Σε μια περίοδο όπου η βιωσιμότητα μετατρέπεται από απλή τάση σε καθοριστικό παράγοντα για τη λειτουργία της αγοράς, το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα (EU Ecolabel) καταγράφει αξιοσημείωτη δυναμική ανάπτυξη, αντανακλώντας τη σταδιακή αλλά σαφή μετατόπιση επιχειρήσεων και καταναλωτών προς πιο υπεύθυνα πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η “πράσινη” πιστοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενισχύει σταθερά το αποτύπωμά της στην αγορά, αποκτώντας αυξανόμενο βάρος τόσο στον σχεδιασμό των επιχειρηματικών στρατηγικών όσο και στη διαμόρφωση των καθημερινών καταναλωτικών επιλογών.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις παραμένουν βασικός μοχλός του EU Ecolabel, με τη συμμετοχή τους να αναδεικνύει τον ρόλο του σήματος στην προώθηση πιο συμπεριληπτικής ανάπτυξης, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφοροποίηση προϊόντων και τους περιβαλλοντικούς στόχους.

Ρεκόρ προϊόντων και αδειών

Η δυναμική του EU Ecolabel αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία. Έως τον Μάρτιο του 2026, συνολικά 116.692 προϊόντα – που καλύπτουν τόσο αγαθά όσο και υπηρεσίες – έχουν λάβει το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα, υποστηριζόμενα από 3.541 άδειες, εκ των οποίων το 97% προέρχεται από χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Εξέλιξη η οποία αποτυπώνει τη σημαντική αύξηση που έχει σημειωθεί συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια και παράλληλα επιβεβαιώνει τη σταθερή διεύρυνση του σήματος στην ευρωπαϊκή αγορά. Ενδεικτικά, μέχρι τον Μάρτιο του 2020 είχαν εκδοθεί 1.456 άδειες που αντιστοιχούσαν σε 70.692 προϊόντα, αριθμοί που υπογραμμίζουν τον ρυθμό ανάπτυξης της πιστοποίησης τα τελευταία χρόνια.

Σήμερα, πάνω από 100.000 προϊόντα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση φέρουν το EU Ecolabel, πληρώντας αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια και αντανακλώντας τη σταδιακή ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στον πυρήνα της παραγωγής και της κατανάλωσης.

Θετικές τάσεις από τον Σεπτέμβριο 2025

Από τον Σεπτέμβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα καταγράφει σταθερή ανοδική πορεία στις περισσότερες κατηγορίες προϊόντων, επιβεβαιώνοντας τη διεύρυνση της παρουσίας του στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ειδικότερα, ο συνολικός αριθμός των πιστοποιημένων προϊόντων αυξήθηκε κατά 7%, με 7.596 νέα προϊόντα να προστίθενται στο σήμα, ενώ οι άδειες χρήσης ενισχύθηκαν κατά 5%, με 157 νέες εγκρίσεις.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά το διαρκές ενδιαφέρον επιχειρήσεων, λιανεμπόρων και καταναλωτών για πιο περιβαλλοντικά υπεύθυνες επιλογές, ως επίσης την ενισχυόμενη εμπιστοσύνη της αγοράς στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα ως αξιόπιστο εργαλείο βιωσιμότητας.

Γεωγραφική κατανομή και ανισότητες εφαρμογής

Σε επίπεδο γεωγραφικής κατανομής, οι παραδοσιακά ισχυρές αγορές συνεχίζουν να διατηρούν την πρωτοκαθεδρία στο EU Ecolabel. Η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία παραμένουν στις κορυφαίες θέσεις ως προς τον αριθμό πιστοποιημένων προϊόντων, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ενσωμάτωση του σήματος στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Τα δεδομένα του Μαρτίου 2020 δείχνουν ότι οι περισσότερες άδειες είχαν τότε αποδοθεί σε προϊόντα της Γαλλίας (21%), της Γερμανίας (13%) και της Ισπανίας (12,6%), καταδεικνύοντας τη συγκέντρωση της πιστοποίησης σε συγκεκριμένα κράτη-μέλη.

Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στη διαθεσιμότητα των προϊόντων με οικολογικό σήμα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Στην Δανία, εκτιμάται ότι περίπου το 80% των προϊόντων φέρει οικολογική σήμανση, ενώ στην Ελλάδα και την Κύπρο το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 2%, αναδεικνύοντας την ανάγκη για περαιτέρω προώθηση του συστήματος σε ορισμένες περιοχές.

