Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες κατοικεί και δραστηριοποιείται σε αγροτικές περιοχές, διαδραματίζοντας ουσιαστικό ρόλο όχι μόνο στην αγροτική παραγωγή αλλά και στην κοινωνική συνοχή, την τοπική οικονομία και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς

Ωστόσο, παρά την καθοριστική παρουσία τους, οι γυναίκες της υπαίθρου συχνά παραμένουν αόρατες στον δημόσιο διάλογο και τα επίσημα στοιχεία. Υποεκπροσωπούνται στις δομές λήψης αποφάσεων, αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία και υποστηρικτικές πολιτικές, ενώ οι ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης και καινοτομίας παραμένουν περιορισμένες.

Γυναίκες & αγροτικός τομέας στην ΕΕ – Κύρια στοιχεία

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία (Eurostat, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COPA-COGECA) η εικόνα για τις γυναίκες και την δραστηριότητα τους στον αγροτικό τομέα αποκαλύπτει ότι:

🔹 Μόλις 1 στις 3 αγροτικές εκμεταλλεύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση διευθύνεται από γυναίκα, αποτυπώνοντας τη χαμηλή εκπροσώπηση των γυναικών στον πυρήνα της αγροτικής παραγωγής.

🔹 Οι γυναίκες διαχειρίζονται κυρίως μικρότερες καλλιέργειες, με περιορισμένο κύκλο εργασιών και σημαντικά χαμηλότερα εισοδήματα σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους.

🔹 Είναι πιο παρούσες σε τομείς όπως η οικογενειακή γεωργία, οι παραδοσιακές καλλιέργειες και ο αγροτουρισμός, συμβάλλοντας δυναμικά στη διατήρηση της τοπικής κληρονομιάς και των αγροτικών κοινοτήτων.

🔹 Αντιμετωπίζουν εμπόδια πρόσβασης σε γη, χρηματοδοτικά εργαλεία και τεχνική υποστήριξη, γεγονός που περιορίζει τις αναπτυξιακές τους δυνατότητες.

🔹 Η συμμετοχή των γυναικών στα διοικητικά όργανα αγροτικών συνεταιρισμών και οργανώσεων παραγωγών παραμένει χαμηλή, κάτω από 15%,  υποδεικνύοντας την ανάγκη ενίσχυσης της παρουσίας τους στη λήψη αποφάσεων.

Νέες δυνατότητες και πολιτικές ενίσχυσης

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει όλο και περισσότερο τη σημασία της ισότητας των φύλων στις αγροτικές πολιτικές. Μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) 2023–2027 και εθνικών σχεδίων δράσης, επιχειρείται η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στη χάραξη και εφαρμογή πολιτικών υπαίθρου.

• Πρωτοβουλίες που ξεχωρίζουν ως προς αυτή την κατεύθυνση είναι:
• Προγράμματα στήριξης γυναικείας επιχειρηματικότητας στην ύπαιθρο
• Ενίσχυση των γυναικείων συνεταιρισμών και της καινοτομίας στον αγροδιατροφικό τομέα
• Κίνητρα για νεαρές γυναίκες αγρότισσες να εγκατασταθούν σε αγροτικές περιοχές
• Υποστήριξη ψηφιακού μετασχηματισμού και πρόσβασης σε κατάρτιση

Προκλήσεις που παραμένουν και ζητούν ανάληψη πρωτοβουλίας

Παρά τις θετικές εξελίξεις, αρκετά εμπόδια συνεχίζουν να δημιουργούν προσκόμματα ως προς την πλήρη συμμετοχή των γυναικών στις αγροτικές οικονομίες:

• Χαμηλότερα εισοδήματα και αμοιβές
• Έλλειψη κοινωνικών υποδομών (π.χ. παιδική μέριμνα, υγεία)
• Περιορισμένη παρουσία σε θέσεις ευθύνης και ηγεσίας
• Ανισότητες στην πρόσβαση σε γη, πίστωση και πληροφόρηση

Η σημασία της ορατότητας

Η ενίσχυση του ρόλου των γυναικών της υπαίθρου δεν αποτελεί απλώς θέμα ισότητας, αλλά κρίσιμο πυλώνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών.

Ως εκ τούτου η προώθηση πολιτικών με έμφασή στις τοπικές ανάγκες, την εκπαίδευση και την ενεργό συμμετοχή των γυναικών, είναι απαραίτητη για να μεταβούν οι κοινότητες αυτές σε ένα πιο δίκαιο και ανθεκτικό μέλλον.