Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, θέτοντας σε εφαρμογή νέο νομοθετικό πλαίσιο για τον περιορισμό της ρύπανσης από μικροπλαστικά.

Στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας – τέθηκε σε ισχύ από τις 16 Δεκεμβρίου – εισάγεται ένα συνεκτικό σύνολο μέτρων που αποσκοπούν στη μείωση της ακούσιας διαρροής μικροπλαστικών σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των προϊόντων, από την παραγωγή και τη μεταφορά έως τη χρήση τους στην καθημερινότητα. Στο στόχαστρο μπαίνουν οι πλαστικοί κόκκοι (pellets), η βασική πρώτη ύλη της βιομηχανίας, που μέχρι σήμερα αποτελούσαν μια «αόρατη» αλλά καταστροφική πηγή ρύπανσης.

Η νέα νομοθεσία στοχεύει όχι μόνο στην προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, αλλά και στη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά, στην ενθάρρυνση της καινοτομίας και στην προώθηση επενδύσεων σε πιο καθαρές και βιώσιμες πρακτικές.

Γιατί οι πλαστικοί κόκκοι αποτελούν σοβαρή απειλή

Οι πλαστικοί κόκκοι είναι η μορφή με την οποία διακινείται το πλαστικό πριν μετατραπεί σε τελικό προϊόν. Λόγω του μικρού τους μεγέθους, διαρρέουν εύκολα κατά τη μεταφορά ή την επεξεργασία.

• Ανθεκτικότητα: Δεν βιοδιασπώνται και παραμένουν στο περιβάλλον για αιώνες

• Διασπορά: Μέσω των ποταμών καταλήγουν στους ωκεανούς, όπου εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα

• Κίνδυνος: Απειλούν τα οικοσυστήματα και, τελικά, την ανθρώπινη υγεία μέσω της κατανάλωσης θαλασσινών.

Το Πεδίο Εφαρμογής των Νέων Ευρωπαικών Κανόνων

Οι διατάξεις του νέου ευρωπαικού νομοθετικού πλαισίου εφαρμόζονται στα ακόλουθα φυσικά και νομικά πρόσωπα:

• Οικονομικούς φορείς που επεξεργάζονται 5 ή περισσότερους τόνους κόκκων ετησίως (κατασκευαστές, ανακυκλωτές, μεταποιητές)

• Μεταφορείς εντός της ΕΕ (οδικές, σιδηροδρομικές μεταφορές)

• Φορείς που συμμετέχουν στην θαλάσσια μεταφορά κόκκων πλαστικού

• Αποθηκευτικές εγκαταστάσεις

Υποχρεώσεις για Πρόληψη και Διαχείριση Κινδύνων

Η νέα αυστηρή ευρωπαική νομοθεσία ορίζει ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο βάσει του οποίου θα πρέπει να λειτουργούν οι οικονομικοί φορείς και οι μεταφορείς.

Το πρωτόκολλο θέτει τις υποχρεώσεις που οφείλουν να τηρούν οι εμπλεκόμενοι:

• Δράση: Λήψη μέτρων για την πλήρη αποφυγή διαρροών κατά το χειρισμό

• Περιορισμός: Εγκατάσταση συστημάτων συγκράτησης σε περίπτωση ατυχήματος

• Καθαρισμός: Άμεση αποκατάσταση και καθαρισμός οποιασδήποτε απώλειας κόκκων

• Σχεδιασμός: Κατάρτιση και εφαρμογή Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνου

• Καταγραφή Δεδομένων: Τήρηση αρχείων με τις ετήσιες εκτιμώμενες ποσότητες απωλειών και τις συνολικές ποσότητες κόκκων πλαστικού που χειρίζονται

• Εκπαίδευση: Διασφάλιση ότι το προσωπικό α) εκπαιδεύεται ανάλογα με τους συγκεκριμένους ρόλους και τις αρμοδιότητές του, β) διαθέτει την γνώση για την χρήση του απαιτούμενου εξοπλισμού, γ) εκτελεί τις διαδικασίες που ορίζονται για τη διασφάλιση

Διαφοροποιημένες Απαιτήσεις Ανάλογα με το Μέγεθος της Επιχείρησης

Η Ευρωπαική Ένωση εισάγει κλιμακωτές απαιτήσεις για να διασφαλίσει τον θεμιτό ανταγωνισμό χωρίς να εξαντλήσει τις μικρές επιχειρήσεις:

• Μεγάλες & Μεσαίες Επιχειρήσεις (>1.500 τόνοι/έτος): Υποχρεούνται να λαμβάνουν επίσημο πιστοποιητικό συμμόρφωσης ή άδεια από ανεξάρτητους φορείς.

• Μικρές & Πολύ Μικρές Επιχειρήσεις: Ισχύουν απλουστευμένες απαιτήσεις συμμόρφωσης για τη μείωση του διοικητικού φόρτου χωρίς να υποβαθμίζεται το επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας

Το Χρονοδιάγραμμα προς το 2026

Έως τις 17 Δεκεμβρίου 2026 ηΕυρωπαϊκή Επιτροπή για την στήριξη των εμπλεκόμενων φορέων και την ομαλή αλλά και ορθή εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου:

• Θα αναπτύξει ένα εξειδικευμένο υλικό ενημέρωσης και κατάρτισης.

• Θα παρέχει τεχνική υποστήριξη για την εφαρμογή του κανονισμού

• Θα ζητήσει από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να καταρτίσουν εναρμονισμένα πρότυπα για την εκτίμηση του μεγέθους των απωλειών πλαστικών κόκκων.

Ένα ακόμη βήμα προς μια βιώσιμη οικονομία

Η νέα νομοθεσία εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της πλαστικής ρύπανσης και τη μετάβαση σε μια κυκλική και βιώσιμη οικονομία.

Με την πρόληψη για την μείωση των μικροπλαστικών στην πηγή, η Ευρώπη ενισχύει την περιβαλλοντική της φιλοδοξία, προστατεύει τη βιοποικιλότητα και θέτει τις βάσεις για πιο υπεύθυνες και καινοτόμες παραγωγικές πρακτικές, διασφαλίζοντας ένα καθαρότερο μέλλον για τις επόμενες γενιές.

Πηγή: European Union