Κυρίαρχες κατηγορίες προϊόντων

Η κατανομή των αδειών ανά κατηγορία καταδεικνύει ότι το EU Ecolabel έχει ισχυρή παρουσία κυρίως σε συγκεκριμένους τομείς υπηρεσιών και καταναλωτικών προϊόντων. Στην κορυφή βρίσκονται οι υπηρεσίες τουριστικών καταλυμάτων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 27% του συνόλου των αδειών, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία του βιώσιμου τουρισμού.

Ακολουθούν τα προϊόντα καθαρισμού σκληρών επιφανειών με 13%, τα προϊόντα χαρτιού και χαρτοπετσέτας με 8%, καθώς και οι υπηρεσίες εσωτερικού καθαρισμού με επίσης 8%, επιβεβαιώνοντας την ισχυρή παρουσία του σήματος στον τομέα της καθαριότητας και των υπηρεσιών.

Σε επίπεδο συνολικού αριθμού προϊόντων, την πρώτη θέση καταλαμβάνουν τα χρώματα και βερνίκια με 33%, ενώ ακολουθούν τα προϊόντα χαρτιού/χαρτοπετσέτας με 18%, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα με 10% και τα έπιπλα με 9%. Η κατανομή αποτυπώνει εύγλωττα την διείσδυση που ήδη έχει επιτύχει η περιβαλλοντική πιστοποίηση σε βασικούς κλάδους της καθημερινής κατανάλωσης.

Ισχυρή συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων

Ένα από τα καθοριστικά στοιχεία της επιτυχίας του EU Ecolabel είναι η ενεργή συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες αποτελούν βασικό κορμό του συστήματος.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, περίπου το 61% των κατόχων αδειών ανήκουν σε ΜΜΕ, γεγονός που αναδεικνύει τον συμπεριληπτικό χαρακτήρα του σήματος και την ευκολία πρόσβασης επιχειρήσεων διαφορετικού μεγέθους.

Η συμμετοχή αυτή ενισχύεται και από στοχευμένες προβλέψεις που μειώνουν το οικονομικό βάρος για μικρότερες επιχειρήσεις: ΜΜΕ, πολύ μικρές επιχειρήσεις και εταιρείες από αναπτυσσόμενες χώρες δικαιούνται μείωση 25% στο ετήσιο τέλος, διευκολύνοντας έτσι την ένταξή τους στο σύστημα.

Συνεχής ανανέωση και εξέλιξη των κριτηρίων

Το πλαίσιο του EU Ecolabel εξελίσσεται διαρκώς, προσαρμοζόμενο στις τεχνολογικές εξελίξεις και τις αλλαγές της αγοράς. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναθεωρηθεί ή εισαχθεί νέα κριτήρια σε σειρά κατηγοριών προϊόντων, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής του σήματος.

Ενδεικτικά, το 2021 εντάχθηκαν τα καλλυντικά και τα προϊόντα φροντίδας ζώων ως νέα κατηγορία, ενώ το 2022 προστέθηκαν τα υποστρώματα καλλιέργειας και τα βελτιωτικά εδάφους. Το 2023 ακολούθησαν τα προϊόντα υγιεινής, μαζί με τα επαναχρησιμοποιούμενα κύπελλα εμμηνόρροιας, επίσης ως νέα κατηγορία.

Πιο πρόσφατα, το 2025 υιοθετήθηκαν αναθεωρημένα κριτήρια για τα χρώματα και τα βερνίκια, με την εισαγωγή και νέας υποκατηγορίας για υδατοδιαλυτά σπρέι χρωμάτων.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο προγραμματισμός για νέες αναθεωρήσεις: τα κριτήρια για απορρυπαντικά και καθαριστικά προϊόντα αναμένονται έως το τέλος του 2026, ενώ για τις  υπηρεσίες τουριστικών καταλυμάτων και τις υπηρεσίες εσωτερικού καθαρισμού έως το τέλος του 2027, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή διεύρυνση και εμβάθυνση του συστήματος.

Η Ελλάδα: χαμηλή διείσδυση, αλλά περιθώρια ανάπτυξης

Η εικόνα της Ελλάδας ως προς το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα παραμένει αντιφατική: από τη μία πλευρά, η διείσδυση του σήματος στην αγορά είναι εξαιρετικά περιορισμένη, από την άλλη όμως διαμορφώνονται σταδιακά οι προϋποθέσεις για αλλαγή. Σήμερα, μόλις περίπου το 2% των προϊόντων φέρει οικολογική σήμανση, ποσοστό που απέχει σημαντικά από χώρες όπως η Δανία, όπου η παρουσία του σήματος είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη.

