Η σύγκρουση που μετέτρεψε ένα ξαφνικό σοκ σε παρατεταμένο πόλεμο ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν ισλαμιστές της Χαμάς εισέβαλαν στο νότιο Ισραήλ πραγματοποιώντας αιφνιδιαστική επίθεση στο Φεστιβάλ Nova, όπου περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 κρατήθηκαν όμηροι στη Γάζα.

Το γεγονός πυροδότησε κύμα μαζικής αντίδρασης: εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, σημαντικές απώλειες και σοβαρή καταστροφή στη Λωρίδα της Γάζας.

Από τους πρώτους μήνες της κρίσης, διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις για κατάπαυση πυρός, ενώ επιτεύχθηκαν προσωρινές εκεχειρίες.

 Στις 15 Ιανουαρίου 2025, ανακοινώθηκε μια συμφωνία εκεχειρίας με τριπλή φάση υλοποίησης, όπως περιγράφεται από αναλυτές:

• Ενδιάμεση εκεχειρία
• Ανταλλαγή ομήρων / κρατουμένων
• Σταδιακή αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από κατοχικές ζώνες

Οι φάσεις εφαρμογής. Σημεία – σταθμοί

Στις 19 Ιανουαρίου 2025, στην πρώτη ημέρα εφαρμογής της εκεχειρίας, τρεις ισραηλινοί όμηροι απελευθερώθηκαν από τη Χαμάς. Ταυτόχρονα, το Ισραήλ απελευθέρωσε 90 Παλαιστίνιους κρατουμένους (μεταξύ των οποίων γυναίκες και έφηβοι) ως κομμάτι της συμφωνίας ανταλλαγής.

Σύμφωνα με πληροφορίες από διεθνή ΜΜΕ, η συμφωνία όριζε την απελευθέρωση 33 ομήρων κατά το πρώτο στάδιο, σε ανταλλαγή για περίπου 1.900 κρατούμενους.

Ωστόσο, η εφαρμογή γνώρισε καθυστερήσεις και κλυδωνισμούς. Η Χαμάς κατήγγειλε παραβιάσεις από το Ισραήλ και ανέστειλε προσωρινά την περαιτέρω απελευθέρωση ομήρων. Οι διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη φάση (απελευθέρωση των υπολοίπων ομήρων και πλήρης απόσυρση δυνάμεων) εισήλθαν σε στάση.

Σε επόμενο στάδιο, κυκλοφόρησε σχέδιο εκεχειρίας 60 ημερών, όπου προβλεπόταν η απελευθέρωση ενός μέρους των εναπομεινάντων ομήρων.

Προκείμενα που παραμένουν κρίσιμα

1. Η συμμόρφωση σε κάθε στάδιο: η εφαρμογή των όρων (παράδοση ομήρων, αποχώρηση δυνάμεων, άνοιγμα ανθρωπιστικών διαδρόμων)

• Η διαδικασία απελευθέρωσης: ποιοι όμηροι πρώτοι, με ποια σειρά, υπό ποιες προϋποθέσεις

• Η μετάβαση από φάση σε φάση: είναι νομικά και πολιτικά περίπλοκη (η συμφωνία πρώτης φάσης δεν εξασφαλίζει αυτόματα την εφαρμογή των επόμενων χωρίς νέα διαπραγμάτευση)

• Η διαχείριση των πολιτικών και στρατιωτικών δεσμεύσεων: π.χ. η απόσυρση ισραηλινών δυνάμεων από κατοικημένες περιοχές εξαρτάται από την εμπιστοσύνη και τις εγγυήσεις.

Πηγή: Reuters, CNBC, Deutche Welle, Euronews