Οι Ελληνίδες αγρότισσες διακρίνονται ως πυλώνας του πρωτογενούς τομέα αλλά και ζωτικό κεφάλαιο για τη διατήρηση της κοινωνική ισορροπία της υπαίθρου. Αλλάζοντας δυναμικά το ρόλο τους, απομακρύνονται από το παραδοσιακό πρότυπο του «βοηθητικού μέλους», αναλαμβάνοντας αναλαμβάνοντας πιο ενεργά καθήκοντα στη λήψη αποφάσεων και την ολοκληρωμένη διαχείριση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Οι γυναίκες της υπαίθρου αποτελούν σημαντική κινητήριο δύναμη καθώς:

• Συμμετέχουν σε αγροτικούς συνεταιρισμούς και ομάδες παραγωγών
• Ενισχύουν τη βιώσιμη και βιολογική καλλιέργεια
• Δημιουργούν τοπικά brands και επιχειρήσεις μεταποίησης
• Παράγουν παραδοσιακά προϊόντα με εξαγωγική δυναμική

Με αφορμή της Διεθνή Ημέρας Αγρότισσας ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, υπογράμμισε σε δήλωσή του

«Η Ελληνίδα αγρότισσα αποτελεί θεμέλιο του πρωτογενούς τομέα και παράδειγμα δύναμης, αντοχής και προσφοράς. Με επιμονή και αξιοπρέπεια δίνει καθημερινά τον δικό της αγώνα, συχνά κάτω από δύσκολες συνθήκες, προσφέροντας στην κοινωνία και στην εθνική οικονομία περισσότερα απ’ όσα της αναγνωρίζονται.

Ως Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εργαζόμαστε για να στηρίξουμε έμπρακτα τις γυναίκες της υπαίθρου με πολιτικές ενίσχυσης της γυναικείας επιχειρηματικότητας, προγράμματα κατάρτισης και πρόσβασης στη νέα τεχνολογία, καθώς και με ευκαιρίες ένταξης νέων αγροτισσών στην παραγωγή.

Η ενδυνάμωση της Ελληνίδας αγρότισσας είναι προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αναγέννηση της υπαίθρου.

Τιμούμε σήμερα όλες τις γυναίκες της μάνας γης, τις αθόρυβες πρωταγωνίστριες της αγροτικής μας ζωής, που με τη δουλειά και το ήθος τους κρατούν όρθια την Ελλάδα της παραγωγής».

Βασικά στοιχεία και χαρακτηριστικά

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων:

• Περισσότερες από 106.000 γυναίκες απασχολούνται ενεργά στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα.
• Περίπου το 25% των αγροτικών εκμεταλλεύσεων έχει γυναίκα ως επικεφαλής.
• Οι περισσότερες αγρότισσες δραστηριοποιούνται σε μικρομεσαίες οικογενειακές μονάδες, ενώ σημαντικό ποσοστό συμμετέχει σε αγροτικούς συνεταιρισμούς και γυναικείες ΚΟΙΝΣΕΠ.
• Σε αντίθεση με άλλα κράτη – μέλη της Ε.Ε., ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό Ελληνίδων αγροτισσών είναι ιδιοκτήτριες αγροτικής γης
• Οι Ελληνίδες αγρότισσες διαθέτουν ικανοποιητικό επίπεδο μόρφωσης και υψηλό ποσοστό σε χειρισμό υπολογιστή, που διευκολύνουν την πρόσβαση σε ενημέρωση, επιμορφωτικά προγράμματα και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για τη διαχείριση της αγροτικής εκμετάλλευσης
• Οι γυναίκες της υπαίθρου διακρίνονται για την δυναμική δραστηριότητα τους σε τομείς όπως ο αγροτουρισμός και η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και την κοινωνική ανάπτυξη και αποκτώντας παράλληλα επαγγελματική και οικονομική αυτονομία

Κομβικοί τομείς δραστηριότητας των Ελληνίδων αγροτισσών αποτελούν:

• Παραδοσιακές καλλιέργειες (ελαιόλαδο, αμπελοκαλλιέργεια, κτηνοτροφία)
• Βιολογικά προϊόντα και μικρές μονάδες μεταποίησης
• Αγροτουρισμός και παραγωγή τοπικών/ΠΟΠ προϊόντων
• Παραδοσιακά τρόφιμα και χειροτεχνήματα με εξαγωγική προοπτική

Προκλήσεις και Προοπτικές για τις Ελληνίδες της υπαίθρου

Παρά την κομβική τους παρουσία στον πρωτογενή τομέα, οι γυναίκες της υπαίθρου συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σύνθετες και διαχρονικές προκλήσεις:

• Περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία και επιδοτήσεις, που συχνά απαιτούν τεχνική υποστήριξη ή προϋποθέσεις που δεν είναι εύκολα προσβάσιμες για μικρές μονάδες
• Ελλιπής πρόσβαση σε εξειδικευμένη εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, η οποία είναι κρίσιμη για την καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό
• Ανισότητες στη γη και την κληρονομικότητα, με περιορισμένη ιδιοκτησία σε γυναικεία χέρια, κάτι που δυσχεραίνει την ανάπτυξη αυτόνομων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών
• Χαμηλή εκπροσώπηση σε συλλογικά όργανα και θέσεις λήψης αποφάσεων, τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και σε συνεταιρισμούς και αγροτικές ενώσεις
• Αόρατη εργασία, καθώς μεγάλο μέρος της συνεισφοράς τους (ιδίως σε οικογενειακές μονάδες) παραμένει μη καταγεγραμμένο, άτυπο και χωρίς ασφαλιστική κάλυψη

Την ίδια στιγμή, παρατηρούνται εξελίξεις που διαμορφώνουν μια ενθαρρυντική προοπτική για το μέλλον:

• Αυξημένη συμμετοχή των γυναικών σε προγράμματα που παρέχουν ενισχύσεις για νεοεισερχόμενους και καινοτόμες δράσεις
• Ενίσχυση του γυναικείου συνεταιριστικού κινήματος, με σύγχρονες δομές που συνδυάζουν την τοπική παραγωγή με τη μεταποίηση και την εξωστρέφεια
• Επιστροφή νεότερων γυναικών στην ύπαιθρο, με στόχο τη δημιουργία βιώσιμων, μικρών μονάδων κυρίως σε βιολογικά προϊόντα και αγροτουρισμό
• Πολιτικές προώθησης της ισότητας των φύλων στον αγροτικό τομέα, όπως προβλέπονται στο Εθνικό Σχέδιο για την Αγροτική Ανάπτυξη και σε δράσεις του Εθνικού Μηχανισμού Ισότητας

Παρά το δύσκολο δρόμο, η ενίσχυση των αγροτισσών – με την προώθηση της φωνής τους και τη στήριξη με στοχευμένες παρεμβάσεις – αποτελεί τον πυλώνα για τη δημιουργία μιας ανθεκτικής και πιο ανοιχτής στην ισότητα υπαίθρου, αναμορφώνοντας την εικόνα της.