Για χρόνια, βασικό εμπόδιο, όπως υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αποτέλεσε η θεσμική αδυναμία εφαρμογής του συστήματος, καθώς ο αρμόδιος φορέας μέχρι το 2020 δεν λειτουργούσε, και ως εκ τούτου δεν διεκπεραιώνονταν αιτήσεις ελληνικών επιχειρήσεων που επιθυμούσαν την πιστοποίηση και την απονομή του σήματος.

Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει τον Ιανουάριο του 2023, με τη σύσταση του Εθνικού Συστήματος Απονομής Οικολογικού Σήματος (ΕΣΑΟΣ) στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο πλέον αναλαμβάνει τη διαχείριση των αδειών (απονομή, τροποποίηση, αναστολή ή ανάκληση), τη σύναψη σύμβασης με κάθε επιχείρηση που αιτείται την απονομή σήματος ως επίσης την προώθηση οικολογικού σχεδιασμού και της παραγωγής προϊόντων με περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Σήμερα, το πλαίσιο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα κατηγοριών – από προϊόντα καθαρισμού, ένδυση και κλωστοϋφαντουργικά μέχρι έπιπλα, ηλεκτρονικές συσκευές και τουριστικά καταλύματα – δημιουργώντας ένα πεδίο δυνατοτήτων για την ελληνική αγορά.

Παρά τα χαμηλά ποσοστά, οι προοπτικές είναι υπαρκτές. Η λειτουργία του αρμόδιου φορέα, η αυξανόμενη περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και η σημασία κλάδων όπως ο τουρισμός – όπου η βιωσιμότητα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αξία – δημιουργούν ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους μέσω της πράσινης πιστοποίησης.

Το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα: Ιστορικό και στόχοι

Το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα (EU Ecolabel) θεσπίστηκε το 1992 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως το επίσημο εθελοντικό σύστημα περιβαλλοντικής πιστοποίησης της ΕΕ, με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων και υπηρεσιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το σήμα απονέμεται σε προϊόντα και υπηρεσίες που πληρούν αυστηρά κριτήρια και παρουσιάζουν τις καλύτερες περιβαλλοντικές επιδόσεις εντός της αντίστοιχης κατηγορίας τους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους επιδιώκεται η ελαχιστοποίηση των αποβλήτων, της ρύπανσης και των εκπομπών CO₂, ο περιορισμός της χρήσης επικίνδυνων χημικών, καθώς και η πιο αποδοτική αξιοποίηση ενέργειας, νερού και πρώτων υλών. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των προϊόντων, στη δυνατότητα επισκευής και ανακύκλωσης και στην ενίσχυση της πράσινης καινοτομίας.

Επιπτώσεις και προοπτικές

Τα στοιχεία του 2026 επιβεβαιώνουν ότι το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα ενισχύει σταθερά τον ρόλο του ως βασικό εργαλείο προώθησης της βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη, λειτουργώντας ως αξιόπιστο σημείο αναφοράς για την αγορά.

Ωστόσο, η πρόοδος αυτή συνοδεύεται και από προκλήσεις που οι αρμόδιοι καλούνται να αντιμετωπίσουν. Έρευνες καταναλωτικών οργανώσεων δείχνουν ότι, παρά την αυξανόμενη πρόθεση για πιο βιώσιμες επιλογές, πολλοί πολίτες εξακολουθούν να συναντούν εμπόδια στην πρόσβαση και την πληροφόρηση. Οι σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών ως προς τη διαθεσιμότητα προϊόντων με οικολογική σήμανση αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο στοχευμένες πολιτικές ενίσχυσης και διάχυσης του σήματος.

Για την Ελλάδα, η ενδυνάμωση του θεσμικού πλαισίου και η ενεργοποίηση των αρμόδιων φορέων δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας, ώστε περισσότερες επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τα πλεονεκτήματα του EU Ecolabel και να ενταχθούν ενεργά στην πράσινη μετάβαση.

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Σήμα εξελίσσεται σε κρίσιμο εργαλείο για μια πιο βιώσιμη οικονομία, προσφέροντας στους καταναλωτές αξιόπιστη καθοδήγηση και στις επιχειρήσεις δυνατότητες διαφοροποίησης. Η συνεχιζόμενη ανάπτυξή του αποτυπώνει μια σαφή τάση: η βιωσιμότητα δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά διαμορφώνει όλο και περισσότερο τον κανόνα της ευρωπαϊκής αγοράς.

Πηγή: European Environment Agency, EU Ecolabel, European Consumer Organization, Your Europe, Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ένωση Καταναλωτών – Η Ποιότητα της Ζωής (Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ)