Το 2026, η νεολαία δεν είναι απλώς ο “μελλοντικός πελάτης” ή ο “μελλοντικός εργαζόμενος”. Είναι ο “πρωταγωνιστής“ του παρόντος που επιβάλλει μια νέα ατζέντα αξιών, επαναπροσδιορίζοντας την έννοια της επιτυχίας και της κοινωνικής ευθύνης.

Η νέα έκθεση του World Economic Forum “Youth Pulse 2026″ καταγράφει τις αντιλήψεις, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες της νέας γενιάς σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Σε έναν κόσμο που μετασχηματίζεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη και την Κλιματική Κρίση, οι νέοι στέλνουν ένα ηχηρό μήνυμα στους ηγέτες και τις επιχειρήσεις.

Τα ευρήματα της έκθεσης προκύπτουν από δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από σχεδόν 4.600 νέους ηλικίας 18 – 30 ετών σε 144 χώρες, προσφέροντας μια αντιπροσωπευτική εικόνα των στάσεων και των προσδοκιών της νέας γενιάς σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ενάργεια στις ανισότητες και τις οικονομικές προκλήσεις

Η αυξανόμενη ανισότητα μεταξύ πλουσίων και φτωχών αποτελεί την κυρίαρχη ανησυχία – σε ποσοστό 48,2% – των νέων, οριοθετώντας την ως τον σημαντικότερο οικονομικό παράγοντα που διαμορφώνει το μέλλον τους.

Οι ανησυχίες, ωστόσο, των νέων ανθρώπων δεν περιορίζονται μόνο στις ανισότητες εισοδήματος αλλά περιλαμβάνουν επίσης το υψηλό κόστος ζωής (46,3%), την έλλειψη σταθερών θέσεων εργασίας (42,7%) και το χάσμα μεταξύ δεξιοτήτων και πραγματικών απαιτήσεων της αγοράς (39,6%).

Η οικονομική ανασφάλεια αναδεικνύεται ως η κορυφαία πηγή άγχους για τους νέους, με το 57% των ερωτηθέντων να αναγνωρίζουν τον πληθωρισμό και την αστάθεια ως τις μεγαλύτερες απειλές για τη ζωή τους. Τα ευρήματα αυτά ευθυγραμμίζονται με τις διεθνείς τάσεις, καθώς περισσότερο από το 70% των νέων εργαζομένων βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε άτυπες μορφές απασχόλησης, επισφαλείς συνθήκες ή χαμηλές αμοιβές.

Άλλες πηγές άγχους που αναδεικνύουν οι νέοι είναι α) σε ποσοστό 49,1% η αβεβαιότητα σχετικά με μελλοντικούς στόχους και ευκαιρίες, β) σε ποσοστό 39,4% οι ανησυχίες για τα παγκόσμια γεγονότα, την κλιματική αλλαγή και τα πολιτικά ζητήματα και γ) σε ποσοστό 36,6% οι πιέσεις αναφορικά με την ακαδημαϊκή επίδοση ή την επαγγελματική απόδοση.

Σε ένα τέτοιο ρευστό κοινωνικό περιβάλλον πολλοί νέοι προσαρμόζονται:

• Διαφοροποιώντας τα εισοδήματά τους

• Αναβαθμίζοντας τις δεξιότητές τους (upskilling)

• Ακολουθώντας δημιουργικές ή επιχειρηματικές διαδρομές που ευθυγραμμίζονται με τις αξίες και τις φιλοδοξίες τους.

Νέες προτεραιότητες: εργασία, εκπαίδευση και ανεξαρτησία

Οι νέοι δεν παραμένουν παθητικοί απέναντι στις προκλήσεις. Προτείνουν συγκεκριμένες πολιτικές που θα συμβάλλουν στην προστασία και την ενδυνάμωση της γενιάς τους:

• Δημιουργία περισσότερων ευκαιριών απασχόλησης (57,2%)

• Εγγύηση ίσης πρόσβασης σε προσιτή και ποιοτική εκπαίδευση (46,1%)

• Διασφάλιση προσιτής στέγης και οικονομικής ανεξαρτησίας (32,2%)

• Μεταρρύθμιση των πολιτικών συστημάτων για την αύξηση της εκπροσώπησης των νέων (31,4%)

• Παροχή χρηματοδότησης και υποστήριξης για επιχειρήσεις που διοικούνται από νέους (29,8%)

Οι προτάσεις που καταγράφονται στην έρευνα καταδεικνύουν ότι οι νέοι επικεντρώνονται σε πρακτικά, πολιτικά υλοποιήσιμα μέτρα που μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά την καθημερινότητά τους και τις προοπτικές τους για το μέλλον.

