντόπισε ένα σύνθετο πλέγμα διαφημιστικών στρατηγικών που αξιοποιούν ψυχολογικά, κοινωνικά και πολιτισμικά μηνύματα για να ενισχύσουν την απήχηση των nicotine pouches, ιδιαίτερα στις νεαρές ηλικίες.

Κεντρικό στοιχείο σε πολλές καμπάνιες είναι η ιδέα της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας, μέσα από συνθήματα όπως “Break Free” ή “Anytime, Anywhere”, τα οποία συνδέουν τη χρήση με την απόρριψη περιορισμών και κοινωνικών κανόνων.

Άλλες καμπάνιες επενδύουν στην ταυτότητα και την αυτοεικόνα, παρουσιάζοντας τα προϊόντα ως σύμβολα αυθεντικότητας, αυτοπεποίθησης και προσωπικού στιλ. Παράλληλα, η ένταξή τους σε lifestyle αφηγήματα –  διασκέδαση, παρέες, νυχτερινή ζωή, ταξίδια ή gaming – επιχειρεί να καταστήσει τα nicotine pouches μέρος της καθημερινής κουλτούρας των νέων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το στοιχείο της διακριτικότητας. Συνθήματα όπως “No Smoke, No Smell” ή “Simple & Discreet” προβάλλουν τα προϊόντα ως εύκολα στη χρήση ακόμη και σε κάτι που, σύμφωνα με τους ειδικούς, αυξάνει την ελκυστικότητά τους σε σχολικά και νεανικά περιβάλλοντα.

Οι καμπάνιες επεκτείνονται επίσης σε θεματικές όπως:

• η κοινωνικότητα και οι σχέσεις
• ο ρομαντισμός
• οι γιορτές και οι αργίες
• η LGBTQ+ εκπροσώπηση μέσω χορηγιών Pride events
• ο αθλητισμός και η εικόνα “υγιεινού” lifestyle
• η τεχνολογία και ο μοντερνισμός
• η διακοπή καπνίσματος ή η “λιγότερο βλαβερή” χρήση

Παράλληλα, πολλές εταιρείες χρησιμοποιούν αντιφατικά αλλά συναισθηματικά ισχυρά μηνύματα: τα ίδια προϊόντα παρουσιάζονται άλλοτε ως πηγή ενέργειας, απόδοσης και έντασης και άλλοτε ως μέσο χαλάρωσης και αποφόρτισης.

Σύμφωνα με την έκθεση, αυτή η “ελαστικότητα νοήματος” επιτρέπει στα nicotine pouches να προσαρμόζονται σε διαφορετικά κοινά και περιστάσεις, διευρύνοντας τη διείσδυσή τους ιδιαίτερα μεταξύ εφήβων και νεαρών ενηλίκων.

Ψηφιακό Μάρκετινγκ & Influencers: Η Νέα Διαφημιστική Μηχανή της Νικοτίνης

Παρότι οι παραδοσιακές διαφημίσεις καπνικών προϊόντων έχουν περιοριστεί ή απαγορευθεί σε τηλεόραση και ραδιόφωνο σε πολλές χώρες, τα nicotine pouches φαίνεται να αξιοποιούν ένα νέο και λιγότερο ελεγχόμενο πεδίο προβολής: τα ψηφιακά μέσα και τα κοινωνικά δίκτυα.

Σύμφωνα με την έκθεση, η βασική “μάχη”για την προώθηση των προϊόντων αυτών δίνεται πλέον online, μέσα από Instagram, TikTok, Facebook, YouTube, influencers και στοχευμένες καμπάνιες hashtag που απευθύνονται κυρίως σε νεαρές ηλικίες.

Social Media & Hashtag Culture

Οι μεγάλες καπνοβιομηχανίες έχουν δημιουργήσει ισχυρή ψηφιακή παρουσία για τα nicotine pouches, επενδύοντας σε λογαριασμούς με lifestyle αισθητική, νεανικό περιεχόμενο και συνεργασίες με influencers.

Η σειρά VELO της BAT εμφανίζει ιδιαίτερα έντονη δραστηριότητα διεθνώς:

• το VELO Pakistan συγκεντρώνει περισσότερους από 52.000 followers στο Instagram και πάνω από 331.000 στο Facebook
• το VELO Switzerland ξεπερνά τους 105.000 followers
• το VELO Ukraine αγγίζει τους 197.000
• το VELO Czechia έχει δημοσιεύσει εκατοντάδες promotional posts

Η έκθεση επισημαίνει επίσης τη στρατηγική χρήση δημοφιλών hashtags ώστε το περιεχόμενο να ενσωματώνεται οργανικά στη νεανική online κουλτούρα. Hashtags όπως #party, #outdoors, #skiing και #pride συνδέουν τα nicotine pouches με διασκέδαση, κοινωνικότητα, αθλητισμό και lifestyle εμπειρίες.

Παράλληλα, σημαντικό εργαλείο προβολής αποτελούν οι συνεργασίες με τη Formula 1, όπου χρησιμοποιούνται hashtags μεγάλων αγώνων όπως #BritishGP, #MiamiGP και #ImolaGP, ενισχύοντας την απήχηση σε νεανικά και διεθνή κοινά.

Influencer Marketing: Η “Ανθρώπινη” Διαφήμιση

Η έκθεση καταγράφει εκτεταμένη και συστηματική χρήση influencers για την προώθηση nicotine pouches σε πολλές χώρες.

Στις καμπάνιες συμμετέχουν celebrities, παρουσιαστές, τραγουδιστές, fashion bloggers, digital creators και lifestyle influencers με εκατομμύρια ακολούθους.

Ανάμεσα στις συνεργασίες που εντοπίστηκαν περιλαμβάνονται:

• γνωστοί entertainers και media personalities με κοινό άνω των 10 εκατομμυρίων followers
• μουσικοί και ηθοποιοί με πολυεκατομμυριακή απήχηση
• lifestyle creators
• niche influencers όπως ο “Dog Daddy”, που προώθησε προϊόντα ZYN σε κοινό άνω των 5 εκατομμυρίων ακολούθων

Σύμφωνα με την έκθεση, οι συνεργασίες αυτές παρουσιάζουν τα nicotine pouches όχι ως προϊόντα νικοτίνης, αλλά ως μέρος μιας μοντέρνας, δημιουργικής και κοινωνικά επιθυμητής ταυτότητας.

Το ζήτημα της “κρυφής” χορηγίας

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά τη μη επαρκή αποκάλυψη πληρωμένων συνεργασιών.

Η έρευνα διαπίστωσε ότι πολλοί εταιρικοί λογαριασμοί δεν επισημαίνουν ξεκάθαρα πότε ένα post αποτελεί διαφήμιση ή χορηγούμενο περιεχόμενο, παρά το γεγονός ότι αυτό απαιτείται από τους κανόνες των πλατφορμών και την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ενώ αρκετοί influencers δηλώνουν τις συνεργασίες στους προσωπικούς τους λογαριασμούς, οι επίσημοι εταιρικοί λογαριασμοί εμφανίζουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά διαφάνειας:

• VELO UK: 0% αποκάλυψη χορηγίας
• VELO Global: 0%,
• VELO Ukraine: 4%,
• VELO Pakistan: 5%.

Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με την έκθεση, αυξάνει την αποτελεσματικότητα της διαφήμισης, καθώς το περιεχόμενο εμφανίζεται ως “αυθεντικό” και όχι ως εμπορικό μήνυμα, καθιστώντας το ιδιαίτερα επιδραστικό στις νεότερες ηλικίες.

Χορηγίες, Events & Brand Activations

Η Formula 1 έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους διαφημιστικούς χώρους για τις εταιρείες nicotine pouches. Μέσω στρατηγικών συνεργασιών με κορυφαίες ομάδες, οι καπνοβιομηχανίες αποκτούν πρόσβαση σε ένα τεράστιο και ολοένα νεότερο κοινό, αξιοποιώντας το prestige, την ταχύτητα και το lifestyle του μηχανοκίνητου αθλητισμού.

Τα κρίσιμα δεδομένα:

► PMI και BAT εκτιμάται ότι δαπάνησαν συνολικά περίπου US$40 εκατ. σε χορηγίες F1 μόνο το 2022

► Η συνεργασία BAT/VELO με τη McLaren (2019) έφερε εκτεταμένο branding VELO σε μονοθέσια, στολές και επίσημο υλικό της ομάδας
► Σε χώρες με περιορισμούς προβολής καπνικών brands, χρησιμοποιούνται εναλλακτικά συνθήματα όπως “A Better Tomorrow” και “Accelerating Transformation”

► Η PMI ανακοίνωσε νέα διευρυμένη συνεργασία Ferrari–ZYN το τελευταίο τρίμηνο του 2025

► Κυκλοφόρησαν ειδικές συλλεκτικές εκδόσεις VELO εμπνευσμένες από τη McLaren, όπως οι “Polar Mint” και “VELO Pursuit”

► Η τηλεθέαση της Formula 1 στις ηλικίες 12-17 ετών στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 49% την περίοδο 2021-2022

► Τον Μάρτιο του 2026 περισσότερες από 160 οργανώσεις δημόσιας υγείας κάλεσαν τη Formula 1 να τερματίσει κάθε συνεργασία με καπνοβιομηχανίες.
► Πάνω από 4 εκατ. παιδιά ηλικίας 8-12 ετών σε ΕΕ και ΗΠΑ εκτίθενται σε branding nicotine pouches μέσω της F1

2. Festivals, Pride Events & Free Sampling

Πέρα από τη Formula 1, οι εταιρείες nicotine pouches επεκτείνουν επιθετικά την παρουσία τους σε φεστιβάλ, μουσικά events, nightlife activations και διοργανώσεις lifestyle χαρακτήρα, με ιδιαίτερη στόχευση νεανικών και κοινωνικά ενεργών κοινοτήτων.

Ενδεικτικές πρακτικές marketing:

• Χορηγίες VELO σε Vienna Pride, Queer Festival Austria και Birmingham Pride
• Συμμετοχή της Nordic Spirit στο Birmingham Pride Festival
• Συνεργασία VELO με το World Series of Poker στο Λας Βέγκας
• Διανομή δωρεάν δειγμάτων σε συναυλίες, beach events, γαστρονομικά festivals και διαγωνισμούς beer pong
• Προωθητικές ενέργειες με “brand ambassadors” και mobile vans με έντονη lifestyle αισθητική
• Καμπάνιες social media υψηλής απήχησης, όπως το Valentine’s activation της VELO Indonesia με celebrity influencer άνω των 10 εκατ. followers

Κρίσιμο Συμπέρασμα

Οι χορηγίες και οι experiential καμπάνιες επιτρέπουν στις εταιρείες να παρακάμπτουν τους παραδοσιακούς περιορισμούς διαφήμισης καπνικών προϊόντων, συνδέοντας τα nicotine pouches με εικόνες ψυχαγωγίας, αθλητισμού, inclusivity και σύγχρονου lifestyle, ιδιαίτερα ελκυστικές για νεότερες ηλικίες.

Dual Marketing – Η Στρατηγική της “Διπλής Χρήσης”

Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πρακτικές της βιομηχανίας είναι το λεγόμενο dual ή co-marketing: η παράλληλη προώθηση τσιγάρων και nicotine pouches από τις ίδιες εταιρείες, με στόχο τη διατήρηση της κατανάλωσης νικοτίνης σε πολλαπλές μορφές.

Αντί να ενθαρρύνεται η πλήρης διακοπή, οι καταναλωτές ωθούνται στη συμπληρωματική χρήση διαφορετικών προϊόντων όπως για παράδειγμα τσιγάρα σε ορισμένες περιστάσεις και nicotine pouches σε χώρους όπου το κάπνισμα δεν επιτρέπεται.

Παραδείγματα Συνδυαστικού Marketing:

• PMI/Altria: κοινές καμπάνιες Marlboro και on! nicotine pouches με μηνύματα όπως “Use your Marlboro login to explore a satisfying alternative”.

• Altria: παράλληλη προώθηση Skoal smokeless tobacco και on! pouches.
• BAT: κοινές καμπάνιες Camel και VELO.

• Διαφημιστικά φυλλάδια που προωθούν ταυτόχρονα Marlboro + on! ή Camel + VELO.

Δημόσια Υγεία – Ο Μεγάλος Προβληματισμός

Ειδικοί δημόσιας υγείας προειδοποιούν ότι το co-marketing ενισχύει τη διπλή ή πολλαπλή χρήση προϊόντων νικοτίνης, αντί να συμβάλλει στη διακοπή καπνίσματος.

Μηνύματα όπως “Designed with smokers in mind” και “Use nicotine pouches as substitute” παρουσιάζονται χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση ως αποτελεσματικές μέθοδοι διακοπής καπνίσματος.

Το Κρίσιμο Ζήτημα

Η στρατηγική dual marketing θεωρείται από πολλούς ειδικούς μηχανισμός διατήρησης της εξάρτησης από τη νικοτίνη, επεκτείνοντας τη διάρκεια και τη συχνότητα χρήσης αντί να οδηγεί σε πραγματική απεξάρτηση.

Οι Υγειονομικές Επιπτώσεις που Ανησυχούν τους Ειδικούς

Παρά την εικόνα “καθαρότερης” ή “ακίνδυνης” εναλλακτικής που συχνά συνοδεύει τα nicotine pouches, η έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία παραμένουν σοβαροί, ιδιαίτερα για τους νέους.

Ισχυρός εθισμός και καρδιαγγειακές επιπτώσεις

Η νικοτίνη εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο εθιστικές ψυχοδραστικές ουσίες. Η συστηματική χρήση συνδέεται με αυξημένη αρτηριακή πίεση, ταχυκαρδία και μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η απουσία καπνού δεν σημαίνει απουσία βλάβης. Η εξάρτηση παραμένει ισχυρή και σε αρκετές περιπτώσεις ενισχύεται από τις υψηλές συγκεντρώσεις νικοτίνης που περιέχουν ορισμένα σακουλάκια.

Η ιδιαίτερη ευαλωτότητα των εφήβων

Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις της νικοτίνης στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο των εφήβων.

Μελέτες δείχνουν ότι η έκθεση στη νικοτίνη σε νεαρή ηλικία μπορεί να επηρεάσει μηχανισμούς μνήμης, συγκέντρωσης και ελέγχου παρορμήσεων, ενώ αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα μακροχρόνιας εξάρτησης.

Παράλληλα, οι ειδικοί προειδοποιούν για το λεγόμενο “gateway effect”: η πρώιμη χρήση nicotine pouches μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη προς μελλοντική χρήση τσιγάρων ή άλλων προϊόντων νικοτίνης.

Διπλή χρήση και νέα μοτίβα εξάρτησης

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά τη διπλή ή πολλαπλή χρήση προϊόντων νικοτίνης.

Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάζονται στην έκθεση, περίπου το 75% των νεαρών χρηστών nicotine pouches χρησιμοποιούν παράλληλα και άλλα προϊόντα καπνού ή νικοτίνης, όπως ηλεκτρονικά τσιγάρα ή συμβατικά τσιγάρα.

Αυτό σημαίνει ότι τα pouches δεν αντικαθιστούν απαραίτητα άλλες μορφές κατανάλωσης νικοτίνης, αλλά συχνά προστίθενται σε αυτές, ενισχύοντας συνολικά την εξάρτηση.

Ο κίνδυνος για μικρά παιδιά

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η μορφή συσκευασίας πολλών προϊόντων.

Χρωματιστά κουτιά, γεύσεις που θυμίζουν καραμέλες ή φρούτα και μικρές σακούλες υψηλής περιεκτικότητας σε νικοτίνη δημιουργούν σοβαρό κίνδυνο τυχαίας κατάποσης από παιδιά.

Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι ακόμη και μικρές ποσότητες νικοτίνης μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες ή και θανατηφόρες για μικρά παιδιά.

Το πρόβλημα της “ψευδαίσθησης ασφάλειας”

Ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με την έκθεση, είναι η αντίληψη ότι τα nicotine pouches είναι “ασφαλή” επειδή είναι “tobacco-free”.

Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι ο όρος αυτός αφορά μόνο την απουσία φύλλου καπνού και όχι την απουσία κινδύνου. Αρκετά προϊόντα εξακολουθούν να περιέχουν ίχνη τοξικών ουσιών, όπως νιτροζαμίνες και αλδεΰδες, που μπορούν να εισαχθούν κατά τη διαδικασία παραγωγής της νικοτίνης.

Την ίδια στιγμή, η εμφάνιση συνθετικών μορφών νικοτίνης και αναλόγων νικοτίνης δημιουργεί ένα ακόμη πιο αβέβαιο πεδίο, καθώς οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.

Η συνολική εικόνα που περιγράφει ο ΠΟΥ είναι σαφής: τα nicotine pouches δεν αποτελούν ένα “ουδέτερο” προϊόν, αλλά μια ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά εθισμού, με σοβαρά ερωτήματα για τη δημόσια υγεία, τη ρύθμιση και την προστασία των νέων.

Μελέτες Περίπτωσης: Πώς η Βιομηχανία Χτίζει μια Παγκόσμια Αγορά Νικοτίνης

VELO στο Πακιστάν: Όταν το τοπικό marketing γίνεται παγκόσμιο

Η περίπτωση της VELO στο Πακιστάν αποτυπώνει με σαφήνεια πώς οι ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν στις καμπάνιες προϊόντων νικοτίνης να ξεπερνούν σύνορα, ρυθμίσεις και εθνικούς περιορισμούς.

Οι λογαριασμοί της VELO σε Instagram και Facebook – με δεκάδες χιλιάδες ακολούθους – αξιοποιούν influencers νεανικής αισθητικής, αγγλόφωνο περιεχόμενο και lifestyle branding που μπορεί να προβληθεί σχεδόν οπουδήποτε στον κόσμο. Παρότι η εταιρεία υποστηρίζει ότι δεν στοχεύει ανηλίκους, ειδικές εκστρατείες όπως η καμπάνια του Αγίου Βαλεντίνου το 2021, με συμμετοχή celebrity influencer άνω των 10 εκατομμυρίων followers, συγκέντρωσαν εκατοντάδες χιλιάδες αλληλεπιδράσεις.

Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει ένα κρίσιμο πρόβλημα για τις ρυθμιστικές αρχές: ακόμη κι όταν μια διαφημιστική καμπάνια σχεδιάζεται για τοπική αγορά, η πραγματική της εμβέλεια είναι πλέον διεθνής, ιδιαίτερα όταν λειτουργεί μέσα από αλγόριθμους κοινωνικών δικτύων που δεν γνωρίζουν εθνικά όρια.

ZYN στις ΗΠΑ: Η εκρηκτική άνοδος μιας νέας αγοράς νικοτίνης

Η ανάπτυξη της ZYN στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ταχύτητας με την οποία τα nicotine pouches μετατρέπονται σε μαζικό καταναλωτικό προϊόν.

Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία, η παρουσία της εταιρείας εκτοξεύθηκε από περίπου 9.000 σημεία πώλησης το 2017 σε περισσότερα από 150.000 καταστήματα το 2024. Οι πωλήσεις ακολούθησαν ακόμη πιο εντυπωσιακή πορεία: από 13 εκατομμύρια συσκευασίες το 2018 σε σχεδόν 800 εκατομμύρια ετησίως το 2025.

Η έκθεση επισημαίνει ότι αυτή η εμπορική έκρηξη συνέβη σε μια αγορά όπου οι μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας παρέμεναν συχνά ανεπαρκείς ή αποσπασματικοί. Για ειδικούς δημόσιας υγείας, η ταχύτητα εξάπλωσης της αγοράς δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα των ρυθμιστικών αρχών να παρακολουθήσουν εγκαίρως ένα προϊόν που εξελίσσεται πολύ ταχύτερα από τη νομοθεσία.

Gaming και νικοτίνη: Η στρατηγική στόχευσης της Generation Z

Ακόμη πιο ανησυχητική θεωρείται η σύνδεση των nicotine pouches με τη νεανική κουλτούρα του gaming.

Η μάρκα “Buff 1UP”, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί ανοιχτά αισθητική εμπνευσμένη από videogames, pixel graphics και συνθήματα όπως “Made by Gamers for Gamers”, επιχειρώντας να συνδέσει τη χρήση νικοτίνης με την ψηφιακή ψυχαγωγία και τη διαδικτυακή κοινότητα των gamers.