Κλίμα και τεχνολογία στο επίκεντρο

Μπορεί οι οικονομικές πιέσεις να είναι ασφυκτικές, ωστόσο η κλιματική κρίση παραμένει η κυρίαρχη υπαρξιακή αγωνία της νέας γενιάς. Περισσότεροι από τους μισούς νέους (56%) κατατάσσουν την περιβαλλοντική υποβάθμιση ως τη σοβαρότερη παγκόσμια απειλή, τοποθετώντας την πάνω από τις ένοπλες συγκρούσεις (44%) και την αποτυχία της διακυβέρνησης (29%).

Η νέα γενιά αντιλαμβάνεται ότι η πρόοδος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη συλλογική δράση: την εφαρμογή φιλόδοξων κλιματικών πολιτικών από τις κυβερνήσεις, την προώθηση της βιώσιμης καινοτομίας από τις επιχειρήσεις και την κινητοποίηση των τοπικών κοινωνιών για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας.

Στο τεχνολογικό πεδίο, οι νέοι έχουν συνδυασμένες απόψεις:

• σχεδόν 66% πιστεύουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) μπορεί να μειώσει τις ευκαιρίες για εισαγωγικές θέσεις εργασίας,

• αλλά παράλληλα περίπου 60% τη χρησιμοποιούν τακτικά για να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους.

Αυτό δείχνει μια γενιά που είναι εξοικειωμένη με την τεχνολογία αλλά και προσεκτική για τις επιπτώσεις της στην επαγγελματική σταδιοδρομία.

Πολιτική συμμετοχή και εμπιστοσύνη στην αλλαγή

Παρά τις ανησυχίες για την πόλωση και τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, οι νέοι παραμένουν αισιόδοξοι για τις προοπτικές μιας πολιτικής ανανέωσης. Τα ευρήματα της έρευνας αποτυπώνουν έναν σχεδόν ισομερή διαχωρισμό μεταξύ αρνητικών και θετικών προσδοκιών:

• το 51% επισημαίνει κινδύνους όπως ο αυταρχισμός και ο λαϊκισμός
• το 49% αναδεικνύει ευκαιρίες, συμπεριλαμβανομένων των καινοτόμων μοντέλων διακυβέρνησης, της διεύρυνσης της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, της ισχυρότερης διεθνούς συνεργασίας και της μεγαλύτερης συμπερίληψης υποεκπροσωπούμενων ομάδων στη λήψη πολιτικών αποφάσεων

Η ισορροπία, ως αυτή αποτυπώνεται στην έρευνα, μεταξύ ρεαλισμού και αισιοδοξίας, σηματοδοτεί ότι οι νέοι δεν απορρίπτουν την πολιτική, αντίθετα επιθυμούν να λειτουργεί καλύτερα. Θεωρούν ότι η μεταρρύθμιση είναι εφικτή όταν η ηγεσία είναι διαφανής, συμμετοχική και εστιασμένη στην κοινή πρόοδο.

Επιιπρόσθετα, η έρευνα αποκαλύπτει ότι οι νέοι δεν ασκούν απλά κριτική, τουναντίον πολλοί επιθυμούν να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικής. Περίπου 36% δήλωσαν πιθανότητα να διεκδικήσουν πολιτικό αξίωμα, αμφισβητώντας την αντίληψη περί πολιτικής απάθειας.

Στήριξη σε τοπικούς ηγέτες και κοινοτικές δομές ως πιο αξιόπιστες πηγές αλλαγής εκφράζει το 60% των νέων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ηγεσία που είναι πλησιέστερη στην καθημερινότητά τους και περισσότερο υπεύθυνη.

Αναφερόμενοι στο ποιες πολιτικές τάσεις είναι πιθανό να έχουν τον σημαντικότερο αντίκτυπο τα επόμενα πέντε χρόνια, οι νέοι διακρίνουν:

• Σε ποσοστό 59,4% η αυξημένη γεωπολιτική ένταση

• Σε ποσοστό 40,5% η αναζωπύρωση του αυταρχισμού και εξασθένηση των δημοκρατικών προτύπων

• Σε ποσοστό 39,6% η κλιμάκωση της εθνικιστικής και λαϊκιστικής πολιτικής

Κοινότητες με σκοπό – Το αντίδοτο στον κατακερματισμό

Ένα εξαιρετικά εντυπωσιακό εύρημα αποτελεί ότι το 95% των νέων δηλώνει πως η συμμετοχή σε μια οργανωμένη κοινότητα προσφέρει έναν κρίσιμο χώρο για μάθηση, ανάπτυξη και διάλογο.

Σε έναν κόσμο όπου η εμπιστοσύνη προς τον συνάνθρωπο φθίνει παγκοσμίως (κάτω από 30%), οι συγκεκριμένες κοινότητες θέτουν τις βάσεις για την ανακοιδόμηση της κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Αυτά τα δίκτυα λειτουργούν ως «εκκολαπτήρια» ανθεκτικότητας και ηγεσίας:

• 72% απέκτησε την αυτοπεποίθηση να αναγνωρίζει ευκαιρίες και να αναλαμβάνει δράση

• 67% κατάφερε να κινητοποιηθεί για την επίλυση τοπικών προκλήσεων

• 67% δημιούργησε ουσιαστικές διασυνδέσεις με τοπικούς φορείς

Επιπλέον, οι συμμετέχοντες διέκριναν τις κοινωνικές τάσεις που θα έχουν τον σημαντικότερο αντίκτυπο έως το 2030:

• Κανονικοποίηση του ψηφιακού τρόπου ζωής (48,2%): Η πλήρης ενσωμάτωση της τεχνολογίας σε κάθε πτυχή της ζωής.

• Αυξανόμενος κοινωνικός κατακερματισμός και πόλωση (47,85%): Η δυσκολία εύρεσης κοινού εδάφους στην κοινωνία.

• Επιδείνωση της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης (44,0%): Μια κρίση ψυχικής υγείας που συνδέεται με την έλλειψη φυσικής επαφής.

• Μετατόπιση των γενεακών αξιών (43,1%): Η ανάδυση νέων προτεραιοτήτων από τις γενιές Gen Z και Gen Alpha.

• Διεύρυνση της παγκόσμιας ευαισθητοποίησης και του ακτιβισμού (39,2%): Η αυξανόμενη εμπλοκή των νέων σε παγκόσμια ζητήματα.

Τι σημαίνουν για την πολιτική και την κοινωνία τα μηνύματα των νέων

Τα ευρήματα της έκθεσης Youth Pulse 2026 αποτυπώνουν μια γενιά που δεν φοβάται την αλλαγή αλλά ζητά στήριξη, ευκαιρίες και ισότητα.

Οι νέοι ανησυχούν για την οικονομική αβεβαιότητα, το κόστος ζωής και τις επιπτώσεις της τεχνολογίας αλλά παράλληλα:

• αντιλαμβάνονται βαθύτερα τις κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις

• επιζητούν συστημικές αλλαγές στις πολιτικές απασχόλησης και εκπαίδευσης

• βλέπουν την ενεργό συμμετοχή ως βασικό μέσο αλλαγής, από το εργασιακό περιβάλλον έως την κλιματική πολιτική και τη δημοκρατική συμμετοχή

Αυτό τον “παλμό” – την ενότητα των ανησυχιών, των προσδοκιών και της αποφασιστικότητας – καλούνται να λάβουν υπόψη τους οι υπεύθυνοι πολιτικής, οι επιχειρήσεις και οι κοινωνικές δομές αν θέλουν να χτίσουν ένα βιώσιμο και δίκαιο μέλλον.

Πηγή: World Economic Forum