Το προωθητικό υλικό μιλά για προϊόν “ιδανικό για να νικήσεις το επόμενο boss” ή για βραδινή διασκέδαση, υιοθετώντας πλήρως τη γλώσσα και την κουλτούρα της Generation Z.

Για τους ερευνητές δημόσιας υγείας, τέτοιες στρατηγικές θεωρούνται ιδιαίτερα προβληματικές, καθώς αξιοποιούν περιβάλλοντα με υψηλή συγκέντρωση νεαρών χρηστών και θολώνουν τα όρια ανάμεσα σε lifestyle περιεχόμενο, ψυχαγωγία και εμπορική προώθηση νικοτίνης.

Ρυθμιστικό κενό και αγορά σε ταχεία επέκταση

Η έκθεση επισημαίνει ότι τα nicotine pouches εμφανίστηκαν σε μια περίοδο κατά την οποία τα περισσότερα διεθνή και εθνικά πλαίσια ελέγχου καπνού είχαν ήδη διαμορφωθεί. Ως αποτέλεσμα, πολλά από τα νέα αυτά προϊόντα παραμένουν εκτός σαφούς ρυθμιστικής εποπτείας, δημιουργώντας ένα “γκρίζο πεδίο” που αξιοποιεί συστηματικά η βιομηχανία νικοτίνης.

Σε αρκετές χώρες, τα nicotine pouches δεν ταξινομούνται ούτε ως προϊόντα καπνού ούτε ως φαρμακευτικά προϊόντα, γεγονός που επιτρέπει την εμπορική τους διάθεση με περιορισμένους κανόνες για διαφήμιση, συσκευασία, γεύσεις ή πρόσβαση ανηλίκων.

Το παγκόσμιο ρυθμιστικό τοπίο

Μέχρι το τέλος του 2024, η διεθνής εικόνα παρέμενε εξαιρετικά κατακερματισμένη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης:

• 16 χώρες είχαν προχωρήσει σε απαγόρευση πωλήσεων nicotine pouches, εκ των οποίων 12 εφάρμοζαν πλήρη απαγόρευση που κάλυπτε παραγωγή, εισαγωγή, διανομή και εμπορία
• 32 χώρες είχαν επιλέξει ρυθμιστικό πλαίσιο χωρίς καθολική απαγόρευση
• 5 χώρες είχαν υιοθετήσει περιορισμούς στις γεύσεις
• 26 χώρες είχαν θεσπίσει απαγόρευση πώλησης σε ανηλίκους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024 καμία χώρα δεν είχε επιβάλει υποχρεωτική απλή συσκευασία (plain packaging) ειδικά για nicotine pouches. Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει το 2025, όταν η Δανία και η Φιλανδία έγιναν οι πρώτες χώρες που προχώρησαν σε τέτοια μέτρα.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με την έκθεση, ένα ρυθμιστικό περιβάλλον που εξακολουθεί να κινείται πιο αργά από την ανάπτυξη της αγοράς.

Η ευρωπαϊκή αγορά και οι ιδιαιτερότητές της

Η Ευρωπαική Ένωση αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερα σύνθετη κατάσταση, καθώς η ανάπτυξη των nicotine pouches συνδέθηκε άμεσα με προηγούμενες πολιτικές περιορισμού προϊόντων καπνού.

Καθοριστικό σημείο υπήρξε η Οδηγία για τα Προϊόντα Καπνού (TPD 2014), η οποία απαγόρευσε το snus στις περισσότερες χώρες της ΕΕ με εξαίρεση τη Σουηδία. Σύμφωνα με την έκθεση, το κενό αυτό συνέβαλε στη ραγδαία ανάπτυξη των nicotine pouches ως εναλλακτικού προϊόντος νικοτίνης.

Μέχρι το 2022, περισσότερες από 138 διαφορετικές μάρκες nicotine pouches κυκλοφορούσαν ήδη στην ευρωπαϊκή αγορά, γεγονός που αποτυπώνει την ταχύτητα εξάπλωσης του κλάδου.

Οι σημαντικότερες αγορές εκτός ΗΠΑ εντοπίζονται στη Γερμανία, στη Πολωνία, τη Σουηδία και ευρύτερα στις σκανδιναβικές χώρες, όπου υπάρχει μακρά πολιτισμική παράδοση χρήσης προϊόντων νικοτίνης χωρίς καύση. Η Σουηδία παραμένει η μεγαλύτερη αγορά ανά κάτοικο στην Ευρώπη, με πωλήσεις που ξεπέρασαν το 1 δισεκατομμύριο μονάδες ήδη από το 2021.

Παράλληλα, η ΕΕ έχει επιχειρήσει να περιορίσει το επιθετικό ψηφιακό μάρκετινγκ μέσω κανόνων διαφάνειας για influencers και εμπορικές συνεργασίες. Ωστόσο, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή αυτών των κανόνων παραμένει συχνά αποσπασματική και ανεπαρκής.

Οι στρατηγικές αποφυγής ρύθμισης

Η έκθεση περιγράφει ένα διαρκές “παιχνίδι προσαρμογής” ανάμεσα στη βιομηχανία νικοτίνης και τις ρυθμιστικές αρχές.  Καθώς οι κυβερνήσεις αυστηροποιούν το πλαίσιο, οι εταιρείες αναπτύσσουν νέες πρακτικές για να διατηρούν εμπορικά πλεονεκτήματα και να παρακάμπτουν περιορισμούς.

Μεταξύ των βασικών τακτικών που καταγράφονται:

• η χρήση συνθετικής νικοτίνης ώστε να αποφεύγονται ρυθμίσεις που αφορούν αποκλειστικά προϊόντα καπνού
• η χρήση “concept names” που αποκρύπτουν τη γευστική φύση των προϊόντων
• η προώθηση πρόσθετων αρωμάτων μετά την αγορά μέσω εξωτερικών ιστοσελίδων
• η αντικατάσταση δωρεάν δειγμάτων με μεγάλες εκπτώσεις και προσφορές
• η εντατική αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων και influencers που υπερβαίνουν εθνικά σύνορα διαφήμισης
• οι ισχυρές πιέσεις lobbying για ηπιότερη ρύθμιση

Η έκθεση προειδοποιεί ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν μετατραπεί σε βασικό εργαλείο εμπορικής διείσδυσης, ιδιαίτερα προς νεανικά κοινά, καθιστώντας πολύ δυσκολότερη την επιβολή εθνικών περιορισμών.

Οι συστάσεις του ΠΟΥ: Προς ένα αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει ένα εκτεταμένο πλαίσιο δράσης που απευθύνεται σε κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές, πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων και οργανώσεις δημόσιας υγείας.

Η βασική θέση της έκθεσης είναι σαφής: τα nicotine pouches πρέπει να αντιμετωπιστούν με την ίδια αυστηρότητα που εφαρμόζεται ήδη σε άλλα προϊόντα νικοτίνης και καπνού.

Χώρες που έχουν επιλέξει απαγόρευση

Για τις χώρες που έχουν ήδη απαγορεύσει τα nicotine pouches, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ζητά:

• εντατική επιτήρηση της αγορά
• μηχανισμούς παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο
• πλήρη απαγόρευση διαφήμισης και χορηγιών
• αυστηρή εφαρμογή των μέτρων χωρίς παρεμβάσεις της βιομηχανίας

Χώρες που επιτρέπουν την εμπορία

Για τις αγορές όπου τα προϊόντα παραμένουν νόμιμα, η έκθεση προτείνει ένα ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο ρύθμισης.

Μεταξύ άλλων εισηγείται:

• καθολική εφαρμογή κανόνων σε όλα τα nicotine pouches, ανεξάρτητα από την προέλευση της νικοτίνης
• πλήρη απαγόρευση γεύσεων και flavour add-ons
• απαγόρευση κάθε μορφής διαφήμισης, συμπεριλαμβανομένων influencers και ψηφιακών καμπανιών
• περιορισμούς σε διαφημιστικά μηνύματα τύπου “use anywhere”
• απαγόρευση χρήσης νεανικών προτύπων και μοντέλων στις καμπάνιες
• απαγόρευση ισχυρισμών περί “ασφαλέστερου” ή “καθαρότερου” προϊόντος
• αυστηρούς μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας
• περιορισμούς ή απαγόρευση online πωλήσεων
• υποχρεωτικές προειδοποιήσεις υγείας
• εφαρμογή plain packaging
• ανώτατα όρια περιεκτικότητας νικοτίνης
• υψηλή φορολόγηση
• συνεχή επιτήρηση των προτύπων χρήσης

Η ανησυχία για τους ανηλίκους

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρήση nicotine pouches από νέους και εφήβους.

Ήδη από την έκθεση του 2023, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για τη ρύθμιση προϊόντων καπνού, είχε ζητήσει:

• ενίσχυση της επιτήρησης χρήσης μεταξύ ανηλίκων
• ενημερωτικές καμπάνιες για τον εθισμό και την τοξικότητα της νικοτίνης
• περιορισμό της διαφήμισης
• αυστηρό έλεγχο πρόσβασης νέων
• προστασία των πολιτικών δημόσιας υγείας από επιρροή εταιρικών συμφερόντων

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι χωρίς έγκαιρη παρέμβαση, τα nicotine pouches κινδυνεύουν να δημιουργήσουν μια νέα γενιά εξαρτημένων χρηστών νικοτίνης, αυτή τη φορά μέσα από προϊόντα που παρουσιάζονται ως “καθαρά”, “σύγχρονα” ή “λιγότερο επιβλαβή”.

Μια νέα μάχη δημόσιας υγείας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη

Η έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: η εξάπλωση των nicotine pouches δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία μεταβολή στις καταναλωτικές συνήθειες, αλλά μια ταχέως αναδυόμενη πρόκληση δημόσιας υγείας με πιθανές επιπτώσεις για μια ολόκληρη νέα γενιά χρηστών νικοτίνης.

Πίσω από τη δυναμική ανάπτυξη της αγοράς, ο ΠΟΥ διακρίνει μια ευρύτερη στρατηγική αναδιάρθρωσης της καπνοβιομηχανίας. Καθώς η κατανάλωση παραδοσιακών τσιγάρων μειώνεται σε πολλές χώρες, οι μεγάλες πολυεθνικές επενδύουν επιθετικά σε νέα προϊόντα νικοτίνης που κινούνται ταχύτερα από τη νομοθεσία, αξιοποιούν τα κενά ρύθμισης και διεισδύουν σε νεανικά κοινά μέσω social media, influencers και lifestyle marketing.

Η γλώσσα της “καινοτομίας”, της “μείωσης βλάβης” και της “σύγχρονης εναλλακτικής” συνθέτει ένα νέο αφήγημα για τη βιομηχανία. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς δημόσιας υγείας, η επιστημονική εικόνα παραμένει πολύ πιο σύνθετη και πολύ λιγότερο αθώα.

Η μεγάλη ανησυχία δεν αφορά μόνο το ίδιο το προϊόν, αλλά το οικοσύστημα που δημιουργείται γύρω του: η κανονικοποίηση της νικοτίνης σε νεαρές ηλικίες, η ψηφιακή στόχευση ανηλίκων, η αισθητική που θυμίζει προϊόντα ψυχαγωγίας ή καραμέλες και η διαρκής παραγωγή νέων μορφών εξάρτησης σε ένα περιβάλλον ανεπαρκούς εποπτείας.

Γι’ αυτό το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι βαθιά πολιτικό: η αντιμετώπιση των nicotine pouches δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της αγοράς ή στην αυτορρύθμιση της βιομηχανίας. Απαιτείται συντονισμένη διεθνής παρέμβαση, επικαιροποίηση των ρυθμιστικών πλαισίων και πολιτικές που θα προλάβουν τη δημιουργία μιας νέας γενιάς εξαρτημένων χρηστών πριν η κατάσταση παγιωθεί.

Η ιστορία της δημόσιας υγείας επαναλαμβάνει κάτι κρίσιμο: όταν η ρύθμιση καθυστερεί περισσότερο από την εμπορική εξάπλωση ενός εθιστικού προϊόντος, το κοινωνικό και υγειονομικό κόστος συνήθως πληρώνεται για δεκαετίες.

Το άρθρο βασίστηκε σε τεκμήρια από: World Health Organization, Framework Convention on Tobacco Control, Philip Morris International, British American Tobacco, Euromonitor, US CDC, UK Smoking Toolkit Studies, US National Youth Tobacco Survey, Tobacco Epidemic Evaluation Network Study, Interdirect.com